Palamut Karadeniz'de göçe başladı amma velakin balık tezgahlarda satılıyor: Ucuz gıda diye sakın almayın

Balık tüketiminde mevsimselliğin önemi vurgulanırken, palamut sonbaharda, hamsi kış aylarında, sardalya ise yaz döneminde en lezzetli zamanını yaşıyor. Uzmanlar, tüketicilerin mevsimin yanı sıra balıkların yasal boy sınırlarına, avlanma yasaklarına ve tezgâhtaki soğuk zincir/saklama koşullarına dikkat etmesi gerektiğini belirtiyor.

Balık tezgâhları yıl boyunca değişiyor. Soğuk aylarda hamsi ve palamut öne çıkarken, yazın sardalya, ilkbaharda ise levrek ve mezgit tercih edilebiliyor. Türkiye’de sık tüketilen balıklar için hazırlanan mevsim rehberleri, alışverişte yol gösteriyor. Balığın bulunduğu deniz, su sıcaklığı ve göçü dönemleri değiştirebiliyor. “En lezzetli zaman” olarak belirtilen aylar, diğer aylarda o balığın yenemeyeceği anlamına gelmiyor. Avlanma yasakları ise ayrı kurallara bağlı. Öne çıkan balıklar; Sonbahar; Palamut, lüfer, istavrit; mevsimin sonuna doğru hamsi. Kış; Hamsi, istavrit; kış başında palamut ve lüfer İlkbahar; Levrek ve mezgit Yaz; Sardalya; doğal çipurada yaz-sonbahar dönemi

