Yatırım iklimini iyileştirmeye dönük girişimler hız kazandı! Temmuzda kaçanlar yeniden gelecek

Mehmet Canıtatlı

Art arda açıklanan tedbir paketleri ve olumlu yansımalar temmuz ve ağustos aylarında Türkiye gibi gelişmekte olan piyasalardan kaçan yatırımcıların yeniden gelmesinde rol oynayacak.

İşte piyasalardaki negatif algıyı olumluya dönüştüren 10 önemli gelişme:

-Türkiye, ABD arasındaki ilişkilerin gerilmesine yol açmasından dolayı yaşanan kur şokunda önemli bir rol oynayan Rahip Brunson davasının sonuçlanması pozitif gelişmelerin son halkası oldu. Ekonomi çevreleri davanın sonuçlanmasının ABD ile yaşanan ilişkilerdeki gerginliği azaltacağı görüşünde.

-Son günlerde gelişen borsalar yüzde 3 seviyesinde gerilerken BİST’teki değer artışı yüzde 2’ye ulaştı.

-Gelişen ülkelerin para birimlerinin dolar karşısındaki değer artışı yüzde 0.8 olurken, TL’nin değer artışı yüzde 4.4’e ulaştı. Dolar 5.78 seviyesine kadar geriledi.

-Piyasalar açısından önemli bir gösterge olarak bilinen volatilite endeksi ise  geçen hafta boyunca yüzde 43 artarak 21.31’e çıkarken, Türkiye’nin riskini gösteren 5 yıllık CDS’de yüzde 5.4’lük azalma gözlendi. Bu da Türkiye’nin ekonomik dinamiklerinin ve dolayısıyla iç piyasanın tansiyonunun ve riskinin düştüğünü ortaya koymaktadır.

-Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’ın ekibiyle birlikte Yeni Ekonomi Programı gerçekçi bir şekilde ortaya koyup bunun kamuoyu tarafından olumlu karşılanması ve ardından da icraat safhasına geçilmesi piyasalardaki rahatlamanın önemli kilometre taşlarından oldu.

-Faiz ve enflasyonla mücadele konusunda devlet ile millet arasındaki dayanışmanın ilk yansıması enflasyon ayağında geçen hafta görüldü. 500’den fazla firma geçen hafta başlatılan ‘Enflasyonla Topyekün Mücadele Seferberliği’ sürecine destek verdi. Yıl sonuna kadar devam edecek olan bu desteğin çığ gibi büyümesi bekleniyor. Ayın son haftası TC Merkez Bankası Para Piyasaları Kurulu’nun alacağı faiz kararının da piyasa gerçeklerine uygun olması beklentisi devam ediyor.

-Türbülanstan çıkışta can simidi olarak görülen ihracata dönük atakların devam etmesi sanayici ve diğer girişimcilere moral verdi. Eylül ihracatımız yüzde 22,6 artışla 14,5 milyar dolara ulaştı. Bu rakamlar, tarihin en yüksek eylül ayı ihracatı olarak kayıtlara geçti. Sürecin ekim ayında artarak devam etmesi bekleniyor.

-Ağustos ayı cari dengesi 3 yıl aradan sonra fazla verdi. 2.5 milyar dolar fazla verdik.

-Son yılların en güçlü sermaye çıkışı temmuz ve ağustosta yaşandı. Eylülde ayında sermaye çıkışında yaşanan hız kaybı az da olsa moralleri yükseltti.

-Türkiye Bankalar Birliği’nin (TBB), bankalar ve diğer finansal kuruluşlara toplam nakit kredi borcu 15 milyon liranın altında olan işletmelerden belli şartları sağlayanlar vadesi gelen taksitleri 24 aya kadar vadelendirebilmelerine dönük tavsiye niteliğindeki kararı da reel sektörün nefes almasında rol oynadı.

Türkiye’ye yansıma riski var

-4 Kasım’da İran’a yönelik yaptırımların başlaması sürecinde Türkiye’nin tavrı net görünüyor. Uzmanlar, “İran’a tepkili olan ülkelerin, yaşanan gerginliği Türkiye ile ilişkilere yansıtmaları riski göz ardı edilmemeli” değerlendirmesinde bulunuyor.

-6 Kasım’da ABD’de yapılacak ara dönem seçimlerinde çıkabilecek sürprizler global piyasalarla eş zamanlı olarak Türkiye’ye de yansıyabilir.

-ABD ile siyasi ilişkilerin normalleşmesinin temelinde ABD yönetiminin Ortadoğu’daki siyasi ve askeri çıkarlarına karşılık Türkiye’yi bir kez daha gözden çıkarma girişimlerinin olup olmayacağı da uluslararası gözlemciler tarafından takip ediliyor. Türkiye, güney sınırındaki güvenliği sağlamaya dönük tüm argümanları göz önünde bulundururken,  bölgenin geleceğiyle ilgili riskli girişimlerde bulunan ABD yönetiminin uluslararası dengeleri gözetmeden başı buyruk işlere girişmesi de siyasi tansiyona dayalı olarak piyasalara da yansıyacaktır.

ABD’li şirketlerden yakın markaj

Türkiye’de yatırım yapmak için fizibilite çalışmalarını tamamladığı halde ABD yönetimiyle yaşanan gerginlikten dolayı geri adım atan 15 ABD’li şirket rotasını Türkiye’ye çevirdi. Türk-Amerikan İş Adamları Derneği (TABA-AmCham) Başkanı Ali Osman Akat, “Duyumunu aldığım ve bildiğim en az 15 tane holding seviyesinde yüz milyarlarca dolar yatırım yapacak ABD firması, bir kısım yatırım kararlarını, ki her bir firmanın minimum 100 milyon dolar üzeri, Türkiye’ye aktaracaklar” dedi. En somut yatırımlar ise önümüzdeki kısa vadede 5 milyar doların üzerinde olacak şekilde Katar’dan gelecek.