Siz sorun SGK Uzmanı Murat Özdamar cevaplasın! Askerlik borçlanması emekli maaşını artırır mı?

ASKERLİK BORÇLANMASI EMEKLİ MAAŞINI ARTIRIR MI? Soru: Kamu kurumunda işçi olarak çalışıyorum. İlk sigortam 1991 yılında başladı. 1992 yılında askere gittim ve 18 ay askerlik yaptım. Şu an 10872 gün primim var. Askerlik borçlanması yaparsam veya yüksekten borçlanırsam emekli maaşım ne kadar artar? Emin G. Cevap: Askerlik döneminde çalışma hayatı kesintiye uğrar. Bu nedenle askerlik döneminde prim ödemesi olmaz. Sigortalılar dilemesi veya ihtiyaç duyması halinde askerlik sürelerini borçlanarak sigortalı hizmetinden saydırabilir. Eğer sigortalı olmadan önce askere gidilmiş ise borçlanma halinde, ilk sigortadan geriye doğru borçlanılan süreler için hizmet kazanılır. Sigortalılıktan sonra askere girilmiş ise borçlanma yapılması durumunda askerlik yapılan süreler için hizmet kazanılır. Borçlanma yapılması halinde sigortalının sadece prim günü artmaz, aynı zamanda borçlanma hizmet dönemi için sigorta prim matrahı da oluşur. Emekli maaşı tüm dönemlerdeki prim günleri ve prim matrahları esas alınarak hesaplanır. Bu nedenle yatırılan primlerin matrahı ile primlerin ödendiği yıllar maaş miktarı için belirleyici olur. Ayrıca, askerlik dönemine sigortalılık gün sayısı ve prim matrahı kazanılması, prim yatan dönemleri oransal olarak değiştirir. Bu nedenle kişiye özel olarak bir maaş hesabı yapılmadan askerlik borçlanması emekli maaşını artırır veyahut artırır ise şu miktarda artırır demek mümkün olmaz. Şu aşamada belki şunu söyleyebiliriz. Askerlik borçlanması yapmanız halinde bu süreler için ilave kıdem tazminatı alabilirsiniz. Ayrıca borçlanma bedelini vergi matrahından düşerek vergi yönüyle bir avantaj elde edebilirsiniz. Yanı sıra borçlanılan süreler askerlik yıllarına yani 1992 ve 1993 yıllarına prim günü ve prim matrahı olacağından yüksekten borçlanmak maaşınıza ekstra katkı sağlamaz. Yani borçlanma yapacaksanız asgariden borçlanma yapmanız yeterli olacaktır.

DUL ERKEKLER DE ÖLÜM AYLIĞI ALIR Soru: Dayımın hanımı geçen ay rahmetli oldu. Yengemin daha önce 7 yıl kadar sigortalı çalışması olmuş. Evlenince çalışmayı bırakmış. Ödenen primlerini de topluca almış. Dayım SSK işçi emeklisi. Ölen yengemizden dayıma maaş bağlanır mı? İlyas S. Cevap: Dul aylığına hak kazanma bakımından cinsiyet ayrımı bulunmuyor. Erkeğin vefatı halinde dul karısına ölüm aylığı bağlanıyor. Kadının vefatı halinde ise dul kocaya ölüm aylığı bağlanıyor. Bağlanan ölüm aylığı dul eş evlenmediği sürece ödeniyor. Sadece evlenme halinde kesiliyor. Ölüm aylığı bağlanabilmesi için ölenin en az 1800 gün priminin bulunması gerekiyor. Ölenin son sigortası SSK statüsünde ise 1800 gün prim olmasa dahi en az 5 yıl sigortalılık süresi varsa ve her tür borçlanma hariç 900 gün de prim ödemesi bulunuyorsa yine ölüm aylığı bağlanabiliyor. Verdiğiniz bilgilere göre rahmetli ödenen primleri için toptan ödeme almış. Yani sigortalılık hizmetlerini tasfiye etmiş. Eğer ödenen primler dayınıza aylık bağlanmaya yeter sayıda ise dayınız bu sürelerin güncel karşılığını ödeyerek hizmetleri ihya ederek ölüm aylığına hak kazanabilecek. Belirtelim ki; ödeyeceği ihya tutarı da beklediğinden çok daha düşük olacak belki bir aylık dul eş maaşından bile daha az olacaktır.

