Toprağa Gömülen Tarih Gün Yüzüne Çıkarılıyor
Yazıya Cumhurbaşkanımız Erdoğan’a teşekkürle başlamak; bir insanlık borcu, vicdan borcu, yürek borcu ve vatandaşlık borcudur diye başlamak geçti içimden.
Sebebinin anlaşılması için veya denilmek isteneni anlamak için önce elbet kişinin; “vatanımıza-bayrağımıza-devletimize-topraklarımıza-tarihimize-kültürümüze-inancımıza-medeniyetimize” aidiyet beslemesi ve sahiplenmesi gerek.
Bu değerler yok ve bir şey ifade etmiyorsa, Cumhurbaşkanına teşekkür etmenin, vefa göstermenin ne demek olduğunun anlaşılması mümkün değildir, mesele idrak meselesidir.
Dün yolum Edirne’ye uğradı. Edirne gibi tarihi şehirleri severim. Yemekten içmekten ziyade sokaklarında ve tarihi eserler arasında dolaşmak-araştırmak-öğrenmek büyük bir iç huzur ve güven verir.
Edirne bu şehirlerden birisidir. Devlet-i Aliye’nin zirveye tırmanışı ve İstanbul’un fethine giden yolun ikinci başkentidir.
Edirne’de görülen ve ayakta kalan yahut harap halde toprak üstündeki tarihi eserlerin haricinde, bir de yıllarca toprak altında kalmış eserler vardır.
Yakın zamana kadar buralar, içki âlemlerinin yapıldığı, gece eğlencelerinin düzenlendiği mekânlar imiş. Şimdi bu muhteşem alanda bir tarih meydana çıkarılıyor.
Cumhurbaşkanlığı Milli Saraylar İdaresi, toprak altında kalan Edirne Sarayı’nı gün yüzüne getirip, tarihi ihya ediyor.
•
Edirne sokaklarında dolaşırken, insanlarla konuşuyor ve Edirne Sarayı’ndan haberdar olup olmadıklarını soruyorum. “Selimiye Camii’ni mi soruyorsunuz” diyorlar.
Susuyorum. Çünkü seksen yıldır karartılmış bir tarih yazılıyor, okunuyor, öğreniliyor ve öğretiliyor. Şimdi artık karartılmış tarih yeniden hızla aydınlatılıyor.
Bunun en bariz örneklerinden birisi, Edirne Sarayı’nın toprak üstünde ve altında kalan kısımları aslına uygun olarak inşa edilmesidir.
Milli Saraylar İdaresi Başkanı Dr. Yasin Yıldız yönetiminde yapılan ihya ve inşa çalışmalarında ortaya muhteşem bir tarih ve medeniyet neşvünema buluyor.
Edirne Sarayı’nın bulunduğu büyük arazi içerisinde geçmişten kalan ve ayakta duran tek yapı, Adalet Kulesi imiş!
Adalet Kulesi de olmazsa, burasının tarihi alan olduğu belli olmayacak imiş. Şimdi artık başta “Suri Sultan Surlarının” duvarları meydana çıkmaya başlamış.
•
Kazılar halen devam ediyor. Bu arada devlet yönetiminin merkezi olan Cihannüma Kasrı hızla restore ediliyor.
Osmanlı Medeniyet tarihinde olmazsa olmazlardan birisi olan “Adalet Kulesiyle”, “Namazgâh” ve “Kum Kasrı Hamam” kalıntıları temizlenip, restore edilerek tarihe kazandırılıyor.
Kazılar, restorasyonlar ne zaman biter elbet bilemeyiz ama çevre düzenlemesiyle birlikte tamamlandığında, Edirne kaybolmuş tarihine tekrar kavuşacaktır.
Ezcümle:
Yerel tarihçilere; “Şehir merkezi ve mücavir alanlardaki tarihi eserlere en çok zararı, Ruslar mı verdi Bulgarlar mı” diye soruyorum.
El cevap:
“Ne Ruslar ne Bulgarlar, 1940’tan sonra CHP’nin tek parti döneminde tahrip edilmiş. Sarayın arazisinden geçen Tunca Nehrinin yatağında yüzlerce Müslüman mezar taşı bulunmaktaymış. Birçoğu ile de şehir merkezinde ev yapımında kullanılmış vesselam.
