Yeni araştırma sonucu ortaya çıktı Gece uykusunu kaç saat uyumalıyız?

Geniş kapsamlı bir araştırma, bu tam uyku süresinin insüline daha iyi yanıtla bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor ve hafta sonu kaçırılan uykuyu telafi etmeye çalışmanın bazen ters etki yaratabileceği konusunda uyarıyor.

Gece uykusu yalnızca enerji toplamakla ilgili değildir; aynı zamanda metabolik dengenin temel bir unsurudur. BMJ Open Diabetes Research & Care dergisinde yayımlanan yeni bir araştırmaya göre, insülin direncine karşı vücudu korumak için referans kabul edilebilecek bir uyku eşiği bulunuyor: 7 saat 18 dakika. İnsülin direnci ise tip 2 diyabetin ön aşaması olarak kabul ediliyor.

Çin’deki Nantong, Şanghay ve Hong Kong üniversitelerinden araştırmacıların gerçekleştirdiği bu gözlemsel çalışma, 23 binden fazla kişinin verilerini analiz etti. Bulgular, bu ortalama süreden daha az ya da daha fazla uyumanın vücudun glikozu yönetme kapasitesini önemli ölçüde etkilediğini gösteriyor.

Araştırmacılar analizlerinde özellikle tahmini glikoz eliminasyon oranına (eGDR) odaklandı. Bu gösterge, vücudun insüline duyarlılığını ölçmek için kullanılıyor. Katılımcıların uyku alışkanlıkları metabolik profilleriyle karşılaştırıldığında, en yüksek faydanın 438 dakika (7 saat 18 dakika) uyku süresinde ortaya çıktığını gösteren ters U şeklinde bir eğri tespit edildi.

Araştırma sonuçlarına göre bu 7 saat 18 dakikalık eşik değere kadar, her ek uyku saati metabolik sağlığı iyileştiriyor. Ancak bu sınır aşıldığında etki tersine dönüyor: Gereğinden fazla uyumak insülin etkinliğinin azalmasıyla ilişkilendiriliyor. Bu risk özellikle kadınlarda ve 40–59 yaş arası yetişkinlerde daha belirgin.

Hafta sonu daha fazla uyumak faydalı mı? Çalışmanın dikkat çekici bulgularından biri de “telafi uykusu” olarak bilinen hafta sonu uykusunun etkisi. Hafta içi az uyuyan kişiler için cumartesi ve pazar günleri bir veya iki saat fazla uyumak olumlu bir etki yaratabiliyor ve eGDR oranını artırabiliyor. Ancak hafta içinde zaten önerilen uyku süresini aşan kişiler için hafta sonu iki saatten fazla ek uyku, metabolik göstergelerin kötüleşmesiyle ilişkilendiriliyor. Bu sonuçlar, yaşam tarzı, etnik köken veya eğitim düzeyi gibi faktörler hesaba katıldıktan sonra bile geçerliliğini koruyor.

Araştırmanın baş yazarları Hui Shi ve Feng Zhang, “Uyku ile metabolizma arasında çift yönlü bir ilişki var gibi görünüyor” diyor. Araştırmacılara göre kötü glikoz dengesi hem çok kısa hem de aşırı uzun uyku sürelerine yol açabiliyor ve başka uyku bozukluklarını da tetikleyebiliyor. Bu durum, “metabolik düzensizliğin normal uyku düzenini bozduğu ve ortaya çıkan anormal uykunun metabolik sağlığı daha da kötüleştirdiği bir kısır döngü” yaratabilir.

Çalışma, 2009–2023 yılları arasında ABD’de yapılan Ulusal Sağlık ve Beslenme Araştırmaları (NHANES) verilerine dayanıyor ve oldukça geniş bir örneklem içeriyor. Ancak araştırmacılar bunun gözlemsel bir çalışma olduğunu hatırlatarak sonuçların dikkatle yorumlanması gerektiğini belirtiyor. Çünkü veriler katılımcıların kendi beyanlarına dayanıyor ve bu nedenle kesin bir nedensellik ilişkisi kurulamayabilir. Buna rağmen uzmanlar, bu bulguların uyku düzeninin ve özellikle hafta sonu telafi uykusunun, diyabetin klinik yönetiminde sağlık profesyonelleri tarafından dikkate alınması gerektiğini gösterdiğini vurguluyor.