Washington sahneden çekiliyor: Hiç akla gelmeyecek bölgede ABD'den boşalan alan Türkiye'ye kalacak

Türkiye'nin Reykjavik'e ilk büyükelçisini atamasıyla Türkiye ile İzlanda arasındaki 69 yıllık diplomatik ilişkilerde yeni bir aşamaya geçilirken, uzmanlar bu adımı Türkiye'nin Kuzey Atlantik ve Arktik bölgesine artan stratejik ilgisinin önemli bir göstergesi olarak değerlendiriyor. Türkiye ile İzlanda arasındaki diplomatik ilişkilerde yaklaşık 69 yıl sonra önemli bir adım atıldı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın 9 Haziran'da tebliğ ettiği yeni görevlendirmeler kapsamında, Kiev Büyükelçisi Mustafa Levent Bilgen, Türkiye'nin ilk Reykjavik Büyükelçisi olarak görevlendirildi. Diplomatik ilişkilerin 25 Kasım 1957'de kurulmasının ardından ilk kez İzlanda'ya büyükelçi atanması, iki ülke ilişkilerinde yeni bir aşamaya işaret ediyor.

Türkiye ile İzlanda arasında bugüne kadar karşılıklı yerleşik diplomatik temsilcilik bulunmazken, ilişkiler Oslo'daki büyükelçilikler aracılığıyla yürütüldü. Türkiye'nin Reykjavik Büyükelçiliğinin faaliyete geçmesiyle, NATO müttefiki iki ülke arasındaki diplomatik temasların yanı sıra ticaret, turizm ve diğer işbirliği alanlarındaki temaslar daha doğrudan yürütülecek. İzlanda Dışişleri Bakanı Thorgerdur Katrin Gunnarsdottir, şubatta yaptığı açıklamada, Türkiye'nin İzlanda'da büyükelçilik açma kararını memnuniyetle karşıladıklarını belirterek, buna karşılık şu aşamada Ankara'da büyükelçilik açılmasına yönelik bir planlarının bulunmadığını bildirdi.

Gunnarsdottir, iki ülkenin NATO müttefiki olduğuna işaret ederek, Türkiye'nin ittifak içindeki önemini vurguladı. AA muhabiri, Türkiye'nin İzlanda'ya ilk kez büyükelçi görevlendirmesinin ikili ilişkilere ve Kuzey Atlantik'teki diplomatik görünürlüğüne olası katkılarını uzman görüşleri ışığında derledi.

Türkiye ile İzlanda arasındaki ilişkilerin tarihi, diplomatik ilişkilerin kuruluşundan daha eskiye uzanırken, iki ülke bugün NATO çatısı altında müttefik olarak işbirliği yürütüyor. Son yıllarda Türkiye ile İzlanda arasındaki temaslarda, güvenlik ve NATO gündemi öne çıkan başlıklar arasında yer alıyor. İzlanda Dışişleri Bakanı Gunnarsdottir, Mayıs 2025'te Antalya'da düzenlenen NATO Dışişleri Bakanları Gayriresmi Toplantısı sırasında AA'ya yaptığı değerlendirmede, Türkiye'nin uluslararası diplomasi alanındaki rolünün önemine dikkati çekti. Gunnarsdottir, Türkiye'nin ev sahipliğinde gerçekleştirilen diplomatik girişimlerin dünya barışına katkı sağladığını belirterek, Türkiye'yi NATO'nun "en değerli ortaklarından biri" olarak nitelendirdi. Nisanda Antalya Diplomasi Forumu kapsamında AA'ya yaptığı açıklamada da Türkiye'nin NATO içindeki konumunu vurgulayan Gunnarsdottir, Ankara'nın temmuzda ev sahipliği yapacağı NATO Zirvesi'nin "emin ellerde" olacağını kaydetti.

Türkiye ile İzlanda arasındaki siyasi ilişkilerin yanı sıra son yıllarda ekonomik ilişkilerdeki gelişme dikkati çekiyor. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, iki ülke arasındaki ticaret hacmi 2024 yılında ilk kez 100 milyon dolara ulaştı. Aynı yıl Türkiye'nin İzlanda'ya ihracatı 63 milyon dolar, ithalatı ise 37 milyon dolar olarak gerçekleşti. 2025 verilerine göre ise ticaret hacmi 89 milyon dolar seviyesinde kaydedildi. İki ülke arasında turizm alanındaki hareketlilik de öne çıkıyor. Dışişleri Bakanlığı verilerine göre, 2025'te Türkiye'yi ziyaret eden İzlandalı turist sayısı 7 bini aştı.

