Alman devinde beklenmedik kriz: İş adamı haftalık çalışma 35 değil 40 olsun istiyor

Alman otomotiv endüstrisi derin bir kriz içinde: Üretim maliyetlerinin yüksekliği, ABD'nin uyguladığı gümrük vergileri, Çin'le artan rekabet ve elektrikli araçlara geçiş sürecindeki zorluklar sektörü tehdit ediyor. Volkswagen, Mercedes-Benz ve BMW gibi Alman devleri işten çıkarmalar, üretimde kısıtlama ve maliyetleri düşürme gibi sıkı tasarruf planları yapıyor.

Almanya'nın güvenilir mühendislik ile yaratıcılık yeteneğinin sergilendiği en önemli alan olarak gösterilen sektör, son yıllarda diğer tüm sanayi kollarından daha hızlı istihdam kaybediyor. Volkswagen, 2030'a kadar dünya genelindeki çalışanlarının yaklaşık yüzde 15'ini, yani 100 bin kişiyi işten çıkarmayı planlıyor. BMW ise 2027 sonuna kadar çalışanlarının yaklaşık yüzde 5'ine denk gelen 8 bin çalışanını işten çıkaracağını açıkladı. Bununla da bitmiyor. Bosch ve ZF Friedrichshafen gibi önde gelen otomotiv tedarikçileri de zorlu piyasa koşulları nedeniyle binlerce kişiyi işten çıkaracaklarını duyurdu ve bunlara her gün yenileri ekleniyor. Bochum'daki Otomotiv Araştırmaları Merkezi'nin (CAR) yöneticisi Ferdinand Dudenhöffer'e göre, Almanya'daki yüksek maliyetler ve üretimin yurt dışına kaydırılması nedeniyle otomotiv sektörü rekabet gücünü kaybediyor. Tanınmış otomotiv sektörü araştırmacısı, DW'ye yaptığı açıklamada "Sektörde 2018 yılında yaklaşık 830 bin kişi çalışıyordu. Bugün bu sayı 700 binin altına düştü" diyerek kaydedilen olumsuz gelişmeye dikkat çekti. "2030 yılına kadar ise sadece 500 bin kişinin kalacağını öngörüyoruz" diyerekiyileşme beklenmediğinide belirtti. Dudenhöffer'e göre, rekabet gücünün yeniden kazanılması ve istihdamın geleceğinin güvence altına alınması için üretim ve enerji maliyetlerinin düşürülmesi, lojistik altyapının iyileştirilmesi ve sektör lehine vergi düzenlemeleri yapılması gerekiyor. Personel giderlerini düşürmek amacıyla Almanya'daki otomobil fabrikalarında çalışanların haftada 35 yerine 40 saat çalışma sistemine geçmesi tartışılıyor, üstelik maaşlarında artış yapılmaksızın. Almanya'da haftalık 35 saatlik çalışma, 1980 ve 1990'lı yıllarda yürütülen mücadele sonucunda 1995 yılından beri uygulanıyor. Dudenhöffer'e göre bu uygulama, Almanya'nın uluslararası arenada rekabet gücünün yüksek olduğu bir döneme ait ve o dönem artık çok gerilerde kaldı.

