Siz sorun SGK Uzmanı Murat Özdamar cevaplasın! Ölen sigortalının babasına nasıl aylık bağlanabilir?

Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Özdamar, Yeni Akit okuyucularından gelen sorulara cevap veriyor. Siz de aşağıdaki yorumlar kısmından sorunuzu sorun SGK Uzmanı Özdamar cevaplasın.

Soru: Ben iki sene önce tarım Bağ-Kur statüsünden emekli oldum. En düşük aylık 16.881 TL olmasına karşın bana her ay 1055 TL eksik aylık ödeniyor. Bunun nedeni nedir. Ayrıca bu ay en düşük aylık olarak bana ne kadar ödeme yapılacak? İsmail B.

Cevap: Emekli aylıkları, ödenen prim gün sayısı ve prime esas kazanç yani prim matrahı dikkate alınarak hesaplanıyor. Ak Parti Hükümetimiz, emeklilerin enflasyondan korunması adına 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda 2019 yılında Ocak ayından geçerli olmak üzere yasal bir değişiklik yaptı ve hesaplanan aylığı 1.000 TL tutarın altında olanlara 1.000 TL aylık ödenmeye başlandı. En düşük aylık 2019/Ocak döneminden 2026/Ocak dönemine kadar olan sürede, önce 1.500 TL daha sonra sırasıyla 2.500 TL, 3.500 TL, 5.500 TL, 7.500 TL, 10.000 TL, 12.500 TL, 14.469 TL, 16.881 TL tutara yükseltildi. Geçtiğimiz hafta, AK Parti yetkilileri tarafından en düşük aylığın 20.000 TL tutara yükseltileceğine ilişkin açıklama yapılması sonrası Ak Parti Gurubu tarafından en düşük aylığın 20.000 TL tutara yükseltilmesi için TBMM’ye Kanun Teklifi verildi. Emekli maaşlarının ödenmesi muhasebesel süreç gerektiriyor. Bu nedenle emekli aylık ödeme tahakkukları ödeme tarihlerinden çok önce tamamlanıyor. Hatta 2026/Ocak dönemi için bu süreç tamamlanarak bankalara, emekli aylıklarına ilişkin listeler gönderildi. Emekli sandığı Emeklilerinin maaş günleri her ayın 1’i ile 5’i arası. Bu guruptaki emekliler 2026/Ocak maaşlarını daha önceki ocak dönemlerinde olduğu gibi zamsız aldılar. Bu nedenle aylık farkları ocak ayının son 10 günü içerisinde emekli maaş hesaplarına yatacak.

SSK emeklilerinin maaş günü ayın 17’si ile 26’sı arasında, Bağ-Kur emeklilerinin maaş günü ayın 25’i ile 28’i arasında ödeniyor. Ek ödeme dahil kök maaşı 14.950,85 TL tutarın altında olanlar emekli maaşlarını ocak dönemindeki maaş gününde 16.881 TL olarak alacaklar. Ardından en düşük aylığın 20.000 TL tutar olacağına ilişkin yasa TBMM’de kabul edilince 3.119 TL fark aylıklar emekli maaş hesaplarına yatırılacak. Kök Emekli aylığı 2026/Ocak emekli aylık artışı olan yüzde 12,19 oranında artırılınca 16.881 TL tutarın üstünde ancak 20.000 TL tutarın altında kalanlara, artışlı aylıkları ödenecek, yasanın TBMM’de kabulü sonrası 20.000 TL’den eksik kalan tutar için aylık farkı ödenecek. Kanun değişikliği önümüzdeki günlerde TBMM’de görüşüleceğinden ve çok yakın bir zamanda yasalaşacağından en düşük aylık üzerinden ödeme alanların emekli maaş farkları bu ay içerisinde banka hesaplarına yatırılacak. Emekli maaşınızdan yapılan kesinti ile ilgili olarak; 5510 sayılı Kanun hükmü gereği GSS dahil prim borcu bulunanların maaşlarından kesinti yapılabiliyor. Yanı sıra Bağ-Kur statüsünden emekli olup 10 yıl yani 120 ay sağlık primi ödemesi bulunmayanların maaşından sağlık primini 120 aya çıkaracak süre için ek ödeme hariç kök maaşın yüzde 10’u oranında sağlık primi kesintisi yapılıyor. Verdiğiniz kesinti tutarı, sizin geçmişte 120 ay sağlık primi ödemenizin bulunmadığını, bu nedenle de kök maaşınızın yüzde 10’u üzerinden sağlık primi kesintisi yapıldığını gösteriyor.

