Rusya Orta Doğu’daki oyunu bıraktı mı? Putin'in stratejisi ortaya çıktı

Yazar Anna Borshchevskaya ve savunma uzmanı Matt Tavares’in analizine göre, Rusya’nın Orta Doğu’daki etkisi zayıflamıyor, aksine yeniden güçleniyor. Uzmanlara göre Washington, Kremlin’in bölgedeki uzun vadeli stratejisini göz ardı ederse büyük bir hata yapacak.

Son dönemdeki genel kanaat, Rusya’nın Orta Doğu’daki etkisinin hızla azaldığı yönünde. Stanford Üniversitesi’nden Michael McFaul ve Abbas Milani, 2025 yazında “Rusya’nın bölgedeki konumu dibe vurdu” ifadelerini kullanmıştı. Ancak Borshchevskaya ve Tavares’e göre bu değerlendirme hatalı: Moskova hâlâ bölgedeki güç mücadelesinin aktif bir oyuncusu ve Amerika Birleşik Devletleri’nin çıkarlarına doğrudan meydan okuyor. Putin’in Suriye, İran ve İsrail’de yaşadığı gerilemelere rağmen Rusya, askeri, ekonomik ve diplomatik ağını yeniden güçlendirmeye hazırlanıyor.

Analize göre, Rusya Ukrayna’daki savaşını yavaşlatır veya durdurursa, Orta Doğu’da üç alanda yeniden avantaj sağlayabilir: Amerikan rakipleriyle bağlarını güçlendirmek: Moskova, özellikle İran ile ilişkilerini derinleştiriyor. Sızdırılan Rus savunma belgeleri, İran için 6,5 milyar dolarlık Su-35 savaş uçağı montaj programını doğruladı. Bu anlaşma, İran hava kuvvetlerini modernize ederek İsrail dâhil bölgesel dengeleri etkileyecek. Ayrıca Putin, İran ve İsrail arasında arabuluculuk yapma girişiminde bulunuyor.

Suriye ve Libya’da askeri varlığını korumak: Esad’ın devrilmesine rağmen, Rusya Suriye’deki askeri üslerini muhafaza ediyor ve yeni yönetimle siyasi iş birliğini sürdürüyor. Yeni Devlet Başkanı Ahmed el-Şara, Moskova’nın desteğini kaybetmemek için çatışmalardan uzak, dengeli bir pozisyon benimsiyor. Aynı zamanda Rusya, bazı askerî unsurlarını Libya’ya kaydırarak Akdeniz’deki varlığını pekiştirdi.

Amerikan müttefikleriyle ekonomik ilişkileri korumak: Orta Doğu’daki hiçbir ABD müttefiki — ne Türkiye, ne BAE, ne de Suudi Arabistan — Rusya ile ekonomik bağlarını koparmadı. 2024 yılında BAE-Rusya arasındaki petrol dışı ticaret Zrtarak 11,5 milyar dolara ulaştı. Suudi Arabistan ile vizesiz seyahat anlaşması ve ortak yatırım forumları da bu sürecin göstergesi.

Moskova, Orta Doğu’daki medya etkisini de ustalıkla kullanıyor. RT Arabic ve Sputnik Arabic gibi kanallar, milyonlarca Arap izleyiciye ulaşıyor. RT Arabic, 2024 itibarıyla 46,9 milyon izleyiciye sahip ve Facebook’ta Al Jazeera ile Al Arabiya’nın toplamından beş kat daha fazla takipçiye ulaşmış durumda. Bu medya gücü, Rusya’ya ABD karşıtı anlatıları yayma ve Batı’nın çifte standardını öne çıkarma fırsatı veriyor. Bölgedeki birçok aktör, Washington’ı “ikiyüzlülükle” suçlarken, Rusya kendisini Batı’ya alternatif bir ortak olarak konumlandırıyor.

Analizde, Putin’in Orta Doğu stratejisinin “sabır ve süreklilik” üzerine kurulu olduğu vurgulanıyor. Kremlin, Ukrayna cephesinde askeri yük azaldığında kaynaklarını Doğu Akdeniz, Kuzey Afrika ve Körfez bölgesine kaydırmayı planlıyor. Rusya’nın yüzyıllardır süregelen “sıcak denizlere inme” hedefi, bu dönemde yeniden canlanmış durumda. Moskova, silah satışları ve enerji anlaşmaları üzerinden bölge ülkeleriyle karşılıklı bağımlılık ilişkileri kurarak nüfuzunu genişletiyor. Ukrayna savaşı bitse dahi, bu ekonomik ve askeri bağlar Kremlin’in kalıcı varlığını güvence altına alacak.

Borshchevskaya ve Tavares’e göre, ABD’nin Orta Doğu politikasında Rusya faktörünü ikinci plana atması büyük bir stratejik hata olur. Yazarlar, Washington’un Suriye’ye yeniden öncelik vermesini, Akdeniz’de diplomatik ve askeri varlığını artırmasını ve Ukrayna’yı bölgesel alternatif olarak öne çıkarmasını öneriyor. “Eğer Amerika şimdi harekete geçmezse,” diyor uzmanlar, “Rusya yalnızca Orta Doğu’da değil, Avrupa’da da üstünlük kazanabilir. Putin uzun vadeli bir oyun oynuyor Başkan Trump da öyle yapmalı.”

Yazarların vardığı sonuç açık: Rusya, savaşın maliyetine rağmen Orta Doğu’dan çekilmiyor, aksine yeniden yapılanıyor. Askerî üsleri, ekonomik ortaklıkları ve medya gücüyle Moskova, bölgedeki jeopolitik satrançta hâlâ kalıcı bir oyuncu olmaya devam ediyor. Washington’un Rusya’yı “zayıflayan güç” olarak görmesi, stratejik bir körlük anlamına gelebilir. Haber Kaynağı: The National Interest