Frig Vadisi’nde akıllara durgunluk veren izler! 14 milyon yıl önce kimler araç kullanıyordu?

Afyonkarahisar’ın İhsaniye ilçesindeki Frig Vadisi, binlerce yıllık tarihi ve kaya oluşumlarıyla Anadolu’nun dikkat çeken bölgeleri arasında yer alıyor. Ancak vadinin kayalık arazisinde bulunan bazı izler, yıllardır arkeoloji meraklılarının ve araştırmacıların ilgisini çekiyor. İlk bakışta sıradan bir antik yol gibi görünen bu izler, birbirine paralel uzanan derin kanallardan oluşuyor. Bazı bölümlerde kayaların içine metrelerce gömülen izler, sanki ağır bir aracın tekerlekleri yumuşak zemini yararak ilerlemiş gibi görünüyor. Peki, bu izleri kim bıraktı? Daha da önemlisi, ne zaman?

Rus jeologdan şaşkına çeviren iddia: 14 milyon yıllık araç izleri! Frig Vadisi’ndeki izleri inceleyen Rus jeolog Alexander Koltypin, 2015 yılında ortaya attığı görüşle uluslararası basının dikkatini çekti. Koltypin, kayaların üzerindeki paralel kanalların 12 ila 14 milyon yıl önce ağır arazi araçları tarafından oluşturulmuş olabileceğini ileri sürdü. Rus jeoloğun değerlendirmesine göre, araçlar bölgedeki volkanik zeminin henüz yumuşak olduğu dönemde hareket etmiş, tekerlekler zeminde derin izler bırakmış ve bu izler zaman içerisinde sertleşen kayaların içinde korunmuştu. Bu açıklama, insanlık tarihine ilişkin oldukça sıra dışı bir soruyu gündeme taşıdı: Milyonlarca yıl önce tekerlekli araçlar kullanılmış olabilir miydi?

Kayaların içine gömülen izler nasıl oluştu? Bölgedeki en dikkat çekici ayrıntılardan biri, bazı izlerin oldukça derin olması. Yan yana uzanan kanalların düzenli görünümü, bunların tekerlekli araçlarla bağlantılı olabileceği düşüncesini güçlendiriyor. Ancak izlerin derinliği, tek başına onları oluşturan araçların ağırlığını veya hangi dönemde kullanıldıklarını ortaya koymuyor. Bölgedeki tüf kayaları, volkanik kökenli ve işlenmesi nispeten kolay kayaçlardan oluşuyor. Bu nedenle eski dönemlerde kullanılan tekerlekli arabaların zamanla kayalarda derin kanallar meydana getirmiş olması mümkün.

Asıl gizem burada: Kayanın yaşı mı, izin yaşı mı? 14 milyon yıllık araç iddiasının en önemli tartışma noktası, kayaların jeolojik yaşı ile üzerlerindeki izlerin oluşum tarihinin birbirinden farklı olması. Bir kayanın milyonlarca yıl önce oluşmuş olması, üzerinde bulunan bir izin de aynı yaşta olduğu anlamına gelmiyor. Örneğin milyonlarca yıllık bir kayanın üzerine binlerce yıl önce bir yol açılmış olabilir. Frig Vadisi’ndeki izlerin antik dönemlerde kullanılan tekerlekli arabalar tarafından oluşturulduğu açıklaması da bu nedenle öne çıkıyor. Afyonkarahisar İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü yetkilileri, geçmişte yaptıkları açıklamalarda Koltypin’in milyonlarca yıllık gelişmiş uygarlık görüşünün bilimsel verilerle doğrulanmadığını belirtmişti.

Peki, gerçekten bilinmeyen bir uygarlığın izleri olabilir mi? Frig Vadisi’ndeki paralel kanalların milyonlarca yıl önce gelişmiş bir uygarlık tarafından bırakıldığını gösteren doğrulanmış bir arkeolojik bulgu bulunmuyor. İzlerle bağlantılı olarak o döneme ait bir araç, tekerlek, motor veya teknolojik üretim kalıntısı da ortaya çıkarılmış değil.

Bununla birlikte vadideki antik yolların hangi dönemlerde açıldığı, nasıl kullanıldığı ve bazı bölümlerde neden bu kadar derinleştiği, ayrıntılı arkeolojik incelemelerle açıklanabilecek sorular arasında yer alıyor. Frig Vadisi’nin kayalarına kazınmış gibi duran bu izler, milyonlarca yıllık bir araç teknolojisinin kanıtı olmasa da Anadolu’nun geçmişine ilişkin merak uyandıran görüntüler sunmaya devam ediyor.