Afyonkarahisar’ın Şuhut ilçesinde 'İsrail' şoku! Takvim yapraklarını geriye çevirenler neye uğradığını şaşırdı

Türkiye Gazetesi'nde Murat Öztekin'in haberine göre, Afyonkarahisar’ın Şuhut ilçesinde enteresan bir isim muamması yaşanıyor. Şuhut’un eski isminin Yahudi manasına da gelen “Çıfut”, ilçeye bağlı Kavaklı köyünün eski adının ise “İsrail” olması, şehirdeki mahallî basında gündeme geldi ve etnik köken tartışmasına yol açtı.

Araştırmacı yazar Tarık Özaşkın ise memleketindeki “İsrail” kelimesinin kökenini araştırarak Yahudilikle irtibatının olup olmadığını Şuhut Anayurt gazetesinde inceledi. Türkiye gazetesinin sorularını cevaplayan Özaşkın, Osmanlı arşiv vesikalarını tarayarak Anadolu’da eskiden “İsrail” ismini taşıyan başka Türk köyleri de tespit ettiğini söyledi. Özaşkın “Osmanlı devrinde tespit edebildiğim kadarıyla sekiz köyün adı ‘İsrail’ olarak seçilmiş. Bu köylerde yaşayanların Türk ve Müslüman olduğu kayıtlarda mevcut” dedi.

Peki, köyün “İsrail” ismi nereden geliyor? Özaşkın “Kavaklı’nın eski adı olan ‘İsrail’, Kur’ân-ı kerimde de geçen Hazreti Yakub’un diğer adıdır. Öte yandan Selçuklu Sultanı Selçuk Bey’in oğullarından birinin (Arslan Yabgu) ismi İsrail’dir. O devirde Müslümanlar tarafından kullanılan bir adın köye verilmiş olma ihtimali vardır. Köyü İsrail adında biri de kurmuş olabilir” diye konuştu.

İsrail’in bazı kadim sembol ve isimleri alarak kendine mal etmeye çalıştığını kaydeden Özaşkın sözlerine şöyle devam etti: 1948 yılında Orta Doğu’da kurulan ve terörle anılan devlet, bizim için tarih boyunca kıymetli olan bir peygamberin adı olan bu kelimenin nefret sembolüymüş gibi anılmasına sebep oldu. Bu sebeple 1968 yılında Şuhut’taki köyün adı değiştirilerek Kavaklı yapıldı. Tarihî kayıtlara göre İsrail köyü, hep Türkmen topluluklarının yaşadığı bir yerdi. Şuhut ve çevresi Dolathan, Emîr Sanduk ve Emîr Afşin komutasındaki Selçuklu orduları tarafından 1077 yılında fethedildi. Bu bölgeye Türkmenler iskân edildi ve iskân çalışmaları 1150 yılında tamamlandı. Bugün bölgede en çok imam ve hafız yetiştiren Kavaklı köyünün kökeninin Yahudi olduğunu düşünmüyorum.

Tarihçiler de “İsrail, Selçuklu ve Osmanlıda yeni doğmuş çocuklara verilen bir isim. Dolayısıyla bir köye de verilmiş olabilir. Öte yandan Sultan II. Beyazıt ve Yavuz Sultan Selim devirlerinde Afyonkarahisar gibi şehirlere İspanya’dan gelen Yahudiler yerleştirilmişse de bunlar şehir merkezine alındılar. Osmanlıda Yahudiler köylerde asla yaşamadı. Afyonkarahisar’daki köyün adının Yahudilikle irtibatlı olma ihtimali çok zayıf” diyorlar.

Araştırmacı yazar Tarık Özaşkın’ın verdiği bilgiye göre Afyonkarahisar’ın Kavaklı (Şuhut) köyünün yanı sıra Yozgat’ın Derebağ (Yerköy), Çanakkale’nin Zeytinli (Bayramiç), Eskişehir’in İstiklâlbağı (Sivrihisar), Giresun’un Kovanpınar (Tirebolu) ve Çağlayan (Şebinkarahisar), Erzurum’un Altınova (Şenkaya) ve Karataş (Oltu) köyleri geçmişte “İsrail” ismini taşıyordu. İsrail’e duyulan tepkiden dolayı değiştirildi. 325 nüfuslu Kavaklı Köyünün Osmanlı arşivlerindeki nüfus kayıtlarında ismi “İsrail” veya “İsirli” diye geçiyor.