Osmanlı mirası ayağa kalkıyor

Su Maksemi ve Namazgah'ın çalışmalarının tamamlandığına işaret eden Yıldız, "Cihannüma Kasrı, Kum Hamamı ve Arz Odası'yla Bab-ı Saade'de de çalışmalar, bir iki ay içinde tamamlanacak seviyeye getirildi. Daha önce restore edilen Matbah-ı Amire, Kum Hamamı ve Adalet Kasrı da elden geçildi." dedi. Yıldız, Alay ve Çeşme meydanlarındaki çalışmalara başlanacağını dile getirdi. İkinci etap çalışmalarının daha önce cezaevi olarak kullanılan Mahmudiye Kışlası'nda yürütüleceğini belirten Yıldız, şöyle devam etti:

"Bu alan bizim için çok önemli. Yaklaşık 80 bin metrekare üzerine kurulmuş, 25 bin metrekare kapalı alanı olan muazzam bir kışla, bir Asakir-i Mansure-i Muhammediye Kışlası. Ayrıca hududumuza ilk giren yabancı misafirlerin veya gurbetçilerimizin ilk karşısına çıkan tarihi eserlerden bir tanesi. Bu yönüyle burada yaptığımız çalışmaları bu misyona uygun yürütüyoruz. Planlanan çalışmalar tamamlandıktan sonra özellikle Milli Saray koleksiyonlarına ait, Edirne'de kullanılmış koleksiyonlara ait çok seçkin eserlerin yer alacağı bir müze olacak. Bununla birlikte Milli Saraylar Araştırma Merkezinin bir bölümü ve Edirne üzerine, özellikle Edirne ve kültürel miras üzerine çok nitelikli bir kütüphane de burada yer alacak."

Yıldız, ihyanın üçüncü etabında da peyzaj çalışmalarının yapılacağını söyledi. Desteği için Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a teşekkür eden Yıldız, şöyle konuştu: "Edirne Saray-ı Cedide-i Amire İhya Projesi, Türkiye'de şu an yürütülen en büyük tarihi eser ihya projesidir. Bu noktadaki vizyon ve liderlik, Sayın Cumhurbaşkanı'mıza aittir. Burada yüzlerce parsel arazi bir araya getirilebildiyse, onlarca tarihi eserin kazısı yapılabildiyse, bahsetmiş olduğum mekanlar boşaltılıp aslına uygun hale getirilmeye başlandıysa bunun altını çizmek ve hakkını teslim etmek gerekir. İnşallah bu çalışmalar bittikten sonra sadece Türkiye ölçeğinde değil uluslararası ölçekte de tarihi miras yönetimi anlamında çok değerli bir hazinenin Edirne'den başlayarak dünyaya örnek teşkil edeceğini düşünüyorum."

Yıldız, ihyanın bir bütün olarak gelecek yılın sonunda tamamlanacağını duyurdu. Soru üzerine Yıldız, Has Bahçe içinde kaldığı için taşınması planlanan Kırkpınar Yağlı Güreşlerinin yapıldığı Er Meydanı'nın da mevcut konumuna yakın bölgede inşa edileceğini belirtti. Deprem, yangın, işgal ve savaşlar nedeniyle büyük ölçüde tahrip olan Edirne Sarayı, 18 Ekim 2022'de Cumhurbaşkanlığı onayıyla Milli Saraylar Başkanlığına devredilmişti. Sarayiçi'ndeki yaklaşık 1200 dönümlük alana yayılan yerleşkede yapıların restorasyonu, Mahmudiye Kışlası'nda müzecilik uygulamaları, doğal yaşam alanlarının düzenlenmesi ve tarihi bahçelerin ihyası, eş zamanlı sürdürülüyor. Tunca Nehri kıyısındaki Sarayiçi'nin en ikonik yapısı Cihannüma Kasrı, restorasyonla yeniden görünür hale geldi.

Yapıda 1500 metreküp yonu taşı duvarı örüldü, çelik gergi ve beden duvarı güçlendirmeleriyle konsolidasyon sağlandı. Mermer kapı ve pencere söveleri ile ahşap doğramalar tamamlandı, zemin kattaki özgün taş döşemelerde sona gelindi. Altı katlı yapının kule bölümündeki Cihannüma Odası teşkil edildi. Kule külah çatısının tamamlanmasıyla kasır, 46 metre yüksekliğiyle şehir siluetindeki yerini alacak.

"Kum Meydanı" olarak bilinen ikinci avlunun sınırını oluşturan 310 metrelik saray duvarları, özgün temelleri üzerine yükseltilerek restore edildi. Kum Meydanı'ndan Has Bahçe'ye açılan demir kapı da tamamlandı. Ayrıca Matbah-ı Amire'nin arkasından geçen duvarların 240 metrelik bölümü de özgün temeller üzerinde ihya edildi. Böylece toplam 550 metre avlu duvarı tamamlanmış oldu.

İkinci avluda yer alan Arz Odası, Babüssaade girişi ve Kum Kasrı’nda beden duvarları özgün haline kavuşturuldu. Ahşap konstrüksiyon çatı ve duvarlar tamamlanırken üst kurşun örtü ile Babüssaade revaklarında imalatlar sürüyor. Arz Odası’nı çevreleyen ahşap sütunlu revaklar tamamlandı, zemin kaplamaları, ahşap tavan ve tezyinat işleri devam ediyor. "Süvari kışlaları" yanında, geçmişte silah deposu ve ahır olarak kullanılan, 1320 metrekare kapalı alana sahip tek katlı yapıda sıva raspaları, derz açma, ahşap çatının sökülmesi, temel duvarı güçlendirme ve özgün zemin döşemelerinin ortaya çıkarılması işlemleri tamamlandı. Çatının yeniden teşkili, zemin kaplamaları ile ahşap pencere ve kapı imalatları eş zamanlı yürütülüyor.

Edirne Sarayı’nın ihyası, Milli Saraylar Bilim ve Değerlendirme Kurulunun rehberliğinde mimar, mühendis, restoratör ve uzmanlardan oluşan ekiplerle yürütülüyor. Restorasyon ve kazı çalışmaları dahil olmak üzere sahada günlük 500 personel görev yapıyor.