Türkiye gözünü en yükseğe dikti: 100 milyar lira ayrıldı

AA muhabirinin 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi ve Bütçe Gerekçesi'nden yaptığı derlemeye göre, Türkiye'nin uzay ve havacılık alanında küresel rekabetteki konumunun güçlendirilmesi, hava yolu ulaşımında güvenli, konforlu ve çevreye duyarlı hizmetlerin geliştirilmesi hedefleniyor.

Bu yılın bütçesinde 8 milyar 729 milyon 2 bin lira olan program ödeneğinin, 2027'de yüzde 181,7 artışla 24 milyar 587 milyon 454 bin liraya çıkarılması planlanıyor. Böylece gelecek yılın ödeneği, bu yılın yaklaşık 3 katına ulaşacak. Program için öngörülen kaynağın 2028'de 30 milyar 597 milyon 399 bin lirayı, 2029'da ise 36 milyar 953 milyon 579 bin lirayı bulması bekleniyor. Böylece gelecek 3 yıldaki ödenek planının toplam tutarı 92 milyar 138 milyon 432 bin lira olacak.

Bütçe gerekçesinin fonksiyonel sınıflandırmasında, hava yolu taşımacılığı tesislerinin inşaat ve işletme işleri ile hizmetleri için gelecek yıl 18 milyar 713 milyon 651 bin lira öngörülüyor. 2028 yılında bu tutarın 23 milyar 860 milyon 234 bin liraya ve 2029'da 29 milyar 573 milyon 297 bin liraya ulaşması bekleniyor. Programın performans hedefleri arasında direkt transit dahil havalimanı toplam yolcu sayısının 2027'de 272 milyona, 2028'de 282 milyona, 2029'da 291 milyona çıkması bulunuyor. Uzay alanında ise Milli Uzay Programı kapsamında teknoloji üretme kabiliyetinin artırılması, kritik ve yüksek katma değerli uzay teknolojilerinin geliştirilmesi ve ticarileştirilmesi ile yerli üretim kapasitesini güçlendirecek AR-GE faaliyetlerinin desteklenmesi planlanıyor. Araştırma, test ve doğrulama altyapılarının da güçlendirilmesi hedefleniyor.

Türkiye, son yıllarda yer gözlem ve haberleşme uydularından insanlı bilim misyonlarına uzanan çeşitli projeleri hayata geçirdi. İMECE ile metre altı çözünürlüklü yer gözlem kabiliyeti kazanan Türkiye, ilk yerli ve milli haberleşme uydusu Türksat 6A'yı da hizmete aldı. Yeni nesil haberleşme uydusu Türksat 7A'ya yönelik çalışmalar sürüyor. Türk Astronot ve Bilim Misyonu kapsamında Alper Gezeravcı, 2024'te Uluslararası Uzay İstasyonu'nda 13 bilimsel deney yaptı. Tuva Cihangir Atasever de aynı yıl yaptığı yörünge altı araştırma uçuşunda 7 deneyi tamamladı.

Türkiye, bu yıl 5-9 Ekim'de Antalya'da düzenlenen 77. Uluslararası Uzay Kongresi'ne (IAC 2026) de ev sahipliği yaparak uzay ajanslarını, bilim insanlarını ve sektör temsilcilerini bir araya getirdi.

Türkiye'nin uzay alanındaki gelecek hedefleri arasında yer alan Ay Araştırma Programı kapsamında da ilk derin uzay görevi için hazırlıklar devam ediyor. TÜBİTAK UZAY tarafından geliştirilen Ay uzay aracının üretim, montaj ve entegrasyon faaliyetleri tamamlandı. Yüzde 80'in üzerinde yerlilik oranına sahip araç için sistem seviyesi çevresel testleri yürütülüyor.

2027'de fırlatılması hedeflenen araçla Ay yörüngesinden görüntü ve bilimsel veri toplanması planlanıyor. Görev kapsamında yerli hibrit itki sisteminin derin uzayda çalıştırılması ve geliştirilen teknolojilerin uzay koşullarında denenmesi hedefleniyor. Türkiye Uzay Ajansı koordinasyonunda Somali'de bir uzay limanı yapılmasına yönelik proje için de çalışmalar devam ediyor.