Ünlü bankadan Türkiye aleyhine beklenmedik hamle: Tahkime gittiler

Lombard North Central PLC, arkasındaki finans devi NatWest Group ile birlikte aslında tam olarak "paranın peşinde". Şirket, Türkiye’de dahil olduğu veya finanse ettiği devasa bir gayrimenkul projesinde işlerin kendi istediği gibi gitmediğini, yasal haklarının veya kâr beklentilerinin zedelendiğini iddia ediyor. Yabancı sermayeli bankalar bu tarz durumlarda yerel mahkemelerle vakit kaybetmek istemezler. Türkiye ile Birleşik Krallık arasında 1991 yılında imzalanan Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması'na (BIT) sığınarak, Dünya Bankası'nın uluslararası hakem heyetini (ICSID) devreye sokuyorlar. Amaçları net: Tazminat koparmak ya da Türkiye Cumhuriyeti'ni masaya oturtup kendi şartlarını kabul ettirmek. Konunun perde arkasını netleştirdiğimize göre, şimdi de konuyu tatlandırıcı makalemize geçelim: Majestelerinin Bankası, Bizim Arsalara Karşı: Bir ICSID Macerası Finans dünyasının asil ve mağrur çocuğu Lombard North Central PLC, Londra’nın kasvetli ve yağmurlu havasından sıkılmış olacak ki, rotasını Türkiye’nin o meşhur, ucu bucağı görünmeyen gayrimenkul projelerine çevirmişti. Ancak İngiliz bankacılık ekolü, bizim buralardaki "Hallederiz abi, tapuyu haftaya veririz, emsal de yukarıdan ayarlanır" dinamiklerini hesaba katamamış görünüyor. İşler sarpa sarınca, ellerindeki çay fincanını usulca masaya bırakıp, "Charles, hemen Frankfurt’taki pahalı avukatları ara, Türkiye'yi Dünya Bankası'na şikayet ediyoruz!" dediler. 1991 yılından kalma, üzeri hafif tozlanmış bir ikili anlaşmayı kanıt diye çıkarıp masaya vurdular. Uluslararası tahkim merkezi ICSID ise büyük bir ciddiyetle dosyayı açtı ve üzerine kocaman bir "Pending" (Beklemede) damgası vurdu. Buradaki en muazzam kara mizah unsuru, tarafların eşleşmesinde gizli. Bir tarafta dünyanın en prestijli finans şemsiyelerinden NatWest Group ve onların ultra lüks uluslararası hukuk şirketi DLA Piper var. Diğer tarafta ise bu devasa hukuk ordusunu karşılamak üzere resmi temsilci olarak atanan Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı yer alıyor. Muhtemelen Ankara'daki bürokratlarımız şu sıralar, "İngilizler hangi gayrimenkul için ağlıyor? Şuradaki kupon arazi mi, yoksa hani şu imarı bir gecede değişen proje mi?" diye dosya arıyorlar. İngiliz bankası muhtemelen hakem heyetinin karşısına geçip, "Biz buraya kapitalizm getirecektik, bize bürokrasi verdiler" diyecek. Bizim taraf ise "Sözleşmenin 4. maddesinin B fıkrasına göre o projenin aslında öyle olmaması gerekiyordu, üstelik siz çayı da yanlış demliyorsunuz" tadında bir savunma hazırlayabilir. Sonuç ne mi olur? Henüz kesinleşmiş bir tazminat yok. Ama Frankfurt'taki avukatların saatlik Euro/Sterlin faturaları işlemeye başladı bile. Günün sonunda dava yıllarca sürecek, dosyalar birikecek ve belki de her uluslararası krizimiz gibi bu da tatlı bir "İngiliz oyunu" olarak finans tarihinin tozlu sayfalarına gömülecek. Netice itibarıyla, Londra’nın plazalarından Ankara’nın bürokratik koridorlarına uzanan bu modern zaman restleşmesinde, kapitalizmin soğuk kuralları ile bizim buraların "kervan yolda düzülür" felsefesi bir kez daha ICSID ringinde karşı karşıya geliyor. İngilizlerin milyarlarca sterlinlik bilançoları, Ankara’nın o meşhur "Gerekirse yeni bir dosya açarız, sıkıntı yok" rahatlığı karşısında nasıl bir sınav verecek, bunu zaman gösterecek. Şimdilik kesin olan tek şey; taraflar hakem heyeti önünde birbirlerine İngiliz nezaketiyle laf sokmaya çalışırken, kazananın yine saatlik tarifeyle çalışan uluslararası hukuk büroları olacağıdır. Bizlere ise bu finansal pembe diziyi izlerken, masaya usulca bir bardak kaçak çay koyup "Bakalım Majestelerinin bankası bizim imar planlarına diş geçirebilecek mi?" diye beklemek düşüyor.