Dışarıdan gelenler inanamıyor! Afro-Türklerin İzmir’deki asırlık hikayesi

Afrika'dan 1500'lü yıllardan itibaren tarım işçiliği gibi nedenlerle Anadolu'ya gelen siyahi göçmen Afro-Türklerin torunları, İzmir'de yaşamlarını sürdürüyor. Tire ve Bayındır ilçesinde yaşayan ve hane sayıları zamanla azalan Afro-Türkler, doğup büyüdükleri topraklarda komşuluk ilişkileri ve ortak yaşam kültürüyle varlıklarını koruyor. Tire'nin Yeniçiftlik Mahallesi'nde yaşayan Mehmet Üstüner, "Dedelerim Kuzeydoğu Afrika'nın Sudan ülkesinden çalışmak için İzmir'e göçmüşler. Tire'de doğdum, 23 yaşına kadar burada yaşadım. Arkadaşlarım oldu, çevrem oldu. Hiçbir yabancılık çekmedim. Çevremdekiler beyaz tenliydi ben ise siyah tenliydim. Bu nedenle çocukken neden geldiğimizi merak ederdim. Dedemlerin göç ettiğini anlatırdı. Babam da Torbalı'nın Karakuyu köyünde doğmuş sonra Tire'ye gelmiş. Burada doğdum büyüdüm, burası da benim vatanım" ifadelerini kullandı.

Üstüner, sözlerini şöyle sürdürdü: "23 yaşına kadar köyde çiftçilik yaparken, camcı olmaya karar verdim. İş için İzmir'e gidip, akşam evime döndüm. Burada rahat ediyorum. Emekli olduktan sonra köyüme, evime geri döndüm. Komşularımla, köylülerle çok iyiyiz. Burada yaşamaktan mutluyuz. Burada büyüdüm evlendim, çocuk sahibi oldum. Eskiden 12-13 hane vardı, şimdi ise soy isim olarak 2 hane kaldık. 6 çocuğum var. İlk çocuğumun ten rengi siyahtı. Sonra doğan kızım beyaz doğdu. Kızımı görünce şaşırdım. Hatta bir anlığına çalındığını bile düşündüm. Eşimin de gözü hastanede siyah çocuk aramış o da beyaz olmasına şaşırmış."

Mehmet Üstüner'in eşi Hatice Üstüner (72) ise "Manisa Akhisar'dan gelmişiz. Burada kerpiç bir evimiz vardı. Mehmet ile görücü usulü evlendik. Mehmet beni görmüş, beğenmiş, istemeye geldiler. Ancak babam ten rengi siyah diye vermek istemedi ama ben istedim. Şimdi 56 yıllık evliyiz ve 6 çocuğumuz var. Bizi görenler hep şaşırır. Nerede tanıştığımızı merak ederler. Tire'de doğup büyüdüğünü söylesem de inanmakta zorlanıyorlar. 6 çocuğumun 5'i esmer ancak 1'i beyaz" ifadelerini kullandı.

Afro-Türk olan Havva Zenci (97) ise "Burada doğdum, büyüdüm o nedenle köylülerle iç içeyiz. Afro Türkler olarak 3 hane kaldık. Dışarıdan gelip, bizi görenler Tire'de doğup burada yaşadığımıza inanmıyorlar. Ancak köylülerle hep birlikte olduğumuz için hiç sorgulamıyorlar. Yaşamımız iyi gidiyor Zorlandığımız oluyor ama yine de mutluyuz" dedi.

Tireli olan ve Mehmet Üstüner'in komşusu Erdoğan Köklü (73) de "Burada doğdum büyüdüm, o zamandan beri Mehmet'i tanırım. Kendisiyle komşuyuz. Benim için kardeşten iyi, o kadar iyiyiz. Biz aynı mahallede büyüdüğümüz için siyah olmasını hiç şaşırıp yadırgamadık. Komşuluk ilişkilerimiz de gayet güzel" diye konuştu.