43 yıldır atıl olan rotayı teklif etti: Suriye Lideri Şara’dan Hürmüz’ü baypas önerisi

ABD/İsrail-İran savaşı tüm şiddetini artırırken küresel enerji krizi de derinleşiyor, öte yandan Hürmüz Boğazı’na alternatif arayışlar da hız kazanıyor. ABD basınından The New York Times’ın aktardığına göre, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara, Avrupa’ya Körfez’den Akdeniz’e uzanacak kara temelli yeni bir enerji koridoru planı önerdi.

Şara’nın planının merkezinde, 1947-1950 yılları arasında Aramco tarafından inşa edilen ve Suudi Arabistan’daki Abkayk sahalarından Lübnan’ın Sayda Limanı’na uzanan 1.214 kilometrelik Trans-Arabistan Boru Hattı yer alıyor. Günlük 500 bin varil kapasiteye ulaşan hat, 1983’te Lübnan iç savaşı nedeniyle devre dışı kalmıştı.

Şara yönetimi, 40 yılı aşkın süredir atıl olan bu hattı yeniden canlandırarak Hürmüz Boğazı’nı baypas eden bir enerji güzergahı oluşturmayı amaçlarken, hem Avrupa ile ilişkileri geliştirme hem de ekonomisi için yeni bir kaynak oluşturmak istiyor. Gazeteye göre; teklifin zamanlaması dikkat çekiyor. Avrupa’da doğalgaz fiyatları 28 Şubat’tan bu yana yüzde 70 artarken, Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemi sayısının 138’den 9’a düşmesi, küresel arzda ciddi bir daralmaya yol açtı. Avrupa Birliği, acil önlemler kapsamında gaz depolama hedefini yüzde 90’dan 80’e çekerken, bazı üye ülkelerde vergi indirimleri ve Rusya petrol ve gazının alımı düşünülüyor. Trans Arabistan petrol boru hattının (Tapline) açılması petrol arzına destek olacağı belirtiliyor.

Avustralyalı analist Shanaka Anslem Perera, son 6 yılda Kovid-19 pandemisi, Rusya’nın Ukrayna’yı işgali ve Orta Doğu’daki savaşın küresel tedarik zincirlerinde üç büyük kırılmaya yol açtığını belirterek, enerji taşımacılığında güzergah çeşitliliğinin artık stratejik zorunluluk haline geldiğini vurguluyor. İran’ın dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sini etkileyebilecek konumda olması da bu kırılganlığı artıran başlıca faktörlerden biri olarak öne çıkıyor.

Bu süreçte ülkeler, Hürmüz’e alternatif rotaları devreye almaya başladı. Suudi Arabistan’ın doğudan Kızıldeniz’e uzanan Doğu-Batı boru hattı günlük yaklaşık 7 milyon varil kapasiteye ulaşırken; Irak, Kerkük-Ceyhan hattı üzerinden ihracatını artırıyor, Birleşik Arap Emirlikleri ise Habşan-Füceyre boru hattını aktif şekilde kullanıyor. Ancak uzmanlara göre bu hatların hiçbiri tek başına Hürmüz’ün yerini doldurabilecek ölçekte değil.

Öte yandan Orta Doğu’daki savaş, yalnızca enerji değil, ticaret koridorları üzerinde de yeni bir rekabet başlattı. İsrail merkezli Reshet Bet Radyosu Suriye’nin, Körfez’i Avrupa’ya bağlayacak ve İsrail’i baypas edecek alternatif bir lojistik hat üzerinde çalıştığını iddia etti. Haberde, “Bu girişim, Hindistan’dan başlayarak Körfez, Ürdün ve İsrail’in Hayfa Limanı üzerinden Avrupa’ya uzanması planlanan IMEC projesinin geleceğini de tartışmaya açtı. Suudi Arabistan’ın, güzergah tercihini Suriye, Türkiye veya Mısır seçenekleri arasında yeniden değerlendirebileceği ifade ediliyor” denildi.