Ne sulama istiyor ne verimli toprak: Taşlık araziye eken bile paraya para demiyor

Erozyonla mücadelede de kilit rol oynayan kapari, tarıma elverişsiz toprakları olan çiftçiler için zahmetsiz ve yüksek getirili bir gelir kapısına dönüştü. Türkiye, İspanya ve Fas ile birlikte dünya kapari üretimi ve ihracatının en önemli aktörleri arasında yer alıyor.

Kuraklığa, susuzluğa ve kireçli topraklara karşı olağanüstü dayanıklılık gösteren kapari, Anadolu’nun pek çok bölgesinde hem doğadan toplanıyor hem de ticari olarak üretiliyor. Kaparinin en büyük avantajı, çok derinlere inen kök yapısı sayesinde en kurak iklimlerde ve susuz topraklarda bile canlı kalabilmesi.

Bir damla su olmadan bile gelişimini sürdürebilen bitki, bu özelliğiyle tarıma elverişsiz, eğimli ve kurak arazileri olan çiftçiler için zahmetsiz ve yüksek getirili bir alternatif haline geldi. Bitki aynı zamanda derin kökleriyle erozyonla mücadelede de etkin olarak kullanılıyor.

Türkiye’de kapari, iklim ve rakım özelliklerine göre farklı türlerle geniş bir coğrafyaya yayılmış durumda: Kıyı Şeridi: Ege ve Akdeniz kıyılarında; özellikle İzmir, Aydın, Manisa, Denizli, Muğla, Antalya ve Mersin çevresinde 300 metre rakıma kadar olan bölgelerde "boylu kapari" (Capparis spinosa) yaygın olarak yetişiyor.

İç ve Doğu Bölgeler: Orta Anadolu, Geçit Bölgeleri, Güneydoğu Anadolu (Şanlıurfa, Mardin, Batman) ve Doğu Karadeniz'in iç kesimlerinde 1.800 metre rakıma kadar çıkabilen "bodur kapari" (Capparis ovata) doğal olarak bulunuyor. Doğadan toplama yönteminin yanı sıra kaparinin ticari değeri anlaşıldıkça kültür tarımı da hız kazandı.

Burdur, Manisa, Denizli, Antalya, Muğla, Kırıkkale ve Tekirdağ gibi illerde kurulan özel kapari bahçeleriyle üretim profesyonel boyuta taşındı. Çiftçiler, başka hiçbir ürünün yetişmediği taşlık ve verimsiz arazileri kapari ile ekonomiye kazandırıyor. Türkiye'de hasat edilen kaparilerin büyük bir kısmı işlenip konserve, turşu ya da ilaç ve kozmetik ham maddesi olarak başta Avrupa ülkeleri olmak üzere dünya pazarına ihraç ediliyor.

İç piyasada da büyük zincir marketlerde, turşu ve meze reyonlarında, şarküterilerde, aktarlarda ve gurme gıda mağazalarında yoğun şekilde tüketiciye sunuluyor. Yüzyıllardır Anadolu topraklarında bilinen bu bitki, bölgelere göre farklı isimlerle anılıyor. Kapari, halk arasında yaygın olarak gebre otu, kedi tırnağı, keper, menginik ve hint hıyarı gibi yöresel adlarla da biliniyor.