Ayda 200 bin lira kazanan kuryelere büyük şok! Yeni sistem kriz çıkardı

Esnaf kurye olarak hizmet veren yemek ve gıda alışverişlerinin dağıtımını yapan motokuryeler son günlerde isyan bayrağını çekti. Bağlı oldukları şirketlerin, yapılan yemek satışlarından kuryelere nakit ödenen tutarların ATM'lere yatırmalarına ilişkin talepleri kuryelerin öfkesini artırdı.

Örnekle anlatmak gerekirse A kişisi X platformundan yemek söyleyip, ödeme yöntemini de nakit seçerse, yemeği taşıyan kurye nakit parayı alıyordu. Bu tutarı X platformu kuryeden istemiyor, haftalık olarak alacağı ücretle mahsuplaşıyordu. Fazlası kalırsa bu tutar X platformunun hesabına ATM aracılığıyla yatırılıp muhasebeleştirmesi yapılıp işlem kapatılıyordu.

Yeni gelen sistemle birlikte yemeğin ücretini ödeyen müşteriden alınan para kurye tarafından belli bankaların ATM'lerine yatırılacak. Böylece kuryeler her gün gelen sıcak para yerine online platformlara kesecekleri faturanın karşılığını beklemek zorunda kalacak. Motokuryeler, yemek ücretlerinin müşteriler tarafından nakit ödenmesi nedeniyle her gün sıcak paraya ulaşabiliyordu. Böylece günlük ihtiyaçlarını, ailelerinin ihtiyaçlarını nakit gelirden karşılıyor, kalan fazla parayı da şirketin hesabına yatırarak mahsuplaşıyordu. Birçok kurye nakit işlem nedeniyle çalışmaya çıkıyordu.

Örnek vermek gerekirse 279 lira tutan bir yemeğin ücretini nakit olarak müşteriden tahsil eden kurye 300 lira olarak alabiliyordu. Böylece para üstü istemeyen müşteriler nedeniyle her gün yüzlerce lira bahşişi nakit olarak elde ediyorlar. Yeni sistemde de bu devam etmeyi sürdürülecek ancak bu tutara ilişkin elde edilen gelir hiçbir şekilde kayıt altına alınamadığı için kayıt dışı ekonomiye neden olmaya devam edecek. Bahşiş dışında kalan para üstü iadesinin yapılamaması nedeniyle kayıt dışılığın ortaya çıkmasına ilişkin olarak ilgili bakanlıkların çalışma yapması bekleniyor. 279 liralık yemek için 300 lira veren müşteri 21 liralık para üstünü isterse ve kuryede de para üstü bulunmazsa ya sipariş iptal edilecek ya da müşteri 21 lira fazladan ödemeyi kabul edecek. Yeni sistemle birlikte birçok kurye nakit işlem yapmak istemese de alışverişlerin neredeyse yüzde 50'si nakit gerçekleşiyor.

Yeni sistemle birlikte nakit siparişlerin gelirlerinin banka ATM'lerine sürekli yatırılmasını istemeyen kuryeler, iş yüklerinin artacağını, sürekli banka ATM'si arayacaklarını, para yatırmak için ekstra yakıt harcayacaklarını bunun da yapacakları işi etkileyeceğini belirtiyorlar. Kuryelerin bir dönem profesör, genel müdür gibi ünvanlardan daha fazla kazandığı biliniyordu. Slot zamanları dışında başka işyerlerine de hizmet veren kuryeler 200 bin liraya ulaşan aylık cirolara erişiyordu. Kuryeler fatura bularak düşük vergi ödeyip kalan bakiyeyi kâr olarak kullanıyordu. Kısa sürede hızla artan kurye sayısı nedeniyle gelirleri sert düşen kuryeler şu sıralar aylık net kazançları 60-90 bin lira civarına geriledi. Birçok kuryenin vergi ve SGK borçları bulunuyor. Kuryeler borçları için vergi yapılandırması beklese de Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek net şekilde vergi yapılandırması olmayacağını vurgulamıştı.