Selçuklu ve Osmanlı Medeniyetine dair eserler

Bu hafta beş kitap tanıtmaya gayret edeceğim.

Eserlerin beşi de Necmettin Erbakan Üniversitesi Öğretim Üyelerinden Prof. Dr. Ahmet Çaycı’ya ait.

Batı dünyası kültürel olarak işgal ettiği her ülkeye yaptığı gibi bize de yapmış. Hem öyle bir kabul ettirmiş ki, Batıya ait mimari eserleri ve özelliklerini bildiğimiz kadar kendi medeniyetimizin özelliklerini öteleyerek öğrenme zahmetine girmemişiz.

Selçukluların ve Osmanlıların mimari eserlerinde öncelik hep toplumun inanç değerlerine verilmiştir oysa.

Bir şehrin oluşumundaki bütün eserlerde öncelik insan ve inancı olmuştur. Gelin görün ki, kendi medeniyetimizi öteleyip, Batıya özenerek bu kıymetleri görmezden gelmişiz.

Bu serzenişim bugüne ait değil elbet. 1700’lerin başından itibaren Batılılaşma hastalığına tutulan Osmanlı idarecilerini de kapsamaktadır.

Müslüman ibadethanesine Batılı elbisesi giydirilmeyi maharet bilmek, bir milletin kendi mimari kültürünü Batı’ya değişmek değil midir? Geçelim.

•

Şükür ki son zamanlarda iğne ile kuyu kazarcasına, kendi medeniyetimizin mimarisini ve bu mimarinin kültürümüze, inancımıza olan katma değerlerini ortaya çıkaran hocalarımız, araştırmacılarımız var da medeniyetteki varlığımızı ortaya koyuyorlar.

Bir kervansarayımızdaki, camimizdeki, çeşmemizdeki, çarşılarımızdaki, mekteplerimizdeki, şifahanelerimizdeki, imarethanelerimizdeki, türbelerimizdeki insan ruhuyla bütünleşen mimarideki ayrıntılar başka bir medeniyette yoktur.

Ahmet Çaycı, Selçuklu ve Osmanlı medeniyet mimarisi üzerine çok kapsamlı ve ciddi bir çalışma yapmış.

Hocanın eserlerinden ikisi Konya merkezli Palet Yayınlarından (0332-353 62 27) çıkan, “Türk-İslam Kültüründe Vakıf ve Sanat” ismini taşıyor.

Konuşurken, yazarken “vakıf medeniyetiyiz” der geçeriz ya. Lafta olmadığını, Selçuklu ve Osmanlı medeniyetini koruyup kollayan esas vakıfların olduğu anlaşılmaktadır.

Diğer eser, “İslam Mimarisinde Anlam ve Sembol” ismiyle yayınlanmış.

İslam mimarisi denilince genelde akla İstanbul gelir. Öyle olmadığı kitap okununca anlaşılıyor. Ahmet hoca, Anadolu coğrafyasında adını bile unuttuğumuz Selçuklu ve Osmanlı ilçelerindeki mimari eserleri incelemiş ve unutulanları hatırlatmış.

•

Hocanın bir başka eseri ise İnsan Yayınlarından (0212-249 55 55) çıkmış. “Oryantalizm, Oksidentalizm ve Sanat” ismini taşıyor.

Yazar kitabın giriş kısmında kavramlarla ilgili olarak şunları söylüyor:

“Bu çalışmada Oksidentalizm, Oryantalizm gibi kavramların merkezde bulunduğu ve oradan sanata kadar uzanan etkileşim alanları tespit edilmiştir.

Özü itibariyle her iki kavramada Doğu’dan ve Doğu penceresinden yaklaşmaktayız. Bu da bulunduğumuz konum gereği gayet normal bir durum olmalıdır.

Çünkü her iki kavramın içinde Doğu, merkezi bir yer teşkil etmektedir. İşte bu sebepledir ki günümüzdeki çekişmelerin ortasında hep Doğu yer almıştır”.

Ahmet Çaycı’nın kitaplarından birisi de “Selçuklularda Egemenlik Sembolleri” adıyla İz Yayıncılıktan (0212-520 72 10) çıkmış.

Eserde Selçuklu idari otoritesinin üst noktasını teşkil eden “Hükümdar/Sultan” vb. yöneticileri ifade eden semboller anlatılmış.