Türkiye'nin tepesini attıracak karar: Doğalgaz arayacaklar

Yunanistan’ın Girit’in güneyi başta olmak üzere Doğu Akdeniz ve çevresindeki deniz sahalarında hidrokarbon araştırmalarına yönelik ruhsatlandırma sürecini sürdürmesi, Türkiye-Libya deniz yetki alanları mutabakatı açısından yeni bir tartışmayı beraberinde getirdi. Libya’nın Atina’ya diplomatik nota göndererek araştırma faaliyetlerine itiraz etmesi, bölgedeki deniz yetki alanları anlaşmazlığını yeniden gündeme taşıdı.

Atina’nın Girit’in güneyindeki deniz sahalarında sismik araştırmalar yapılmasına yönelik ruhsatlandırma sürecini sürdürme kararı, Trablus yönetiminin tepkisine neden oldu. Libya, söz konusu faaliyetlerin kendi kıta sahanlığına ilişkin iddialarını ihlal ettiğini savunurken, Yunanistan araştırma sürecinden geri adım atmayacağının mesajını verdi.

Atina’nın bu tutumu, Türkiye ile Libya arasında imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakatın önemini bir kez daha gündeme getirdi. Doğu Akdeniz’de deniz sınırlarının belirlenmesine yönelik farklı tezlerin karşı karşıya geldiği süreçte, Yunanistan’ın tek taraflı ruhsatlandırma girişimleri bölgedeki mevcut anlaşmazlıkları derinleştirebilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Libya’nın 24 Ağustos tarihli diplomatik notasına konu olan gelişmelerin merkezinde, Yunanistan’ın Girit’in güneyi, Mora Yarımadası açıkları ve İyon Denizi’ndeki bazı sahalarda sismik araştırmalar yapılmasına yönelik ihale ve ruhsatlandırma süreci bulunuyor.

Libya ise iki ülke arasında deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin nihai bir anlaşma bulunmadığına dikkat çekerek, söz konusu sahalarda yürütülecek çalışmaların kendi haklarını ihlal edebileceğini ileri sürüyor. Bu durum, Doğu Akdeniz’de deniz alanlarının tek taraflı olarak belirlenmesine yönelik girişimlerin, kıyıdaş ülkeler arasındaki siyasi ve hukuki gerilimi artırma riskini yeniden ortaya koyuyor.

Türkiye ile Libya arasında 2019 yılında imzalanan Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılması Mutabakatı, Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanları tartışmalarının temel başlıklarından biri olmayı sürdürüyor. Mutabakat, iki ülkenin deniz yetki alanlarına ilişkin yaklaşımını ortaya koyarken, Yunanistan ise bölgede provokasyonlara imza atıyor.

Atina’nın Girit’in güneyindeki araştırma sahalarına ilişkin girişimleri, Türkiye-Libya mutabakatının kapsadığı deniz alanları ve Doğu Akdeniz’deki yetki iddiaları bakımından yakından takip ediliyor.

Yunanistan’ın kendi deniz yetki alanlarına ilişkin yorumunu esas alarak ruhsatlandırma sürecini sürdürmesi, Türkiye ve Libya’nın bölgedeki hakkına yönelik bir sinsi bir girişim olarak değerlendiriliyor.

Libya yönetimi, diplomatik notasına yansıyan itirazlarında Yunanistan’ın faaliyetlerinin kendi kıta sahanlığına ilişkin haklarını ihlal ettiği görüşünü dile getirdi. Trablus ayrıca, Libya’nın deniz yetki alanlarına ilişkin tezlerinin 27 Mayıs 2025’te Birleşmiş Milletler nezdinde kayda geçirildiğini belirtti. Libya, Yunanistan’ın araştırma faaliyetlerini sürdürmesinin iki ülke arasındaki müzakerelerde sağlanan ilerlemeyi tehlikeye atabileceği uyarısında da bulundu. Trablus yönetimi, mevcut girişimlerin devam etmesi halinde görüşmelerin tamamen durdurulabileceği mesajını verdi. Atina ise Libya’nın taleplerini kabul etmediğini belirterek, müzakerelerin devam etmesinin Yunanistan’ın enerji arama faaliyetlerini askıya alacağı anlamına gelmediğini savunuyor.