İstihbarat deşifre etti: İHA üretim fabrikasına gizlice 46 tonluk malzeme yağdırmış

Politico ve The Telegraph gazetelerinin incelediği gümrük ve taşıma belgelerine göre, Çin devlet şirketi Jilin Chemical Fiber Group, Rusya Devlet Atom Enerjisi Kurumu Rosatom’un yan kuruluşu "Alabuga-Volokno" şirketine 46 ton poliakrilonitril teslimatı gerçekleştirdi. Sevkiyatların, İran tasarımı Şahit dronlarına dayalı saldırı insansız hava araçlarının üretildiği Tataristan’daki "Alabuga" özel ekonomik bölgesine yapıldığı aktarıldı. İhracat işlemlerinde ise naylon ve polyester gibi sivil kullanım amaçlı sentetik elyaflara ait gümrük kodunun kullanıldığı kayıtlara geçti.

Washington merkezli Bilim ve Uluslararası Güvenlik Enstitüsü Başkanı David Albright, karbon elyafının İHA kanatları ile motor ve yakıt deposu dahil iç yapılarını güçlendirmek için kullanıldığını belirtti. Albright, belgelenen 46 tonluk sevkiyat miktarının en az 1.300 İHA üretimi için yeterli olabileceğini hesaplayarak, Çin’in bu ihracatı çift kullanımlı ürün olarak kaydetmesi gerektiğini bildirdi.

ABD Hazine Bakanlığı'nın Rusya'nın silah tedarik ağlarına yönelik yaptırımlarında görev almış eski yetkilisi Kerri Beetsoff ise farklı bir gümrük kodu kullanılmasının siparişin hassas niteliğini gizleme çabasına işaret edebileceğini ifade etti. Söz konusu belgelerin, Ukrayna Güvenlik ve İşbirliği Merkezi (USCC) tarafından Rus kaynaklarından elde edildiği, ardından ABD ve İngiltere hükümetlerine teslim edildiği bildirildi.

ABD Temsilciler Meclisi Çin Özel Komitesi’nin belgeleri incelediği ve özgünlüğünü doğruladığı bilgisi bir ABD'li yetkili tarafından aktarıldı. 2023 yılından bu yana Batı yaptırımları listesinde yer alan "Alabuga-Volokno", havacılık, roketçilik, İHA, gemi yapımı ve zırh üretimi için onlarca çeşit karbon elyaf ürünü imal ediyor.

Çinli Jilin Chemical Fiber Group şirketine ise herhangi bir yaptırım uygulanmadığı belirtildi. İddialara ilişkin açıklamada bulunan Rosatom yetkilileri, kurumun ve bağlı işletmelerinin "yürürlükteki mevzuata ve düzenleyici gereksinimlere tam uyum içinde" faaliyet gösterdiğini beyan etti. Çin’in Washington Büyükelçiliği de suçlamaları reddederek, iddiaların "Çin'i karalamayı ve günah keçisi yapmayı" hedeflediğini kaydetti.

Diplomatik misyon, Pekin yönetiminin çift kullanımlı malların ihracatını sıkı bir şekilde kontrol altında tuttuğunu vurguladı. Eski CIA Doğu Asya ve Pasifik Direktör Yardımcısı Dennis Wilder, bu ölçekteki sevkiyatların Çinli makamların bilgisi dışında gerçekleşmesinin pek mümkün olmadığını değerlendirdi. Albright, Rusya'nın yüksek mukavemetli karbon elyafı üretimi için gerekli özel hammaddelerde "tamamen Çin'e bağımlı" olduğunu ifade etti. Kiel Enstitüsü verilerine göre Çin, Rus askeri sanayisinin işleyişi için gerekli bileşenlerin yüzde 60'ından fazlasını temin ediyor.