Fiyatlar cep yakıyor, vatandaş soyuluyor! İSPARK ve özel otoparklar değnekçileri aratır oldu

Trafik çilesiyle ünlü İstanbul'da sürücüler bir de park yeri bulma sorunuyla karşı karşıya. Sürücüler, araçlarını park edecek yer bulamadıkları gibi, bulduklarında da karşılaştıkları astronomik faturalarla sarsılıyor. TÜİK verilerine göre trafiğe kayıtlı motorlu araç sayısının 6,5 milyonu aştığı, her ay on binlerce yeni aracın yollara çıktığı megakentte, park yeri bulmak artık bir şans meselesi. İstanbul’da her 6 araca sadece 1 park yerinin düşmesi, vatandaşları mecburi olarak özel otoparkların insafına terk ediyor.

Türkiye Gazetesi'nin haberine göre; herhangi bir yasal üst sınırın ve yeterli denetimin olmamasını fırsat bilen özel işletmelerin birçoğu âdeta mafyavari bir tutum sergiliyor. İstanbul’un en değerli lokasyonlarına, boş arazilere ve sokak aralarına tabiri caizse “çöken” bu işletmeler, kendi kurallarını koyarak fiyatları istedikleri gibi, keyfî bir şekilde artırıyor.

150 TL’den başlattıkları saatlik ücretleri sokağın o anki yoğunluğuna göre anlık değiştiren, sürücüye başka seçenek bırakmayan bu sistemde, merkez ilçelerde aylık abonelik bedelleri 20 bin TL sınırına kadar dayanıyor.

Otopark krizi sadece sokak aralarında veya iş merkezlerinde yaşanmıyor. Vatandaşın zorunlu olarak gittiği özel hastanelerde, alışveriş merkezlerinde ve restoranlarda uygulanan fiyat politikaları da büyük tepki çekiyor. Özel hastane kapısına acil bir durum için gelen vatandaş, aracı teslim alan valeye sadece ‘anahtarı bırakmak’ için 300 TL ile 500 TL arasında değişen ücretler ödemek zorunda kalıyor. Üzerine eklenen saatlik park bedelleriyle birlikte bir hastane veya AVM ziyaretinin otopark faturası rahatlıkla 1000 TL’yi bulabiliyor. Restoranlarda ise vale hizmeti artık yemek faturasıyla yarışır hâle gelmiş durumda.

Vatandaşın en uygun fiyatlı sığınağı olarak görülen İSPARK, sahip olduğu sınırlı kapasiteyle megakentin devasa ihtiyacına cevap vermekten çok uzak. Trafiğe çıkan araç sayısı hızla artarken, İSPARK’ın toplam kapasitesinde son raporlara göre düşüş yaşanması (yaklaşık 4 bin 500 araçlık azalma) krizin boyutunu daha da büyütüyor.

Üstelik son dönemde İSPARK tarifelerine gelen ciddi zamlar, sürücüleri iyice köşeye sıkıştırıyor. Premium bölgelerde İSPARK’ın 0-1 saatlik ücreti 200 TL bandını aşarken, günlük park bedelleri 650 TL’lere kadar tırmanmış durumda. İSPARK’ta kapasitenin erimesi ve yer bulunamaması, İstanbulluları doğrudan mafyavari fiyatlandırma yapan özel otoparklara mahkûm ediyor.

İstanbul’daki otopark krizinin bir diğer boyutu alışveriş merkezlerinde yaşanıyor. İlgili mevzuat gereğince, alışveriş merkezlerinin ziyaretçilerine ilk 3 saat boyunca ücretsiz otopark hizmeti sunması zorunlu tutuluyor. Ancak şehrin farklı noktalarındaki bazı alışveriş merkezleri bu yasal mecburiyeti açıkça göz ardı ediyor.

Ücretsiz kullanım süresini kendi inisiyatifleriyle 1 saate kadar düşüren işletmeler, bu süreyi aşan vatandaşlardan yüksek bedeller talep ediyor. Beklemedikleri bir otopark faturasıyla karşılaşan tüketiciler ise duruma büyük tepki gösteriyor.

