Akkuyu Nükleer Santrali yapan Rus devine büyük şok: Tüm parayı geri ödeyecekler

Finlandiya'nın Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom ile Hanhikivi-1 Nükleer Güç Santrali'nin (NGS) inşasına ilişkin imzalanan sözleşmeyi tek taraflı feshetmesinin ardından başlayan süreç sonuçlandı. Geçtiğimiz günlerde Rosatom’un Finlandiya’daki feshedilen nükleer santral davasını zafer olarak açıklayan Rus devinin tazminat ödeyeceği ortaya çıktı.

Patronlar Dünyası'ndan Kerim Ülker'in haberine göre, Avrupa’da Finlandiya ile Rusya arasında ilginç bir dava gündemde. Aslında konu davadan öte, sonucu. Türkiye’yi de yakından ilgilendiren davada taraflar Finladiyalı Fennovoima şirketi ile Akkuyu Nükleer Santrali’ni yapan Rus devletine ait enerji şirketi Rosatom.

Davanın geçmişi, 13 yıl öncesine dayanıyor. Finlandiya’da yerel Fennovoima şirketi ile Rus Rosatom arasında 2013 yılında ülkenin kuzeyinde Hanhikivi-1 Nükleer Güç Santrali projesi için sözleşme imzaladı. Proje kapsamında yeni nesil tasarıma sahip 1200 megavat kapasiteli bir güç ünitesinin inşa edilmesi öngörülüyordu. Projenin toplam maliyeti ise 7-7.5 milyar Euro olarak belirlenmişti. Finlandiya'nın toplam elektrik ihtiyacının yaklaşık yüzde 10'unu karşılaması beklenen santral projesi, Rusya’nın Ukrayna işgali sürecinde çıkmaza girdi.

Mayıs 2022’de proje takvimine uyulmadığı için Finlandiyalı Fennovoima, Rosatom ile sözleşmeyi feshetti ve taraflar mahkemelik oldu. Geçtiğimiz günlerde ise Uluslararası Ticaret Odası (ICC) Tahkim Mahkemesi, kararını açıkladı. Sonuca hem Rus şirket hem de Finli şirket sevindi. Rus enerji şirketi Rosatom’un Genel Müdürü Aleksey Likhachev, tahkimin aldığı karara sevindiklerini, hukuki sürecin Rosatom lehine sonuçlandığını ifade etmiş ve “Uluslararası Ticaret Odası kuralları çerçevesinde yürütülen tahkim süreci, Fennovoima'nın kararının yalnızca hukuka aykırı olduğunu tespit etmekle kalmadı, aynı zamanda sözleşmenin feshedildiği tarihte projenin aktif şekilde ilerlediğini ve Rosatom şirketlerinin NGS'nin inşaat lisansının alınması sürecinde ilerleme kaydettiğini de ortaya koydu” sözlerini etmişti.

Likhachev’in 3 gün önce açıklanan karara yönelik “Bugünkü sonuç önemli bir kazanım ancak nihai değil. Finlandiya'daki projeye ilişkin haklılığımızı farklı mercilerdeki mahkemelerde savunmaya devam edeceğiz” sözleri ise bazı soru işaretlerinin doğmasına neden oldu. Gerçek ise Likhachev’in söylediğinden biraz farklıydı. 603 milyon Euro’luk bir farktan söz ediyorum. Dünyaca ünlü haber ajansı Reuters’ın ICC ve Finlandiyalı şirket Fennovoima’dan edindiği bilgilere göre mahkeme aslında iki taraf için bir orta yol bulmuştu.

Karara göre, Rosatom, Finlandiyalı şirketin 1 milyar Euro’nun üzerindeki avans-alacak talebini düşürmüş, bedeli 606 milyon Euro olarak belirlemişti. Yani Reuters’ın haberinde de yer verdiği gibi, mahkeme Finlandiyalı Fennovoima'nın 2022 yılında Rusya'nın Ukrayna'yı işgali ve gecikmeleri gerekçe göstererek sözleşmeyi feshetmesini hukuka aykırı buldu. Ancak Fennovoima'nın daha önce yaptığı avans ödemelerini geri alma hakkı olduğunu belirtti. Bir anlamda Rus şirket hukuki olarak davayı kazansa da, parasal olarak kaybetmişti.

Tahkim mahkemesinin kararı “karşılıklı haklılık" içerdiği için her iki taraf da farklı gerekçelerle kendisini kazanan ilan etmişti. Rosatom ICC’nin kararını hukuki bir zafer olarak nitelendirirken, Finlandiyalı Fennovoima ise finansal galibiyetle tanımlamıştı. Davanın sonucunda Akkuyu Nükleer Santrali’ni yapan Rus devi Rosatom, 606 milyon Euro yani bugünkü kurla 33 milyar liranın üzerine bir de faiz ödeyecek.