Emekli olmadan önce ödediğiniz sağlık primi ile kesinti yapılan aylar 120 ay olunca bu kesinti sona erecek ve aylığınızın tamamını alacaksınız. 2026/Ocak döneminden itibaren ödenecek en düşük 20.000 TL aylık, kendi sigortası üzerinden emekli olanlar için geçerli bir uygulama. Ölüm aylığı alanlar 20.000 TL tutarın aylık hissesi çarpımı üzerinden ödeme alacaklar. Örneğin; ölenin aylığı 20.000 TL tutar altında ise aylık hissesi yüzde 25 olan 5.000 TL, aylık hissesi yüzde 50 olan 10.000 TL, aylık hissesi yüzde 75 olan 15.000 TL aylık alacak.

Soru: Benim hanımım bir kaza nedeniyle malul kaldı. İşçi emeklisi olan ve bu ay rahmetli olan babasından eşime ölüm aylığı bağlanır mı? Ali Ö.

Cevap: Malul çocuklara aylık bağlanabilmesi için malul çocuğun sigortalı çalışmasının bulunmaması, kendi sigortalılığı nedeniyle emekli maaşının da olmaması gerekir. Malul çocuğun erkek yahut kadın olmasının önemi bulunmamaktadır. Evli malul kız çocuğa da evli malul erkek çocuğa da sigortalı çalışmama ve kendi sigortasından dolayı aylığı bulunmaması şartıyla ölen anne/babadan ölüm aylığına hak kazanır. Hem sigortalı annenin hem de sigortalı babasın ölümü halinde hem anneden hem de babadan olmak üzere iki aylık bağlanır. Bu aylıklardan yüksek olanı tam düşük olanı ise yarım ödenir. Ancak ölen anne ve baba Emekli Sandığı kapsamında ise sadece bir aylık bağlanır. SGK’ya malul çocuk ölüm aylığı başvurunuz üzerine Hanımınız hastaneye sevk edilir. Hastane hanımınıza sağlık kurulu raporu düzenler. SGK Sağlık Kurulu bu raporu inceler ve malul kararı verirse hanımınıza SGK tarafından babası üzerinden malul çocuk yetim aylığı bağlanır.

Soru: Dayımın kızı vefat etti. Kızının geçmişte tekstilde 8 yıl sigortalı çalışması olmuş. Dayıma ölen kızından aylık bağlanır mı? Ömer A.

Cevap: SSK veya Bağ-Kur sigortalısı veya emeklisi çocuğunun ölümü sonrası annesine ve/veya babasına ölüm aylığı bağlanabilmesi için üç şartın oluşması gerekiyor. Ölen sigortalının anne ve/veya babasına aylık bağlanabilmesi için aranan ilk şart, diğer çocuklardan hak kazanılan aylık hariç bir emekli maaşının bulunmamasıdır. Buna bağlı olarak kendi emekli maaşı bulunan veya ölen eşinden dolayı dul aylığı veya ölen anne-babasından dolayı yetim aylığı alan anne ve babaya ölen çocuğundan aylık bağlanamaz. Ölen sigortalının anne ve/veya babasına aylık bağlanabilmesi için aranan ikinci şart, bir gelirinin bulunmaması veya geliri bulunuyorsa gelirinin net asgari ücretin yani 28.075,50 TL tutarın altında olması gerekir. Anne ve babanın sağ ve evlilik birliğinin devamı halinde hem anne hem de baba geliri toplanıp ikiye bölünür. Bulunan bu gelirin net asgari ücretin altında kalıp kalmadığına bakılır. Ölen sigortalının anne ve/veya babasına aylık bağlanabilmesi için aranan son şart, eş ve çocuklara aylık bağlandıktan sonra artan bir hissenin bulunmasıdır. Eğer ölenin iki çocuğuna aylık bağlanıyorsa artan hisse kalmayacağından anne ve/veya babaya aylık bağlanamaz. Ancak annenin veya babanın yahut bunlardan birisinin 65 yaşın üzerinde olması halinde diğer aylık alanların hisselerinden indirim yapılarak 65 yaşın üstündeki anne ve/veya babaya aylık bağlanır. Sigortalının ölüm tarihinde 65 yaşın altında bulunan ve artan hisse bulunmadığı için aylık bağlanamayan anne ve babaya, daha sonra eş ve çocukların aylıktan çıkmasıyla artan hisse oluşması halinde aylık bağlanabileceği gibi artan hisse oluşmasa dahi 65 yaşın tamamlanması halinde başvuru yapılma şartıyla aylık bağlanır. Dayınızın kendi emekli maaşı yoksa veya eşinden aldığı bir ölüm aylığı yoksa geliri de net asgari ücretin altında ise ölüm aylığı bağlanması için SGK’ya yazılı başvuru yapması gerekir.