3 ülke 6. nesil savaş uçağı için birleşti! Maliyet artışı tartışmalara yol açtı

İtalya Savunma Bakanı, altıncı nesil savaş uçağı GCAP programının maliyetinin son beş yılda üç kat artarak 18,6 milyar avroya (yaklaşık 21,8 milyar dolar) çıktığını açıkladı. Muhalefet, bu artışın “İtalyan ordusunun tarihindeki en pahalı proje” olduğunu belirterek sert tepki gösterdi.

İtalya Savunma Bakanı, parlamentoda yaptığı açıklamada ülkenin dahil olduğu Küresel Savaş Uçağı Programı (GCAP) için öngörülen harcamanın beş yılda üç katına çıktığını bildirdi. Bakan, İtalya’nın programa yönelik yükümlülüğünün 6 milyar avrodan 18,6 milyar avroya yükseldiğini, bunun 2025 fiyatlarıyla yaklaşık 21,8 milyar dolara denk geldiğini ifade etti.

Söz konusu artışın nedeni olarak, “teknoloji olgunlaşması, test ve tasarım maliyetlerindeki artış” gösterildi. GCAP’in 2035 yılına kadar hizmete girmesi hedefleniyor.

Fiyat artışı açıklaması, parlamentonun onayına sunulmadan önce kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Beş Yıldız Partisi milletvekilleri, programın “İtalyan ordusunun tarihindeki en pahalı proje” haline geldiğini belirterek hükümeti eleştirdi.

Parti sözcüleri, “Bu programın stratejik değerinden şüphe duymuyoruz. Ancak, parlamentonun milyarlarca avroyu dağıtan bir para otomatına dönüştürülmesi ve bu dev artışın nedenlerine dair ayrıntılı bir açıklama yapılmaması kabul edilemez.” ifadelerini kullandı. Muhalefet, GCAP’in 90 uçak için 18 milyar avro harcanan F-35 programını bile geçtiğini vurguladı.

Savunma Bakanlığı tarafından hazırlanan ve maliyet artışını içeren yeni belge, bu ay İtalyan Senatosu Savunma Komisyonu’na sunuldu. Metin, önümüzdeki hafta yapılması beklenen oylama öncesinde komisyonda tartışılacak.

Aynı belge parlamentonun alt meclis savunma komisyonunda da ele alınacak. Başbakan Giorgia Meloni’nin koalisyon hükümeti her iki komisyonda da çoğunluğa sahip olduğu için, onay sürecinde engel beklenmiyor.

Belgeye göre, programın ilk iki aşamasını kapsayan toplam 18,6 milyar avroluk bütçenin 8,8 milyar avroluk kısmı 2037 yılına kadar yıllık ödemeler halinde yapılacak. Kalan 7,8 milyar avronun ise daha sonraki yıllarda ek finansmanla karşılanması planlanıyor.

Global Combat Air Programme (GCAP), İtalya, İngiltere ve Japonya ortaklığında geliştirilen altıncı nesil bir savaş uçağı projesi. Program, Avrupa’nın mevcut Eurofighter Typhoon ve Japonya’nın F-2 uçaklarının yerini alacak yeni nesil bir platform üretmeyi hedefliyor.

Projenin “Konsept Değerlendirme ve Ön Tasarım” (Aşama 1) ve “Tam Geliştirme” (Aşama 2) süreçleri hâlen devam ediyor. Defense News’in incelediği belgede, 1. aşamanın bir kısmı için 2 milyar avroluk fonun halihazırda sağlandığı, kalan 16,6 milyar avronun ise sonraki aşamalarda finanse edileceği belirtiliyor. Uçak, yapay zekâ destekli sensör füzyonu, yüksek otonomi, elektromanyetik silah sistemleri ve radara yakalanmayan gövde tasarımı gibi teknolojileri bünyesinde barındıracak.

İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ile Japonya Başbakanı Takaichi Sanae, 16 Ocak’ta Tokyo’da gerçekleştirdikleri görüşmede, GCAP programındaki ilerlemeden memnuniyet duyduklarını açıkladı. Liderler, “ilk prototipin 2035 yılına kadar tamamlanması” hedefinin korunmasının önemini vurguladı. Meloni hükümeti, savunma yatırımlarını “teknolojik egemenlik ve ulusal caydırıcılık” açısından stratejik bir öncelik olarak değerlendiriyor.

GCAP programı, İtalya’yı altıncı nesil savaş uçağı teknolojisine sahip az sayıdaki ülke arasına sokacak. Ancak 21 milyar doları aşan maliyet, ülke içinde bütçe tartışmalarını da yeniden alevlendirdi.

Savunma uzmanlarına göre, İtalya’nın bu maliyeti tek başına taşımak zorunda kalması olası değil; programın mali yükü, İngiltere ve Japonya ile ortak finansman modeliyle dengelenmeye çalışılacak.

Yine de eleştirmenler, bu tür projelerin “ulusal prestij yatırımı” olmaktan öteye geçip geçemeyeceği konusunda temkinli. Önümüzdeki yıllarda GCAP’in başarısı, yalnızca teknolojik yetkinliğe değil, siyasi istikrara ve bütçe sürdürülebilirliğine de bağlı olacak. Haber Kaynağı: Defense News