İngiltere’ye rağmen İrlanda’ya Osmanlı yardımı

Bu hususta belge bulmak için Devlet Arşivleri Başkanlığına müracaat ettim.

Prof. Dr. Uğur Ünal başkanlığındaki kurum, belgeleri rafta tutmak yerine araştırmacıların hizmetine sunuyor.

Osmanlı Sultanı Abdülmecid Han’ın, İrlanda’ya yaptığı yardımlarla ilgili belgelerin günümüz Türkçesine tercüme edilmiş halini gönderdiler.

Bir merhamet medeniyeti kuran Osmanlı, İngilizlerin engellemelerine rağmen, İrlanda halkına insani yardım yapmıştır. Özetle izah edelim.

•

İngilizlerin sömürgesi İrlanda’da patates kıtlığı sebebiyle 1845’te başlayıp, 1852 yılında biten büyük bir kıtlık, hastalık ve göç yaşanır.

Kıtlık ve bulaşıcı hastalık neticesinde 1 milyon insanın öldüğü, bir milyona yakın insanın da göç ettiği bilinir.

1845 yılında ekilen patatese bulaşan bir mikrop, ekilen patatesin yüzde 40’nı, sonraki sene ise tamamını yok eder, sadece tarladaki patateslere değil, depolardaki, evlerdeki patateslere de bulaşır.

İrlandalıların başındaki bir başka musibet ise sömürgeci İngilizlere olan borçlarını ödeyemedikleri için topraklarını terk etmeleridir.

Yetersiz beslenme ve bakımsızlık, kısa zamanda hastalıkları beraberinde getirir. İrlandalılar yosun, çürümüş lahana yaprakları, bulabildikleri kökler, kuru çimen yerler.

Bunların sonucu tifo ve kolera gibi bulaşıcı hastalıklar sebebiyle çok sayıda insan ölür ve dünyada bu mesele, sadece Osmanlı Devleti’nin dikkatini çekmektedir.

Abdülmecid Han (1823-1861) Devlet-i Aliye olarak İrlanda’ya yardım eder. İngiltere o dönem dünyanın en zengin ülkesi olmasına rağmen, Kraliçe Victoria, İrlandalı tebaasına sadece 2 bin pound verir.

Peki, bizimle hiçbir bağlantısı olmayan İrlanda’ya Osmanlı nasıl yardım eder?

Önce 5 bin pound gönderme kararı alır ama İngilizler; “Bizden daha fazla gönderemezsiniz” deyince bu yardımın ancak 2 bin poundu gönderilir.

Abdülmecid Han, bu kesintiyi aşmak için ne yapar dersiniz? Bu sefer ilaç, çeşitli yiyecek ve buğday gibi erzaktan müteşekkil üç yelkenli gemiyle yardım yollar.

İngilizler insafsızdır, vicdansızdır. Yine engel çıkarır ve gemilerin Dublin limanına yanaşmasına müsaade etmezler.

Bunun üzerine gemiler 30 mil uzaktaki Drogheda limanına yanaşır ve yükünü indirerek İrlandalılara ulaşmasını sağlar.

Lafı uzatmayalım. İrlandalılar yardımlardan dolayı Abdülmecid Han’a birkaç teşekkür mektubu gönderirler. Onlardan birinin metni şöyle:

•

“Bizler İrlanda’nın soyluları, ileri gelenleri ve halkı olarak; Osmanlı Padişahına, yaşadığımız kıtlık felaketi sebebiyle yaptığı cömertçe yardımdan dolayı şükran ve minnetlerimizi sunuyoruz.

İçinde bulunduğumuz ölüm ve açlık tehdidinden kurtulmak için diğer ülkelerin yardımına başvurmamız kaçınılmaz olmuştur.

Osmanlı Padişahının bu yardım çağrısına verdiği cömertçe cevap, Avrupa devletlerine de örnek olmuştur. Bu isabetli davranış sayesinde pek çok kişi ferahlamış ve ölümden kurtulmuştur.

Onlar adına teşekkürlerimizi sunuyor ve bizlerin başına gelen bu sıkıntıların, Osmanlı Padişahı ve ülkesinin başına gelmemesi için dua ediyoruz”.