Türkiye'nin milli muharip uçak Kaan'ını akamete uğratma planı ifşa oldu

GDH'de yer alan habere göre, ABD Temsilciler Meclisi Üyesi Dina Titus, Türkiye'nin Milli Muharip Uçak KAAN programı için planlanan F110-GE-129E/F motor transferini engellemek amacıyla ortak ret karar tasarısı sundu.

Girişim, yalnızca motorların teslimatını değil, KAAN'a entegrasyon için gerekli teknik veri, mühendislik desteği, sertifikasyon, montaj ve test süreçlerini de hedef alıyor.

Kathimerini'nin haberine göre ABD yönetiminin 24 Haziran'da Kongreye bildirdiği 24-051 numaralı Yabancı Askerî Satış (FMS) paketini hedef alan tasarı, F110-GE-129E/F motorlarının yanı sıra KAAN'a entegrasyon için gerekli teknik veri, mühendislik desteği, kalifikasyon, sertifikasyon, montaj ve test faaliyetlerini de kapsıyor.

Tasarı metnine göre engellenmek istenen işlem, F110-GE-129E/F motorlarının doğrudan transferiyle sınırlı değil.

Önerilen satış; motorların KAAN savaş uçağına entegrasyonu, kurulumu, harici modifikasyonu, kalifikasyonu, sertifikasyonu, montajı ve test faaliyetlerini desteklemek için gerekli savunma ürünleri, savunma hizmetleri ve teknik verileri kapsıyor. Bu çerçevede satış paketi, motorların Türkiye'ye teslim edilmesinin ötesinde, KAAN üzerinde kullanılabilmesi için gereken teknik destek, hizmet ve bilgi birikimini de içeriyor.

Tasarı, motor transferinin hangi satış mekanizması üzerinden yürütüldüğüne ilişkin önemli bir ayrıntıyı da ortaya koydu. Daha önceki haberlerde ve kamuya açık bilgilerde motorların Doğrudan Ticari Satış (DCS) yöntemiyle transfer edilebileceği öne sürülürken, ortak ret karar tasarısı işlemin açık biçimde Yabancı Askerî Satış (FMS) kapsamında yürütüldüğünü gösteriyor.

FMS modelinde ABD hükümeti resmi satıcı konumunda bulunuyor. İşleme ABD Dışişleri Bakanlığı onay verirken, Savunma Güvenlik İşbirliği Ajansı (DSCA) Kongre bildirim sürecini yürütüyor. Yasal gerekliliklerin tamamlanmasının ardından satış, ABD ile alıcı ülke arasında hükümetler arası bir işlem olarak sonuçlandırılıyor.

ABD Kongresinde ortak ret karar tasarısı sunulması, daha önce yürütme organı tarafından resmen bildirilen bir silah satışını engellemek için kullanılan yasal mekanizmalardan biri olarak öne çıkıyor. Ancak Dina Titus tarafından sunulan tasarı, KAAN'a yönelik F110 motor transferini otomatik olarak durdurmuyor. Girişim yalnızca Silah İhracatı Kontrol Yasası kapsamında Kongrenin satışa karşı harekete geçebileceği inceleme sürecini başlatıyor.

Transferin hukuken yasaklanabilmesi için ortak ret kararının hem ABD Temsilciler Meclisi hem de Senato tarafından kabul edilmesi gerekiyor. Ardından metnin ABD Başkanı tarafından imzalanarak yasalaşması ya da olası bir başkanlık vetosunun Kongre tarafından gerekli çoğunlukla aşılması gerekiyor. Kongredeki mevcut siyasi dengeler ve önerilen satışa karşı geniş çaplı iki partili bir muhalefetin bulunmaması nedeniyle tasarının yasalaşma ihtimalinin oldukça düşük olduğu değerlendiriliyor. Bununla birlikte ortak ret kararının nihai olarak yasalaşması halinde, önerilen motor ve teknik destek transferi gerçekleştirilemeyecek.

Tasarı, değerlendirilmek üzere ABD Temsilciler Meclisinin ilgili komitesine sevk edildi. Kongredeki işlemlerin, ABD Dışişleri Bakanlığının önerilen satışı 24 Haziran'da resmen Kongreye iletmesiyle başlayan 15 günlük yasal inceleme süresi sona ermeden tamamlanması gerekiyor.

Söz konusu süre, Silah İhracatı Kontrol Yasası kapsamında belirli büyük ölçekli yabancı askerî satışların yürürlüğe girmesinden önce Kongreye tanınan denetim mekanizmasının bir parçasını oluşturuyor. Tasarı, KAAN programında kullanılacak F110-GE-129E/F motorlarının yanı sıra bu motorların Türkiye'nin milli savaş uçağına entegrasyonu için gerekli teknik veri, mühendislik desteği, modifikasyon, kalifikasyon, sertifikasyon, montaj ve test faaliyetlerini doğrudan ilgilendiriyor.