Balık tezgâhları yıl boyunca değişiyor. Soğuk aylarda hamsi ve palamut öne çıkarken, yazın sardalya, ilkbaharda ise levrek ve mezgit tercih edilebiliyor. Türkiye’de sık tüketilen balıklar için hazırlanan mevsim rehberleri, alışverişte yol gösteriyor. Balığın bulunduğu deniz, su sıcaklığı ve göçü dönemleri değiştirebiliyor. “En lezzetli zaman” olarak belirtilen aylar, diğer aylarda o balığın yenemeyeceği anlamına gelmiyor. Avlanma yasakları ise ayrı kurallara bağlı. Mevsim Öne çıkan balıklar Sonbahar Palamut, lüfer, istavrit; mevsimin sonuna doğru hamsi Kış Hamsi, istavrit; kış başında palamut ve lüfer İlkbahar Levrek ve mezgit Yaz Sardalya; doğal çipurada yaz-sonbahar dönemi HAMSİ: SONBAHAR SONUNDAN KIŞA Hamsi için özellikle kasım–şubat dönemi öne çıkıyor. İBB’nin takviminde aralık ve ocak, yağlı ve lezzetli dönemler arasında gösteriliyor. Sezonun seyri bölgeye ve deniz koşullarına göre değişebiliyor. PALAMUT: SONBAHARIN ÖNE ÇIKAN BALIĞI Palamut için eylül–aralık aralığı öneriliyor. Sonbaharda tezgâhlarda daha belirgin hale gelen palamut, ocakta da lezzetini koruyabiliyor. Küçük boydaki balıkları sırf “sezonun ilk palamudu” denilerek almak yerine boyuna dikkat etmek gerekiyor. LÜFER: SONBAHARDAN KIŞ BAŞINA Lüfer sonbaharda, özellikle ekim–aralıkta öne çıkıyor; ocakta da tercih edilebiliyor. Çinekop ve sarıkanat gibi adlar aynı türün farklı boy grupları için kullanılıyor. İSTAVRİT: SONBAHAR VE KIŞ AYLARI ÖNE ÇIKIYOR İstavrit yılın farklı dönemlerinde bulunabilse de yağlandığı sonbahar ve kış ayları daha çok öneriliyor. İstavrit için özellikle kasım, aralık ve ocak işaretleniyor. MEZGİT: KIŞ SONU VE İLKBAHAR SEÇENEĞİ Mezgit için şubat–mayıs aralığı öne çıkıyor. İBB rehberinde kış aylarında da tezgâhlarda bulunduğu belirtiliyor. Bu nedenle mezgiti yalnızca tek bir mevsimle sınırlamak doğru değil. LEVREK: DOĞAL AV İLE YETİŞTİRİCİLİĞİ AYIRIN Doğal avdan gelen levrek için şubat–mayıs, özellikle ilkbahar öne çıkıyor. Yetiştiricilik levreği ise yıl boyunca bulunabiliyor. Alışverişte ürünün avcılık mı yetiştiricilik mi kaynaklı olduğu sorulmalı; aynı takvim iki ürün için de kesin kural sayılmamalı. SARDALYA: YAZIN BALIK YEMEK İSTEYENLERE Sardalyada temmuz–eylül dönemi öne çıkıyor; İBB rehberi bu dönemin ekime uzanabildiğini belirtiyor. Yazın “balık yenmez” düşüncesi bu nedenle doğru değil. Ancak sıcak havada taşıma ve soğukta saklama koşulları ihmal edilmemeli. ÇİPURA: YAZ VE SONBAHAR; YETİŞTİRİCİLİKTE YIL BOYU Doğal çipura için mevsim takviminde temmuz–kasım dönemi öne çıkıyor. Yetiştiricilik çipurası ise yıl boyunca satışa sunulabiliyor. Satın alınan balığın kaynağı ve tazeliği, yalnızca hangi ayda olunduğundan daha belirleyici. TAZE BALIK NASIL ANLAŞILIR? Bakanlığın hijyen rehberine göre bütün taze balıkta gözlerin berrak ve parlak, solungaçların kırmızı, etin sıkı olması bekleniyor. Ancak tek bir görünüm belirtisiyle karar verilmemeli; ürünün soğukta tutulması ve satış yerinin hijyeni de kontrol edilmeli. Soğuk tezgâhı tercih edin: Balık uygun soğutma altında, tercihen eriyen buzun suyunun uzaklaşabildiği koşullarda tutulmalı. Kokuya ve dokuya bakın: Keskin, rahatsız edici koku ve gevşemiş et uyarı işaretleri. Balığın üzerine su serpilmiş olması tazeliğini kanıtlamaz. Alışverişin sonunda alın: Eve taşıma süresini kısa tutun, gerekiyorsa soğutucu çanta kullanın. Buzdolabında bekletmeyin: Mümkünse aynı gün pişirin. Soğuk zinciri korunmuş balığı buzdolabında 1–2 günden uzun tutmayın; dolabı 4°C veya altında tutun. Ambalajdaki daha kısa tüketim süresini esas alın. Çözdürmeyi tezgahta yapmayın: Dondurulmuş balığı buzdolabında çözdürün. Çiğ balığın suyu, pişmiş yiyecekler ve salatayla temas etmesin. KÜÇÜK BALIK ALMAK NEDEN SORUN? Balığın ucuz veya bol olması, avlanmasının kurallara uygun olduğunu göstermiyor. Ticari avcılıkta türlere göre asgari boylar bulunuyor. Örneğin hamside 9, sardalyada 11, mezgitte 13, lüferde 18, palamut ve levrekte 25 santimetre sınırı uygulanıyor. AV YASAĞI, BALIK TÜKETİMİNİN YASAKLANMASI DEĞİL İlkbahar ve yaz dönemindeki genel yasaklar, başta gırgır ve trol olmak üzere belirli av araçlarına yönelik. Küçük ölçekli balıkçılık, tür ve bölge kuralları çerçevesinde sürebiliyor. Yetiştiricilik ürünleri ile uygun koşullarda muhafaza edilmiş yasal ürünler de satışta bulunabiliyor. Bu yüzden yazın tezgahta balık görülmesi tek başına usulsüzlük anlamına gelmiyor.

Mevsim takvimleri güncel av kurallarının yerine geçmiyor. Satıcıya balığın türünü, kaynağını ve dondurulup çözündürülmüş olup olmadığını sormak gerekiyor. BALIKLA YOĞURT YENİR Mİ? Tarım ve Orman Bakanlığının Güvenilir Gıda açıklamasına göre taze, uygun koşullarda saklanmış balıkla taze yoğurdun birlikte tüketilmesinin bilinen bir sakıncası yok. Asıl risk, balığın uygun şekilde soğutulmaması ve saklanmaması. Yanına yoğurt koymamak, uygun koşullarda korunmamış balığı güvenli hale getirmiyor.(ekonomimanset)