Mekke Anlaşması dünya basınında! ‘Birine saldırı, hepsine saldırıdır’

Mekke'den dünyaya güçlü mesaj Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın Mekke'de imzaladığı ortak savunma anlaşması, bölgesel savaşların ve güvenlik krizlerinin yoğunlaştığı bir dönemde uluslararası kamuoyunun gündemine oturdu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif'in imzaladığı anlaşmanın en dikkat çekici maddesi ise üç ülkenin güvenliğini doğrudan birbirine bağlayan ortak savunma ilkesi oldu. Anlaşmaya göre taraflardan herhangi birine yönelik silahlı saldırı, üç ülkenin tamamına yönelik saldırı olarak kabul edilecek.

“Birine saldırı, hepsine saldırıdır” Mekke Anlaşması'nın merkezinde “kolektif caydırıcılık” anlayışı bulunuyor. Savunma alanındaki işbirliğinin genişletilmesi, askeri kapasitenin birlikte kullanılabilirliğinin artırılması ve savunma sanayisindeki ortak projelerin geliştirilmesi hedefleniyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan, anlaşmanın Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51. maddesinde tanımlanan meşru müdafaa hakkına dayandığını belirterek herhangi bir ülkeyi hedef almadığını vurguladı. Erdoğan ayrıca bölgenin barış, refah ve istikrarını isteyen diğer ülkelerin de söz konusu yapıya katılabileceğini bildirdi. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ise anlaşmayı “tarihi” olarak nitelendirerek üç ülke ve daha geniş Müslüman toplumu için bir “barış kalkanı” oluşturacağını ifade etti.

Reuters: Üç büyük Müslüman ülke ortak savunmada buluştu Uluslararası basın, Mekke'den çıkan anlaşmaya geniş yer ayırdı. Reuters, gelişmeyi Orta Doğu'daki gerilimin yükseldiği bir dönemde Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan'ın karşılıklı savunma taahhüdünde bulunması üzerinden değerlendirdi. Üç önemli Müslüman ülkenin ortak savunma anlayışı etrafında buluşmasına dikkat çekildi. Associated Press ise Suudi Arabistan'ın ekonomik gücü, Pakistan'ın askeri kapasitesi ve Türkiye'nin askeri gücü ile gelişmiş savunma sanayisinin aynı güvenlik çerçevesinde birleşmesinin önemine vurgu yaptı.

CNN: Riyad Müslüman güçlere yöneliyor CNN, anlaşmayı Suudi Arabistan'ın değişen güvenlik politikası üzerinden ele aldı. Riyad yönetiminin güvenliğini güçlendirmek amacıyla Türkiye ve Pakistan gibi önemli Müslüman ülkelerle askeri ilişkilerini derinleştirdiğine dikkat çekildi. Bu değerlendirme, Mekke Anlaşması'nın yalnızca üçlü askeri işbirliği olarak değil, Suudi Arabistan'ın güvenlik alanındaki seçeneklerini çeşitlendirme girişimi olarak da görüldüğünü ortaya koydu. Wall Street Journal ise ABD'nin bölgedeki güvenlik rolüne ilişkin tartışmaların arttığı bir ortamda Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın askeri bağlarını kuvvetlendirmesinin önemine işaret etti.

Financial Times: Güvenlik işbirliği derinleşiyor Financial Times da anlaşmayı bölgedeki savaşlar ve istikrarsızlık ortamında üç ülkenin güvenlik işbirliğini daha ileri taşıma arayışının sonucu olarak değerlendirdi. New York Times, anlaşmanın savunma amaçlı olduğuna ilişkin açıklamalara dikkat çekerken başka ülkelerin gelecekte mekanizmaya katılabilme ihtimalini de gündeme taşıdı. Al Jazeera ise Mekke Anlaşması'nı askeri gerilimlerin yükseldiği bir dönemde Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki güvenlik ilişkilerini derinleştiren önemli bir gelişme olarak ele aldı.

Üç farklı güç aynı savunma çatısı altında Anlaşmanın stratejik önemini artıran unsurlardan biri de üç ülkenin birbirini tamamlayan farklı kapasitelere sahip olması. Türkiye, büyük konvansiyonel askeri kapasitesinin yanı sıra İHA, SİHA, füze, hava savunma sistemleri, savaş gemileri ve diğer savunma sanayisi projeleriyle öne çıkıyor. Pakistan geniş askeri tecrübesinin yanı sıra nükleer caydırıcılığa sahip bulunuyor. Suudi Arabistan ise ekonomik kapasitesi, enerji kaynakları ve stratejik coğrafi konumuyla üçlü mekanizmanın diğer önemli ayağını oluşturuyor. Böylece Mekke Anlaşması, üç farklı stratejik gücü ortak güvenlik anlayışı altında buluşturuyor.

Yeni bir askeri blok mu kuruluyor? Uluslararası basında en fazla tartışılan konulardan biri de anlaşmanın gelecekte yeni ve daha geniş bir askeri ittifakın temelini oluşturup oluşturmayacağı. Üç ülkenin açıklamalarında ise anlaşmanın savunma amaçlı olduğu ve herhangi bir ülkeyi hedef almadığı özellikle vurgulanıyor. Bu nedenle mevcut haliyle Mekke Anlaşması, NATO benzeri otomatik askeri müdahale yapısından ziyade ortak caydırıcılığı, askeri koordinasyonu ve savunma sanayisi işbirliğini güçlendiren üçlü bir güvenlik mekanizması niteliği taşıyor.

Ancak “birine saldırı, hepsine saldırıdır” ilkesi, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın güvenliklerini birbirine bağlaması açısından son derece güçlü bir siyasi ve askeri mesaj veriyor. Bölgesel savaşların, enerji güvenliği sorunlarının, deniz taşımacılığı krizlerinin ve küresel güçlerin Orta Doğu'daki rollerinin yeniden tartışıldığı bir süreçte imzalanan Mekke Anlaşması, bölgesel güvenlik mimarisinde yeni bir dönemin kapısını aralayabilecek gelişmelerden biri olarak öne çıkıyor.