29 Nisan 1273: Kurtubi'nin vefatı (Hadis ve Fıkıh Âlimi)

Kurtuba’da (Córdoba) dünyaya geldi. Çiftçilikle geçinen babası, hıristiyan İspanyalılar’ın 3 Ramazan 627’de (16 Temmuz 1230) gerçekleştirdikleri bir saldırıda öldürüldü.

Kurtubî, Kurtuba’nın 633 (1236) yılında Kastilya-Leon Kralı III. Fernando kuvvetleri tarafından ele geçirilmesinden sonra şehri terkederek İskenderiye’ye geçti; burada İbnü’l-Müzeyyen diye anılan Ahmed b. Ömer el-Kurtubî’den el-Müfhim fî şerḥi Ṣaḥîḥi Müslim adlı eserinin bir kısmını dinledi; ayrıca Ebû Muhammed Abdülvehhâb b. Revâc, Ebû Muhammed Abdülmu‘tî el-Lahmî’den faydalandı. Şehâbeddin el-Karâfî ile Feyyûm’a seyahat etti.



647’de (1249) Mansûre’ye uğradı ve burada Ebû Ali Hasan b. Muhammed el-Bekrî’den ders okudu. Kahire’de bir müddet kalan Kurtubî, Saîd bölgesinde Münyetü Benî Hasîb’e yerleşti ve hayatının sonuna kadar burada yaşadı.

Tefsir, hadis, kıraat, fıkıh gibi alanlarda çok iyi yetişmiş olduğunu eserleriyle ortaya koyan, daha çok el-Câmi’ li-aḥkâmi’l-Ḳur’ân adlı tefsir eseriyle de tanınan Kurtubî’yi, Zehebî “ilimde derya” olarak nitelendirmiş, diğer müellifler de hakkında benzer ifadeler kullanmıştır.



Kitap ve Sünnet yolunu tutan tasavvuf ehline karşı çıkmamış ama telakkileri cehalet ve hurafe temeline dayanan sûfîler hakkındaki olumsuz tutumunu açıkça ortaya koymuştur. Bu arada devlet adamlarını çekinmeden eleştirmiş, onların hukuk dışı davrandıklarını, menfaat karşılığında hükmettiklerini, Allah’ın dinini değiştirdiklerini ileri sürmüştür.

Mütevazi kişiliği ve sade yaşantısıyla tanınan, zühd hayatına önem veren Kurtubî, 9 Şevval 671’de (29 Nisan 1273) Münyetü Benî Hasîb’de vefat etti ve burada defnedildi. Kabri, 1971 yılında onun adına inşa edilen camideki türbesine nakledilmiş olup halen ziyarete açık bulunmaktadır.

Eserleri:

1. el-Câmiʿ li-aḥkâmi’l-Ḳurʾân.
2. el-Esnâ fî şerḥi esmâʾillâhi’l-ḥüsnâ.
3. el-İ’lâm bimâ fî dîni’n-naṣârâ mine’l-fesâd ve’l-evhâm ve iẓhâri meḥâsini dîni’l-İslâm ve is̱bâti nübüvveti nebiyyinâ Muḥammed ʿaleyhi’ṣ-ṣalâtü ve’s-selâm.
4. el-İʿlâm fî maʿrifeti mevlidi’l-Muṣṭafâ ʿaleyhi’ṣ-ṣalâtü ve’s-selâm (el-İʿlâm bi-mevlidi’n-nebiyyi ʿaleyhi’s-selâm).
5. Urcûze fî esmâʾi’n-nebiyyi ṣallallāhü teʿâlâ ʿaleyhi ve sellem.
6. et-Teẕkire fî aḥvâli’l-mevtâ ve’l-âḫire.
7. Ḳamʿu’l-ḥırṣ bi’z-zühdi ve’l-ḳanâʿa ve reddü ẕülli’s-suʾâli bi’l-kesb ve’ṣ-ṣınâʿa.
8. et-Teẕkâr fî efḍali’l-eẕkâr.
9. Ḳaṣîde fi’ṣṭılâḥi’l-ḥadîs̱.
10. el-Miṣbâḥ fi’l-cemʿ beyne’l-Efʿâl ve’ṣ-Ṣıḥâḥ.
11. et-Taḳrîb li-Kitâbi’t-Temhîd.
12. Şerḥu’t-Teḳaṣṣî.
13. Risâle fî elḳābi’l-ḥadîs̱.