Tüketici dernekleri yetkilileri, yasal hakları ihlal edilen vatandaşların ödeme fişlerini mutlaka saklaması ve bu belgelerle Tüketici Hakem Heyetlerine başvurması gerektiği konusunda uyarılarda bulunuyor.

Tüketici Konfederasyonu yetkilileri, otopark fiyatlarındaki kuralsızlığın serbest piyasa ekonomisiyle açıklanamayacağını, bunun vatandaşın çaresizliğinden beslenen bir fırsatçılık olduğunu belirterek şu eleştirilerde bulundu:

"Hastaneye giden bir hastanın veya işine giden bir çalışanın otopark işletmecisinin insafına terk edilmesi kabul edilemez. Ticaret Bakanlığı bünyesindeki Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu acilen devreye girmeli ve belediyelerle koordineli olarak bölge bölge ‘Otopark Fiyat Üst Sınırı’ (Tavan Fiyat) belirlenmelidir. Nasıl ki temel gıdada haksız fiyat artışına ceza kesiliyorsa, kamuya açık otoparklarda da fahiş fiyat talep edenlere ağır yaptırımlar uygulanmalıdır."

Astronomik fiyatlarla boğuşan İstanbullu sürücülerin otoparklardaki bir diğer büyük çilesi ise kredi kartı kabul edilmemesi. Kent genelindeki bazı özel otoparklarda ‘POS cihazı bozuk’ veya ‘Yalnızca nakit geçiyor’ bahanesiyle kartla ödeme reddediliyor. Saatlik ücretlerin bile yüzlerce lirayı bulduğu bu dönemde vatandaşlar yanlarında sürekli nakit para taşımaya zorlanırken, bu durum hem kayıt dışı ekonomiye ve vergi kaçağına zemin hazırlıyor hem de tüketiciyi mağdur ediyor. Tüketici dernekleri, tüm otoparklarda kredi kartı ve IBAN ile ödeme kolaylığının yasal olarak zorunlu hâle getirilmesi ve denetlenmesi gerektiğini belirtiyor.

AYLIK FİYAT 20 BİNİ BULDU Bölge Fiyat Aralığı Beşiktaş / Şişli / Levent / Nişantaşı 12.000 TL – 20.000 TL Kadıköy Merkez 8.000 TL – 15.000 TL Bakırköy 6.000 TL – 10.000 TL Ataşehir 5.000 TL – 9.000 TL Pendik / Kartal / Maltepe 4.000 TL – 8.000 TL

Uzmanlar ve şehir planlamacıları, otopark kullanımının İstanbul gibi bir metropolde lüks değil, mecburiyet olduğunun altını çiziyor. Çarşıda, pazarda veya markette uygulanan fahiş fiyat denetimlerinin otopark sektörüne yansımaması, işletmecilerin tabelalara istedikleri rakamı yazmasına imkân tanıyor.

Sürücülerin sokak aralarında dolaşarak trafiği daha da kilitlememesi için özel otopark kullanmaya mecbur olduğu bu sistemde, acilen yasal bir ‘tavan fiyat’ (üst sınır) uygulamasının hayata geçirilmesi gerektiği vurgulanıyor.

İSTANBUL GENELİ OTOPARK ÜCRET TARİFESİ Otopark Hizmet Türü Süre Ücret Aralığı (TL) Özel Otoparklar 0 - 1 Saat 150 TL – 250 TL Özel Otoparklar 2 - 4 Saat 180 TL – 350 TL Özel Otoparklar 12 - 24 Saat 400 TL – 750 TL İSPARK (Premium Bölgeler) 0 - 1 Saat 200 TL – 220 TL İSPARK (Premium Bölgeler) Günlük Park 650 TL Özel Hastane / AVM / Restoran Vale Giriş Ücreti 300 TL – 500 TL Kaynak: Türkiye Gazetesi