Bursa’da geçmiş ve bugün – 1

 

“Bir zafer müjdesi burada her isim:

Sanki tek bir anda gün, saat, mevsim

Yaşıyor sihrini geçmiş zamanın

Hâlâ bu taşlarda gülen rüyanın”. Ahmet Hamdi Tanpınar’ın “Bursa’da Zaman” şiirinden.

Yerli ve milli edebiyatımızın öncülerinden birisi de Ahmet Hamdi Tanpınar’dır. Bugün vefatının (24 Ocak 1962) 61. seneyi devriyesidir. Rahmet olsun.

Bursa’yı sevdiren adam Ahmet Hamdi Tanpınar; roman, deneme, eleştiri, inceleme, araştırma, hikâye ve şiirleriyle, milletimizin yazdığı ve yaşadığı tarihi çok farklı gözlem ve yerli bir dille kaleme almış ve sevdirmiştir.

Bu özelliğini hocası Yahya Kemal’e borçlu olduğunu söyler. Tanpınar’ın romanlarına, şiirlerine ve diğer eserlerine bir tarih ve kültür öğretisi diye bakılmalıdır.

Eserlerini de zikredelim:

Huzur, Mahur Beste, Sahnenin Dışındakiler, Saatleri Ayarlama Enstitüsü ve Beş Şehir, Tanpınar’ın tarih süzgecinden gerçekçi ve samimi bir dille ortaya koyduğu düşünceleridir.

“Beş Şehir” isimli eserinde, Evliya Çelebi’den mülhemle -ayrıca Evliya Çelebi hayranıdır- “Beş Şehri” geçmişten bugüne, tarihin devamlılığı adına tapu mesabesinde yazmış ve kabullendirmiştir.

Bu şehirlerden birisi Bursa’dır. Tanpınar’ın anlattığı Bursa’dan, bugünkü tarihi havza içerisindeki Bursa’yı ziyaret edenler, geçmişin ihya edildiğini görebilirler.ww

Tarihin devamlılığına sadık kalıp; şehre, millete ve devlete sadakatini gösteren Büyükşehir Belediye Başkanı Alinur Aktaş, şehrin tapusunu yenilemekte ve geleceğe emanet üzere çalışmaktadır.

•

Tanpınar’ın Edirne’yi yazmasını da çok isterdim. Edirne, Bursa ile İstanbul arasında büyük bir tarih, medeniyet ve devlet köprüsüdür.

Edirne ne yazık ki, tarihe karşı gizli yahut açık husumet besleyen yerel yöneticilerin hor bakışları ve sırtlarını dönüşleri sebebiyle, bir türlü tarihiyle barışamamış ve kucaklaşamamıştır.

Şükür şimdi artık yeni bir hamle ile Edirne de, Bursa ve İstanbul arasındaki devlet köprüsü olma özelliğine kavuşacaktır.

Cumhurbaşkanımız Erdoğan’ın yüksek iradesiyle, Edirne Sarayı ihya edilmek üzere, Milli Saray Başkanlığına devredilmiş, çalışmalar da başlamıştır.

Edirne de Bursa ve İstanbul kadar tarihi eserlerle doludur. Tarihi alan içerisindeki her mahallesinde nice eserler mevcuttur.

CHP’nin tek parti döneminde; yıkılanlar, satılanlar, farklı amaçlarla kullanılan eserler yeniden ihya edilecek olsa, ortaya bir Edirne daha çıkar. Geçelim.

Bursa sevdiğim şehirlerdendir. Bursa’da bu toprakları bizlere emanet eden atalarımızın temiz ruhaniyetleri görülmektedir. Bu sebeple Evliya Çelebimiz “ruhaniyetli şehir” der.

Tanpınar da; “Bursa insanın dışına değil, ruhuna hitap eder” diye Evliya Çelebi’ye hak verir. En güzel tariflerden birisi de budur.

Ezcümle:

Bursa, Şeyh Edebalı’nın gördüğü büyük çınar rüyasının maddi zuhurudur. Tanpınar’ın ifadesiyle; Yıldırım devrinde başlayan, Çelebi ve Murat zamanında kıvamını bulan Bursa mimarisi, insanı hedef alan, onu içten yoğurup şekil veren bir coşkunluğun mahsulüdür.