Mehmet Uslu Uyardı: İran Senaryosu Türkiye’de de Sahneye Konulabilir

SEBAHATTİN AYAN/İSTANBUL İran’a karşı yıllardır uygulanan uluslararası ambargoların derinleştirdiği ekonomik kriz, ülkede toplumsal huzursuzluğu artırırken, aralık ayı sonundan bu yana başlayan protestolar kısa sürede ekonomik taleplerin ötesine geçerek siyasi ve ideolojik bir boyut kazandı. Tahran başta olmak üzere birçok kentte hayat pahalılığı, işsizlik ve yönetim politikalarına karşı sokağa çıkan binlerce kişiyle güvenlik güçleri arasında sert çatışmalar yaşanırken, yüzlerce kişinin hayatını kaybettiği, binlercesinin gözaltına alındığı bildiriliyor.

İran yönetimi ve rejime yakın çevreler ise protestoların, ABD ve İsrail’in bölgedeki çıkarları doğrultusunda hareket eden seküler gruplar üzerinden kışkırtıldığını, eylemlerde İslam karşıtı söylemlerin öne çıktığını savunuyor. Diğer yandan ASAM Dış Politika ve Güvenlik Uzmanı Mehmet Uslu, İran’da ekonomik krizle başlayıp kısa sürede siyasi ve ideolojik bir zemine çekilen protestoların yalnızca ülke içi dinamiklerle açıklanamayacağını belirterek, sürecin bölgesel ve küresel güç mücadelelerinin bir yansıması olduğunu vurguladı. Uslu’ya göre, ABD ve İsrail başta olmak üzere bazı dış aktörlerin istihbarat örgütleri üzerinden İran’daki toplumsal tepkileri yönlendirme ve rejim karşıtı bir kalkışmaya dönüştürme çabası dikkat çekiyor.

Uslu, yıllardır İran’a uygulanan ambargoların ekonomik buhranı derinleştirdiğini, halkın yaşadığı geçim sıkıntısının ilk etapta meşru tepkiler doğurduğunu ancak bu sürecin Mossad, CIA ve benzeri istihbarat yapıları aracılığıyla farklı bir boyuta taşınmak istendiğini ifade etti. İran’da yaşananların, Irak, Suriye, Venezuela ve Libya örneklerinde görülen “toplumsal hareketler üzerinden rejim zayıflatma” stratejisiyle benzerlik taşıdığına dikkat çekti.

Analizinde Türkiye’ye de özel bir parantez açan Uslu, bölgesel ve küresel gelişmelerin hız kazandığı bu dönemde, Türkiye içinde bazı çevrelerin İran’daki olayları kışkırtıcı bir dil üzerinden gündeme taşımasını dikkat çekici buldu. Gazze, Doğu Türkistan ve deprem gibi konularda sessiz kalan bazı sanatçı ve yapıların İran merkezli söylemlerle öne çıkmasının, benzer senaryoların Türkiye için de planlanabileceğine işaret ettiğini savundu. Dış fonlarla hareket eden STK’ların, düşünce kuruluşları, sanatçılar ve siyasi yapılar üzerinden toplumun provoke edilme ihtimaline karşı dikkatli olunması gerektiğini belirten Uslu, “Türkiye İran’da ve bölgesinde yaşanan krizleri takip ve analiz etmektedir. Ülke içerisinde bulunan ve iç karışıklık çıkarma potansiyeli taşıyan uyuyan hücreler, fonlanan cemaatler, STK’lar, düşünce kuruluşları, sanatçılar, siyasiler ve partiler olası kriz anlarını beklemektedirler. Türkiye, etrafı ateş çemberi ile çevrilmiş kritik bir dönemden geçmektedir. Ülke içinde siyasilerin ve toplumun karşılıklı güzel adımları birlik ve beraberlik adıma elzemdir. Ancak Türkiye’de belirtmiş olduğum kesimler dikkatle takip edilmeli, potansiyel eylemlerin önü alınmalıdır” ifadelerini kullandı.

Mehmet Uslu, İran’daki protestoların bölgesel yansımalarına da değinerek, Suriye’de Fırat’ın doğusu ve güneyinde yaşanan gelişmelerin, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) ve terör örgütleriyle kurulan ilişkilerin yakından izlenmesi gerektiğini ifade etti. Bölgenin, “ya terör ya da barış” şeklinde net bir yol ayrımında olduğunu belirten Uslu, “ Suriye’de Şam yönetiminin Fırat’ın batısında kalan terörist oluşumları temizlemesi ve asayişi sağlaması ile ibre Fırat’ın doğuşunu gösterecektir. Uzlaşı, refah, barış ve dostluk elini uzun süredir elinin tersiyle iterek İsrail, ABD ve günümüz haçlısı koalisyon güçlerinin eteğine sarılan teröristler, bölgesel barış, istikrar, güven ve huzurun en büyük düşmanı olmuşlardır. Lakin bu durum teröre destek veren ve hamiliğini hiç bırakmayan IKBY tarafından da takip edilmekte, ortak koordinasyon merkezleri ile istişareli hareket ettiklerini gözler önüne sermektedir. Fırat’ın doğusuna düzenlenecek olan terörle mücadele operasyonu öncesi sunulan fırsat son şanstır; “Ya Terör Ya Da Barış” diyerek tüm bölgeyi ateş çemberine sürüklenebileceğini vurguladı.

Son olarak Uslu, Irak’ın işgali, Suriye’nin parçalanma süreci, İran’daki protestolar, Lübnan ve Yemen’deki krizler ile Gazze’de yıllardır süren saldırıların aynı stratejik tabloya ait olduğunu belirterek, İsrail-ABD eksenli politikaların mezhepçilik, terör ve ekonomik ambargolar üzerinden bölge devletlerinin merkezi otoritelerini hedef aldığını söyledi. Türkiye’nin ise bu süreçte hem bölgesel hem küresel ölçekte mazlumların yanında durduğunu ve istikrar bozucu planlara karşı dikkatli, kararlı ve birlik içinde hareket etmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.