Fark edilmiyor sinsi ilerliyor! Alzheimer belirtisi uykuda mı başlıyor?

Alzheimer hastalığında erken tanı kadar, risk işaretlerini anlamak da önem taşıyor. Belçika’daki Liège Üniversitesi araştırmacıları, sağlıklı bireylerin uyku kayıtlarını inceledi ve özellikle ileri yaş grubunda görülen “mikro uyanmaların” genetik Alzheimer riskiyle bağlantılı olabileceğini belirledi.

Araştırmada 18-31 yaş ile 50-69 yaş aralığındaki 500’den fazla kişinin uyku düzeni takip edildi. Bilim insanları, kişinin tamamen uyanmasına neden olmayan ancak beyin aktivitesinde kısa süreli artış yaratan küçük bölünmelere odaklandı. Bu durum “mikro uyanma” olarak tanımlanıyor. Çalışmaya göre sık mikro uyanma yaşayan ileri yaş grubundaki kişilerde Alzheimer’a yatkınlıkla ilişkili genetik risk daha yüksek bulundu. Genç yetişkinlerde ise aynı bağlantı görülmedi. Araştırmaya katılan kişilerde hafıza kaybı, kelime bulma güçlüğü ya da günlük yaşamı etkileyen bilişsel belirti bulunmuyordu.

Araştırmacılar katılımcıların beyin aktivitelerini elektroensefalogram yöntemiyle izledi. Böylece gece boyunca yaşanan kısa uyku bölünmeleri kayıt altına alındı. Bulgular, uyku kalitesinin yalnızca dinlenmiş hissetmekle değil, beyin sağlığıyla da ilişkili olabileceğini gösterdi. Araştırmanın önemli sınırlılıkları da var. Çalışmada 500’den fazla kişi yer alsa da ileri yaş grubunda yalnızca 87 katılımcı bulunuyordu. Bu nedenle sonuçların daha geniş gruplarla doğrulanması gerekiyor. Ayrıca gece sık uyanmak ya da uykunun bölünmesi, kişinin mutlaka Alzheimer olacağı anlamına gelmiyor.

Uyku, beynin hafızayı düzenlediği ve zararlı atıkları temizlediği dönemlerden biri olarak kabul ediliyor. Özellikle derin uykudaki bozulmaların, bunama ve Alzheimer riskine dair erken işaretlerden biri olabileceği belirtiliyor. Bu nedenle uyku apnesi gibi sorunların ihmal edilmemesi öneriliyor.

Alzheimer’da genetik faktörler etkili olsa da yaşam tarzı da önem taşıyor. Düzenli egzersiz, tansiyon ve diyabetin kontrol altında tutulması, işitme kaybının tedavi edilmesi ve dengeli beslenme beyin sağlığını destekleyen adımlar arasında yer alıyor. Uzmanlar; sebze, meyve, tam tahıl, sağlıklı yağlar ve kaliteli protein içeren beslenme düzeninin kalp kadar beyin sağlığı için de önemli olduğunu belirtiyor.

Ne zaman doktora başvurmalı? Ara sıra isim unutmak ya da anahtarı koyduğu yeri hatırlayamamak yaşlanmayla birlikte görülebiliyor. Ancak unutkanlık günlük yaşamı aksatıyorsa, kişi tanıdığı yerlerde yolunu karıştırıyorsa, konuşmaları sürdürmekte zorlanıyorsa ya da eskiden kolay yaptığı işleri tamamlayamıyorsa doktora başvurması gerekiyor.