Sendikalar ise ek ücretlendirme olmadan çalışma sürelerinin uzatılmasına sert biçimde karşı çıkıyor. İki milyondan fazla üyesi olan IG Metall Sendikası Başkanı Christiane Benner, istihdam kaybı olmaması için son yıllarda milyarlarca euroluk ücret kesintilerini ve başka tavizleri zaten kabul ettiklerini, ancak gelinen noktada bunların da yetersiz olarak lanse edildiği belirtiyor. Sendikaya göre Alman otomobil üreticilerinin temel sorunu çalışma saati eksikliği değil, düşük talep ve kapasitelerinin altında çalışan fabrikalar. Sendika, "Çalışanlar daha uzun süre mesai yapıyor diye tek bir otomobil daha fazla satılmaz" diyerek işverenin çalışma saatlerinin artırılması fikrine karşı çıkıyor. IG Metall, otomotiv sektöründeki işten çıkarmaları, çalışma koşullarındaki kötüleşmeyi ve işverenin taleplerini protesto etmek amacıyla 21 Eylül'te ülkede bir eylem haftası başlattı. Sendika, 200'den fazla noktada protestolar düzenliyor. Daha uzun çalışma saatleri iş kayıplarını önler mi? Sendikaların protestolarını değerlendiren Dudenhöffer ise eylemleri "20 yıl öncesinin kalıntıları için verilen mücadele" olarak niteliyor ve günümüz gerçekliğiyle örtüşmediğini iddia ediyor. Dudenhöffner'e göre sektöründe haftalık çalışma süresi 35 saatten 40 saate çıkarıldığında personel maliyetleri yaklaşık yüzde 13 düşecek. Uzman, sektörün gözünü çalışanların maaşına dikmediğini, asıl amacın otomotiv alanındaki istihdamın sürdürülebilmesi için gerekli şartların sağlanması olduğunu savunuyor. Bergisch Gladbach kentindeki Otomotiv Yönetimi Merkezi'nin (CAM) yöneticisi Stefan Bratzel ise 35 saatlik çalışma haftasının sendikaların toplu görüşmeler tarihindeki en önemli kazanımlarından biri olduğunu hatırlatıyor ve işveren tarafıyla sendikalar arasındaki bir çatışmanın da kaçınılmaz olduğunu belirtiyor. Aynı ücret karşılığında daha fazla çalışılması, saat başına düşen işçilik maliyetini matematiksel olarak azaltacak. "O halde asıl soru, mevcut dönüşümün yükünün şirketler ile çalışanlar arasında nasıl dağıtılacağıdır" diyerek adil bir paylaşım olup olmayacağı sorusunu dile getiriyor

Otomotiv üreticilerini ne kurtarabilir? Uzmanlara göre Almanya'daki üretim tesislerinde işçilik maliyetlerinin iyileştirilmesi kesinlikle kaçınılmaz, ancak sektördeki sorunlar bununla çözülemez. Nitekim ortada daha derin yapısal sorunlar söz konusu. Bratzel, "Sadece haftada beş saat daha fazla çalışarak Çin'e karşı teknoloji yarışını kazanmak mümkün değil" diyor. Bratzel'e göre Alman otomobil üreticileri rekabet gücünü yeniden kazanmak istiyorsa cazip ve uygun fiyatlı elektrikli araçlar üretmeli, yazılım ve yapay zekâ alanlarına büyük yatırımlar yapmalı, geliştirme ve üretim süreçlerinde verimliliği artırmalı. Bratzel, "Alman üreticiler teknoloji bakımından, uluslararası ölçütlere göre ne kadar pahalıysa, en az o kadar yenilikçi ve güçlü olmak zorundalar" değerlendirmesinde bulunuyor. Ayrıca Almanya'nın enerji, vergi, bürokrasi ve altyapı alanlarında da rekabetçi koşullara ihtiyaç duyduğu görüşünü paylaşıyor.

Dudenhöffer de Almanya'nın zor fakat gerekli reformları hayata geçirmesi gerektiğini savunuyor. Ona göre Almanya ancak rekabet gücünü yeniden kazanabilirse otomotiv sanayisi ve bu sektördeki istihdam için sürdürülebilir bir merkez olarak kalabilir. Bunun için ücret ve enerji maliyetlerinin yanı sıra vergilerin düşürülmesi ve lojistik altyapısının iyileştirilmesi gibi birçok alanda adım atılması gerektiğini söylüyor, aksi durum içinse uyarıda bulunuyor. "Önümüzdeki yıllar çok zorlu geçecek. Eğer mevcut durumu korumakta ısrar eder ve 20 yıl önce sahip olduğumuz refahın üzerinde yaşamaya devam edebileceğimizi düşünürsek, önümüzdeki yıllar daha da zor olacaktır."