SSK’LI ÇALIŞAN ÖĞRENCİNİN MAAŞI KESİLMEZ Soru: Bu sene üniversiteye kaydımı yaptırdım. Öğrenci olduğum için ölen babamın üzerinden yetim aylığı alıyorum. Yetim maaşım kesilmeden hafta sonları bir işyerinde part-time olarak çalışmam mümkün mü, eğer sigortalı olunca aylığım kesilecekse işyerinden sigorta yapılmasını istemesem olur mu? Hakan B. Cevap: Ölen anne ya da babasından SSK veya Bağ-Kur statüsünden yetim aylığı alan çocuklar, öğrenci bile olsalar sigortalı bir işte çalışınca yetim aylıkları kesilirdi. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda 2017 yılı Nisan ayından geçerli olmak üzere değişiklik yapıldı. Bu değişikliğe göre yetim aylığı alan çocuklardan 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını, yükseköğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmayanların, SSK’lı bir işte çalışmaları halinde yetim aylıkları kesilmiyor. 25 Yaşını aşmamak koşuluyla öğrenim döneminiz boyunca SSK statüsünde çalışmanız halinde maaşınız kesilmeyecek. Ayrıca sigortalı olmak kişilerin veya işverenin iradesine bırakılmamıştır. Bu nedenle bir işyerinde çalışanlar zorunluluk kapsamında sigortalı olmak zorundadır.

EMEKLİ MAAŞI PRİM ÖDENEN YILLARA GÖRE FARKLI OLABİLİYOR Soru: EYT yasası çıkınca emekli oldum. Ödediğim primler ise 7826 gün. Şu an 23.950 TL emekli maaşı alıyorum. Babam 1998 yılında 3600 gün primle emekli oldu. Bu ay babama 25.240 TL emekli maaşı ödendi. Benim prim matrahlarım da babama göre daha yüksek idi. Bu nedenle hem daha çok prim günün hem de daha yüksek prim matrahım olduğu için bana babamdan daha düşük maaş bağlanmasını hatalı gördüğümden SGK’ya defalarca itiraz ettim. SGK, aylığımda hata olmadığını belirterek her itirazımı reddetti. Dava açsam netice almam mümkün olur mu? Mehmet U.

Cevap: Emekli maaş miktarı, primin ödendiği yıllara göre ve emekli olunan yıla göre değişkenlik gösteriyor. Şöyle ki; babanız 2000 yılı öncesi emekli olduğu için emekli maaşı gösterge sistemine göre hesaplandı. Bu sistemde en düşük bağlanacak aylık şimdiki en düşük aylığa göre oldukça yüksek tutulmuş. İlgili dönemdeki en düşük emekli maaşı eski dönemin brüt asgari ücretinin yüzde 70’i kadardı. Bu dönemde yani 2008 yılından önce en düşük bağlanan emekli maaşının günümüzdeki karşılığı da ek ödeme dahil 25.297 TL tutarındadır. Muhtemelen babanızın maaşından 57 TL tutarında ilaç veya muayene kesintisi olmuş. Emekli maaş hesaplama yöntemi yasayla hem 2000 yılında hem 2008 yılında olmak üzere iki kere değişikliğe uğradı. Bu nedenle sizin maaşınız bu değişikliklere bağlı olarak üçlü sisteme göre hesaplandı. Maaş farkının nedeni de tam olarak bu maaş hesap yönteminde yapılan değişiklikten ileri geliyor. Yani asgariden prim ödeyenler 2008/Ekim döneminden önce emekli olmuş iseler emekli maaşları görece yüksek ödeniyor.