Deprem felaketi sonrası kritik uyarı: Kolonlar kirişlerden güçlü olmalı
Türkiye’nin bulunduğu coğrafya, depreme dayanıklı binalar üretmeyi kaçınılmaz kılıyor. Nitekim mühendislerden devamlı “Binalarda kaliteli malzeme kullanılmalıdır. Kolonlar, kirişlerden kuvvetli olmalıdır” ikazları geliyor.
yeniakit Buğra Kardan
11 ilde büyük yıkıma neden olan depremler, güvenli bina yapımının hayati önem taşıdığını ortaya koyuyor. Türkiye’nin büyük bölümünün deprem riskiyle karşı karşıya olduğuna işaret eden inşaat mühendislerince önemli uyarılarda bulunuluyor.
Boşluk bırakılmalı
Bina yapım yeri, planı ve inşa şeklini de içeren bu uyarılar şöyle:
l Binalar birbirine yakın olmamalıdır. Komşu binaların birbirlerine çarpmamaları için arada yeterli boşluk bırakılmalıdır.
l Yatay düzlemde L, T, U ve kare tipi bir mimari plân gerektiren binalarda burulma hasarını önleyecek bir hamle yapılmalıdır. Bu binalar dikdörtgen plânlı parçalara ayrılmalıdır.
l Plânlarda kolonlar ile perdeler dengeli ve burulmayı oluşturmayacak biçimde düzenlenmelidir.
l Eğimli arazide olsa bile temeller aynı seviyede inşa edilmelidir.
l Binalarda düşey doğrultuda düzensiz yapılardan kaçınılmalıdır. Bunlar derzlerle birbirinden ayrılmalıdır.
l Binalarda kolonlar, kirişlerden güçlü olmalıdır.
l Ağır çatıdan kaçınılmalıdır. Toprak dolgu çatıya müsaade edilmemelidir.
l Kolon-kiriş uç bölgelerinde çok sık etriye kullanılmalıdır.
l Betonarme binalarda kullanılan ürünlerde dikkatli olunmalıdır. Kaliteli betondan yararlanılmalıdır. Elle karıştırılan betondan kaçınılmalıdır.
Önemli görevler görüyorlar
Öte yandan, yapı denetim firmaları önemli görevler görüyor. Yapıları projeden inşaat aşamasına kadar denetleyen bu firmalar tarafından atılan adımlar şu şekilde:
l Uygun proje çizilip onaylanır ve belediyeye sunulur. Projenin bütün paftalarını denetleyen belediye ruhsat onayı verir.
l Ruhsatı alınan yapı fiilen uygulamaya geçer.
l Kazı sırasında denetleme yapılır. Kazı yöntemleri sıralanır ve uygulattırılır.
l Temel sırasında denetleme yapılır. Denetçi ve yardımcı kontrol elemanı temel plânı hakkında kalıpçıya bilgi verir. Kalıp uygulamasına geçilir
Aşama aşama
l Demir döşeme işine geçilir. İlk olarak demir kontrolü yapılır. Kontrolde temelde uygulanan demirlerden ikişer çubuk örnek alınarak laboratuvarda akma ve çekme deneyleri yapılır. Deneyin akabinde standartlara uygun demire döşeme onayı verilir.
l Beton dökümüne gidilir. Döküm sırasında gelen slamp (çökme) deneyi yapılarak betonun uygunluğu kontrol edilir. Dökümü takiben beton rötre sıcaklığının nasıl kontrol edileceği açıklanır ve yaptırılır.
İskan başvurusu
l Isı yalıtım yönetmeliğine ve proje şekline göre duvarlar ördürülür.
l Duvar örümünden sonra ilgililere gerekli tesisatlar çektirilir ve kontrolde bulunulur.
l Sıva yapımı ve harç karışımı denetlenir.
l Diğer ince işler denetlenir ve onaylanır (alçı, fayans, boya, parke, kapı, pencere, mutfak dolapları gibi).
l Bütün imalat işleri bitince yapı kullanım izni (iskân) için belediyeye başvurulur.
