Hayme Ana Huzurunda
Cennet mekân Sultan II. Abdulhamid Han’ın, kabrini buldurduğu ve türbesini yaptırdığı Hayme Ana’nın, Ertuğrul Gazi’ye vasiyetiyle başlayalım söze:
Ey Oğul!
Bu dünya bir oturma yeri değildir. Yapacağın iyi ve doğru işlerle insanların hizmetinde bulunursan güzel övünçler senin olur.
Yüreğinden inancı, dilinden duayı, elinden erdemi eksik etme. Bir de sabırlı ol ki, ekşi koruk sabırla üzüm olsun”.
İşte böyle bir ananın, kuruluşunda emeği olan ve yedi yüzyıl dünyaya adaletle hükmeden koca bir devletin varlığı, 15 Temmuz’da nihayetlenecekken, Allah’ın çok açık yardımıyla bir daha istiklalimiz korundu. Hamdolsun.
¥
Hayme Ana, Devlet-i Aliye’nin direklerindendir. Gündüz Alp’in vefatından sonra dağılma noktasına gelen Kayı boyunu, Aşağı Sakarya vadisine daha sonra da Domaniç yaylasının Çarşamba obasına selametle getirerek, Devlet-i Aliye’yi Osmaniye’nin temelini atmıştır.
Hayme Ana ya da Devlet Ana’nın türbesi, Domaniç ilçesi sınırlarındaki Çarşamba Köyü’ndedir. Hayme Ana’nın türbedarı da, “Türbedaroğulları” olarak bilinen Sönmez ailesinin reisi, Zarife annedir.
¥
Hayme Ana’nın kabrinin bulunması.
Aşıkpaşa tarihinde Hayme Ana’nın Eylül ayının ilk haftasında Rahmet-i Rahman’a yürüdüğü ve Çarşamba köyüne defnedildiği belirtilir.
Sultan II. Abdulhamid Han, tahta çıktıktan sonra bütün atalarına gösterdiği hassasiyetin başına Hayme Ana’yı alır.
Kabrinin bulunup, üzerine türbe yapılmasını, masraflarını da kendi kesesinden karşılayacağını ferman buyurarak, Bursa Valisi Mahmut Paşa’yı görevlendirir.
Bursa Valisi Mahmut Paşa ve yine Abdülhamid Han’ın görevlendirdiği altı ulema, Çarşamba köyüne giderek araştırma ve incelemelerde bulunur.
Kabir tespiti yapılırken bu sırada köyden bir zat, mezarın bulunabilmesi için yardımcı olabileceğini, aile büyüklerinden, “emanet miras” yoluyla intikal eden üzeri yazılı bir ceylan derisi olduğunu, bu deride mezar yerinin belirtildiğini söyler.
Bunun üzerine ulema heyeti ceylan derisini görür ve üzerindeki yazıları okuyarak, Hayme Ana’nın kabrinin yerini belirler.
Bu mevzuda farklı bilgiler olsa da “ortak doğru olan kısım”, ceylan derisindeki yazılardır. Bugün türbenin üzerindeki kitabe, bu bilgi ve belgenin günümüze gelen şahididir.
¥
Sultan II. Abdulhamid Han tarafından yaptırılan türbe, 1892 yılında biter. Büyükçe bir avize başta olmak üzere türbeye gerekli eşyalar gönderilir.
17 yıl sonra Sultan II. Abdülhamid Han, İttihat ve Terakkicilerin, 27 Nisan 1909 tarihinde ‘Hal’inden bir hafta önce, Hayme Ana’nın kabrinin yeniden gözden geçirilmesi ve köye su getirilmesi hususunda tekrar ferman çıkarır.
Tabi ‘Hal’ yüzünden türbenin bakımı ve su meselesi kalır.
¥
Bizde Abdülhamid Han’lar tükenecek değil ya 45 yıl sonra Demokrat Parti iktidarında, Başbakan Menderes’in bizzat ilgisiyle, türbenin tamiri yapılır ve köye su getirtilir.
Hayme Ana, Abdulhamid ve Menderes’in ruhları için El-Fatiha.
