Anadolu’nun Kilidi Bolvadin

Afyon için Anadolu’nun kilidi denilir. Ülkemizin dört bir yanına giden önemli kavşak noktalarından birisidir. Şifalı suları, havası, toprağı pek bereketlidir.

Yalnız böyle bir ün, Afyon’a ait olsa da esas bu şöhrete destek veren Bolvadin İlçesi’dir. Bolvadin İpek yolu şehridir.

Bolvadin’in isminin “bol ve bereketli” manasına geldiği söylenir, tahrir defterlerinde “geniş otlaklı ova” diye geçmektedir.

Bilinen kayıtlara göre Bolvadin, 10 bin yıllık bir tarihe sahip. M.Ö 8000 yılında yerleşik hayata geçildiği bilinmektedir.

Bolvadin, pek çok medeniyete; kimi vakit uzun, kimi vakit kısa süreli ev sahipliği yapmış bir beldedir.

Şehir ve insan kimliğine ise Selçuklu ve Osmanlıların yurt edinmesiyle kavuşmuş ve halen bir Selçuklu ve Osmanlı şehir kimliğini, kayıplara rağmen sürdürmektedir.

Şehrin tarihi kimliğinin yanı sıra, insanları da muhafazakâr kimlik çizgisini olabildiğince korumakta ve yaşatmaya çalışmaktadırlar.

¥

Bolvadin’e yolum düşmeyeli 10 yıl olmuş. En son 2004-2009 yıllarında belediye başkanı olan Dr. Ahmet Helvacı döneminde gelmiştim.

Ahmet Helvacı şimdi Erzurum Yakutiye kaymakamı olarak görev yapmaktadır. Bolvadin’deki değişim onun icraatlarıyla başlamıştı.

Şimdiki başkan Fatih Kayacan ile zirveye tırmanmakta. Bolvadin bir hayli büyümüş ve gelişmiş ve ilçe görünümünden ziyade bir il görünümüne kavuşmuş.

¥

Bolvadin’in Türkler tarafından fethi, Malazgirt zaferinin ardından 1107 tarihinde “Emir Menkülek” tarafından gerçekleşmiş. Bolvadin ismi de o dönem verilmiş.

Fethin ardından; Karkın, Çepni, Yazır ve Avşar boyları, Sarıkeçili, Karakeçili, Honamlı, Selçuklu, Tekkeli Yörükleri ile Karainbeyli, Morcaali, Tabanlı, Karabağ Türkmenleri yerleşmişler.

Günümüz Bolvadin ve köylerinin nüfusu, ağırlıklı olarak bu boylardan oluşmaktadır.

Selçuklu ve Osmanlı’nın; “insana hizmette olmazsa olmaz şartının” gereği olan ve İslam medeniyetinin ana gövdelerini teşkil eden; “camiler, mescitler, çeşmeler, hanlar, hamamlar, mektepler, medreseler, köprüler ile imarethane ve Mevlevihane” şehrin kimliğinin tapusudur.

¥

Bolvadin, Balkanlar’ın Fatihi I. Murad Hüdavendigar devrinde Osmanlı mührü ile sahiplenilmiş. Yavuz Sultan Selim vaktinde ise kaza merkezi olmuş.

Fatih Sultan Mehmet döneminde de Anadolu’nun kilidi durumuna getirilmiş ve ona göre bir düzenleme yapılmış.

İstiklal mücadelemizde ise Bolvadin, 14 Nisan 1921 tarihinde “İngiliz/Yunan” ittifakıyla işgale uğramış. 24 Eylül 1921 tarihinde düşmanlar kovulmuş.

Cennet mekân II. Abdülhamid Han’ın 1894 yılında yaptırdığı ve halen ayakta kalan “Yanık Kışla” o günlerin şahitlerindendir.

Bolvadin’e dair ilginç bir not iki bilgi aktaralım.

Bir “Ahi” şehri olan Bolvadin’de 1830 yılında 150 çeşit meslek grubu varmış.

Söz Bolvadin’den açılmışken “Milli Sinemanın” öncüsü ve sinemaya ilk defa dini-milli değerlerimizi, “insan ve Müslüman” bir karakterle aktaran Yücel Çakmaklı’yı hatırlayarak ruhuna bir Fatiha göndermeli.