Gedizli Hafız Mehmed Efendi
Anadolu’muz arifler diyarıdır. Ümmi olsun, medreseli-mektepli olsun, “akaid toplumu” oluşumuz hasebiyle hemen her beldemiz nice ariflerle doludur.
Bu irfan havzalarımızdan birisi de Kütahya’nın ilçesi, bölge il ve ilçelerin sayfiyesi Gediz’dir. “Fetva Emini Gedizli Hafız Mehmed Efendi’nin” hayatı, bu hafta tanıtmaya çalışacağım kitap.
Osmanlı ulemalarından “Gedizli Hafız Mehmed Efendi”, Gediz Belediye Başkanı Dr. Mehmet Ali Saraoğlu’nun, ilçenin tarihini ve kültürünü geleceğe taşımak adına yayınladığı eserlerden birisi.
Emekli müftülerden Abdullah Ceyhan’ın kaleme aldığı eser bir devrin bilinmeyen yönlerini anlamak için akıcı bir üslupla hazırlanmış.
……………………
Kitap hakkında Gediz Belediye Başkanı Dr. Mehmet Ali Saraoğlu’nun şu tespitlerini müteakiben, Mehmed Efendi’nin hayatına dair kısa bilgileri paylaşayım.
“Hatırlamak yani ‘hafıza’, kültür birikiminin temel unsurudur. Kültür mirasını da ancak hatırlayarak aktarabiliriz.
Bu miras o kadar değerlidir ki, değerli olmalıdır ki, bugün pek çok coğrafyada var olma çabası gösteren uluslar, geçmişlerini tanımlamanın da ötesinde ‘onlar gibi’ olma durumlarını ortaya koyarlar”.
……………….
Evet, bizim toplumumuzdaki eksiklik bu! Kendi değerlerimizi öteleyip, milli dokumuza yabancı klişeleşmiş değerleri benimsemek gibi bir kompleksimiz var. Geçelim.
“İlmiye sınıfından olan ve devletin çeşitli kademelerinde uzun süre görev yapan Gedizli Hafız Mehmed Efendi, XIII. yüzyılın ikinci yarısı ile XIX. asrın ilk yarısında yaşamıştır.
Mehmed Efendi, İstanbul ve Bursa gibi büyük illerde ve değişik medreselerde müderrislik, mahkemelerde kâtiplik, birçok yerde naiplik, askeri kassâmlık, (miras hâkimliği) önemli bazı şehirlerde kadılık, son olarak da Meşihat Makamı’nda (Şeyhülislamlık makamı) ‘Fetva Eminliği’ yapmıştır.
Ayrıca Yeniçeri Ocağının kaldırılmasında aktif görev almıştır. Devrindeki fetvaların derlenmesi ve sadeleştirilmesi hususlarında etkili olmuştur. Onlarca eser yazmıştır.
Gedizli Hafız Mehmed Efendi, 90 yıla yakın yaşamış ve Fetva Emini iken 1253h/1837m tarihinde İstanbul’da vefat etmiş, kabri Eyüp’tedir. Ruhu için el-Fatiha.
………………..
Münevverlerimizi, mütefekkirlerimizi, âlimlerimizi, ariflerimizi, bilgelerimizi; gizlenmiş, saklanmış, yok sayılmış, yazılmamış, yazılması engellenmiş tarihimiz içerisinden çıkarıp, yeniden kültürümüze kazandıranlara teşekkür etmeli ve bu toprakları vatan bilen herkesin böyle hizmetler yapmasını teşvik etmeli.
Gediz Belediye Başkanı Dr. Mehmet Ali Saraoğlu bu meseleye sahip çıkan isimlerden birisi. Sadece Fetva Emini Hafız Mehmed Efendi ile kalmamış, Gediz’in tarihi ve kültürel değerlerini de kitaplaştırmış.
Gediz’i tüm yönleriyle anlatan “Gediz Ansiklopedisi”, Gedizli Kabuli ve Divanı”, “19. Yüzyıl Ortalarında Gediz’in Sosyal ve Ekonomik Tarihi” ile “Gediz’in Sözlü Geleneği” adlı eserleri yayınlayarak, şehrin tarih ve kültüründeki mührünü ortaya çıkarmış.
…………………
Velhasıl: Gediz Belediyesi yerli ve milli bir kültür anlayışıyla geçmişine sahip çıkmış. Bununla da yetinmeyip, şehre büyük bir kütüphane kazandırmış.