Türkiye'nin ilk Reykjavik Büyükelçisi olarak atanan Mustafa Levent Bilgen, daha önce Kiev ve Abu Dabi büyükelçisi olarak görev yaptı. Dışişleri Bakanlığında çeşitli görevlerde bulunan Bilgen, uluslararası kuruluşlar nezdinde ve farklı diplomatik misyonlarda da görev aldı. TED Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ahmet Kasım Han, Türkiye'nin İzlanda'ya ilk kez büyükelçi atamasını "isabetli bir karar" olarak değerlendirdi. Türkiye'nin uluslararası sistemde daha görünür ve etkin rol oynama hedefi doğrultusunda İzlanda'nın stratejik öneme sahip ülkelerden biri olduğunu söyleyen Han, "Büyük güç rekabetinin geri döndüğü dünyada, jeopolitik baskı noktalarında en azından diplomatik olarak bulunmak önemli bir mesele." dedi. Han, Soğuk Savaş döneminde de önem taşıyan Kuzey Atlantik hattının bugün yeniden öne çıktığını belirterek, İzlanda'nın bulunduğu coğrafyanın NATO'nun güvenlik mimarisi açısından kritik konumunu koruduğunu dile getirdi. Han, "İzlanda, Kuzey Atlantik'in orta yerinde batırılamaz bir uçak gemisi fonksiyonu görür." diye konuştu. Türkiye ile İzlanda arasında doğrudan diplomatik temsilin önemine işaret eden Han, "Bu iki NATO üyesinin arasında doğrudan diplomatik ilişkilerin olması, bu yeni dönemde daha da önemli." ifadesini kullandı.

ABD'nin NATO içindeki ağırlığının gelecekte farklılaşabileceğini söyleyen Han, Türkiye'nin sahip olduğu askeri kapasite ve jeopolitik konumuyla NATO içinde önemli rol üstlenebilecek ülkeler arasında bulunduğunu vurguladı. Han, "Türkiye'nin hem konumu hem ordusunun büyüklüğü bakımından burada çok önemli bir boşluğu doldurabileceği çok açık." dedi. Bu çerçevede NATO üyeleriyle doğrudan temasın önem kazandığını dile getiren Han, "Bunun için mümkün mertebe NATO'nun tamamıyla konuşabilen bir ülke olması gerekir Türkiye'nin." ifadesini kullandı. Han, kısa vadede iki ülke arasında en önemli başlığın NATO gündemi olduğunun altını çizerek, "Türkiye'nin uluslararası sistemde oynamak istediği rolle ilgili olarak İzlanda hem bugün hem gelecekte önemli bir ülke." değerlendirmesini yaptı.

Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Adnan Dal da Türkiye'nin Reykjavik'te büyükelçilik açmasının Kuzey Kutbu çevresinde şekillenen yeni jeopolitik ve ekonomik dengeler açısından önem taşıdığını söyledi. Türkiye'nin son yıllarda kutup bölgelerine yönelik ilgisini artırdığına işaret eden Dal, Arktik bölgesinin yalnızca bilimsel araştırmalarla değil, enerji kaynakları, deniz ticaret rotaları ve büyük güç rekabetiyle de öne çıktığını belirtti. Dal, "Kuzey'de bizim ülkece kazanımlarımız daha fazla olabilir. Bu anlamda Kuzey'e biraz daha yönelmek gerekiyor diye düşünüyorum. Bu İzlanda Büyükelçiliği konusu gerçekten önemli." ifadelerini kullandı. İzlanda'nın Nordik ülkeler arasında özel bir konuma sahip olduğuna değinen Dal, Türkiye'nin Arktik bölgesine yönelik hedefleri bakımından bu ülkeyle kurulacak yakın işbirliğinin değer taşıdığını dile getirdi. Dal, "Güney'e yönelik artı yönde ilerleyişimiz bence Kuzey'de de sürdürülmeli. Hatta Kuzey'e daha fazla önem verilmeli." değerlendirmesinde bulundu. Arktik bölgesinde son yıllarda güvenlik boyutunun da öne çıktığını belirten Dal, Finlandiya ve İsveç'in NATO üyeliklerinin ardından bölgede NATO-Rusya rekabetinin daha görünür hale geldiğini söyledi. Türkiye'nin NATO içindeki ağırlığının bu çerçevede önem kazandığını ifade eden Dal, "Bu çok güzel bir adım." dedi. Dal, "Türkiye'nin NATO içerisindeki varlığı bence bu bölgenin güvenliğine ciddi katkı sağlayacaktır." diye konuştu.