Çocuğu rahmetli olan anne-babaya aylık bağlanır

Kur’an-ı Kerim’de birden çok ayette, her canlının ölümü tadacağı, buyurulmuş. Eskiler, Allah ölümün hayırlısını versin dermiş. Yine Allah sıralı ölüm versin diye de dua edilirmiş. 

Kaderimizi bilemeyiz, bazen ölüm erken gelir. Evladının ölümünü gören ne kadar çok anne-baba var. Bu yazımızda evladı Hakkın rahmetine kavuşan anne-babalara aylık bağlanma şartları hakkında bilgi vereceğiz. 

1 Ekim 2008 tarihinden önceki sigorta kanunlarına göre gerek SSK sigortalısı gerek Bağ-Kur sigortalısı olarak ölüm halinde ölenin anne-babasına aylık bağlama şartları oldukça ağırdı. Ayrıca bu şartlar ölüm tarihine göre de değişkendi. Bir anlamda standart birliği yoktu ve sonuçta çocuğunu kaybetmiş anne-babaya aylık bağlanması zordu. Misalen, ölenin eş ve çocuğuna aylık bağlandıktan sonra artan bir hisse kalmamışsa anne-babaya aylık bağlanmadığı gibi daha sonra dul eş veya çocuklar aylıktan çıksa ve artan hisse oluşsa bile yine anne-babaya aylık bağlanamazdı.

Ayrıca 6.8.2003 tarihinden önce ölen SSK sigortalısı, ölümünden önce sağlığında anne ve babasının geçimini sağlamamışsa anne-babaya yine aylık bağlanmazdı. Anne-babanın kısmi süreli veya tam süreli sigortalı çalışması da ölen çocuğundan dolayı aylık bağlanmasına engeldi. 

Bir anlamda, ölüm tarihine ya da sigorta statüsüne bağlı olarak ölen çocuğundan hiç aylık alamayan anne-baba vardı, sadece bir aylık alan ya da iki aylık alan anne baba da vardı. Bu eşitsizlik günümüzde giderildi.

SGK öncelikle yasal mevzuat değişikliğine gitti. Önce Yönetmelik değişikliği yapıldı, sonra Genelge değişikliği. 

Yeni Emeklilik Genelgesine göre evladı rahmetli olanın anne-babasına ölüm aylığı bağlanması için üç şartın oluşması gerekir. 

Aranan ilk şart ölen sigortalının anne-babasına aylık bağlanması için eş ve çocuklara aylık bağlandıktan sonra artan hissenin kalmasıdır. Ancak anne-baba 65 yaşın üstünde ise hisse şartı aranmaz. 

İkinci şart anne-babanın, çocuklarından hak kazanılan gelir ve aylıklar hariç bir emekli maaşının bulunmamasıdır. Yani yaşlılık veya malüllük aylığı ya da eşinden dul aylığı yahut anne-babasından yetim aylığının olmaması gerekiyor. Böylesi aylık alan baba ise babaya aylık bağlanmaz ama annenin aylığı yoksa anne diğer iki şartı da sağlıyorsa anneye çocuğundan aylık bağlanır. Tersi biçimde aylık alan anne ise anneye aylık bağlanmayıp diğer iki şartı da sağlıyorsa babaya, çocuğundan aylık bağlanır. 

Üçüncü şart ise anne ve babanın her türlü kazançtan elde ettiği gelirinin kişi başına düşen tutarının asgari geçim indirimi hariç asgari ücretin net tutarından yani 2019 yılı için 1834 TL’den daha az olmasıdır. Bir anlamda anne -baba yaşıyorsa ve evliyse toplam gelirleri 3668 TL’den az olmalıdır. Sadece biri yaşıyorsa yaşayanın geliri 1834 TL’den az olmalıdır. 

Sigortalı çalışmama şartı aranmadığı için bu üç şartı sağlayan anne-baba sigortalı çalışsa bile ölüm aylığı alabilir. Çocuğun ölüm tarihine göre bir ayrım yapmaksızın tüm anneler-babalar için aynı olan dolayısıyla adil bir aylık bağlama şartları belirleyen SGK’nın bu yeni düzenlemesi isabetli olmuştur.

Şu hususu özellikle belirtmeliyim. Çocuğundan aylık alan anne veya baba emekli olursa çocuğundan aldığı aylık kesilir. Yine anne veya babaya ölen eşinden dul aylığı ya da anneye babasından yetim aylığı bağlanırsa çocuğundan aldığı aylık durdurulur.