Hacı Bayram Hz.lerinden öğrencilerine ve devlet adamlarına nasihatler
Hacı Bayram-ı Veli, Kur’an-ı Kerim ve hadislerden beslenen nasihatleriyle, ideal insan tipinin inşası hususunda öğütlerini vermiş, yaşantısı ve şahsiyetiyle de örnek olmuştur.
Öğrencilerine tavsiyelerinden bir kısmına bakalım:
-Kur’an’ insanı, Allah korkusuna sahiptir. Zulümden ve her türlü haksızlıktan sakınır. Sadece Allah’a kulluk eder. İbadetlerine düşkündür. Allah’ın verdiği nimetlere şükreder. Allah’a dayanıp güvenir. Günahlardan sakınır.
-Dinini vatanını namusunu ve tüm kutsal değerlerini koruma uğruna mücadele eder. Boş şeylerle ilgilenmez, alçakgönüllü ve sabırlıdır. Doğrudur, güvenilirdir, merhametli ve affedicidir. İyiliği emreder, kötülüğe engel olmaya çalışır.
-Hiddet ve kin, hakikatleri gören gözleri kör eder. Öfke, iyi düşünmeyi daraltır yanıltır. Yalnız Allahu Teâlâ’ya isyan yolunda, hiçbir kimseye yardım edilmez.
-Çarşıda ve cami avlusunda bir şey yemeyin. Yol ortasında durmayın. Ticaret erbabının dükkânlarında uzun müddet oturmayın.
-Hiçbir günahı küçümsemeyin, çok çalışın. Helalinden kazanıp, ondan fakirlere cömertçe verin. Ölümü çok hatırlayın, ölüm gelmeden hesabınızı yapın ki, tövbe edip affa kavuşasınız.
-Dünya gamından ve nefsin sıkıştırmasından hafifleyip kurtulmak isterseniz sık sık kabristanları ziyaret edin. Komşularınızın sırlarını ifşa etmeyin. Çünkü bu sırlar size emanettir. Emanete hıyanet ise çirkin bir harekettir. Âlim ve velilerin kabirlerini ziyaret ediniz.
•
Devlet Yöneticilerine:
-Adaletli olmak. İşi ehline vermek. Başka devlet ve topluluklarla yapılan ahit ve sözleşmelere riayet etmek. Kötü niyetli düşmanlara karşı caydırıcı tedbirler almak.
-Kamu düzenini sağlamada etkili olmak. Ekonomide, maliyede ve sosyal devlette adalet ve ölçüye riayet etmek ve edilmesini sağlamak.
-Saldırgan olmayan gayrimüslim insanlarla iyi ilişkiler kurmak. Zayıfları ve yoksulları koruyup gözetmek. Toplum kesimleri arasında uzlaştırıcı ve yapıcı olmak. Halka karşı mülayim ve anlayışlı olmak.
-Devlet ve millet adına iç ve dış güvenliği sağlayacak teşkilat ve teçhizatları hazır tutmak. Toplumda bozgunculuk edenlere fırsat vermemek. Devletin önemli işlerinde halk ile ve çevrendekilerle istişare etmek.
-Teknoloji ve bilimde başka toplumlardan üstün olmak. Düşmanlara karşı devletin üstünlüğünü korumak haklarını savunmak.
Tebaa içinde herkesin yerini tanımak, ileri gelenlere ikramda bulunmak. Ehli ilme hürmet etmek. Halka yaklaşıp fasıklardan uzaklaşıp, iyilerle dostluk kurmak.
-Hiç kimseyi hafife almamak, insanlığında kusur etmemek, sırrını hiç kimseye açmamak, iyice yakınlık peyda etmedikçe, kimsenin dostluğuna güvenmemek. Cimri ve alçak insanlarla ahbaplık kurmamak. (Hacı Bayram Üniversitesi Hacı Bayram kitabından derlenmiştir)
•
Ezcümle:
Ahmet Yesevi’den Hacı Bayram Hz.lerine ve ondan sonraki nice maddi-manevi önderlere kadar gelen Hakk ve halk dostları, Diyar-ı Rum’un Müslümanlaşması ve Türkleşmesinde, Kelime-i Tevhid ordularının sancaktarı, bayraktarı ve yol göstericileri olmuşlardır. Ruhu şerifleri için el-Fatiha.
