Türk bilim insanlarından büyük başarı! ‘TARLA’da ilk ışınlama deneyini gerçekleştirdiler

Ankara Üniversitesinin (AÜ) öncülüğünde kurulan Türk Hızlandırıcı ve Işınım Laboratuvarında (TARLA) görev yapan bilim insanları tarafından ilk ışınlama deneyi başarıyla gerçekleştirildi. Yükseköğretim Kurulundan (YÖK) yapılan açıklamaya göre, mayısta yapılan deneyde cam ve pleksiglas örnekleri, hızlandırılan elektronlardan elde edilen gama ışınlarına maruz bırakıldı. Deneyin ardından camın renginin değiştiği, pleksiglasın yapısında ise değişimler ve kırılmalar meydana geldiği görüldü.

Bu sonuçlar, Türkiye'nin kendi imkanlarıyla kurduğu hızlandırıcı altyapısını kullanarak malzemelerin radyasyon karşısındaki davranışlarını inceleyebildiğini ortaya koydu. Üniversitenin Gölbaşı yerleşkesinde bulunan TARLA'da gerçekleştirilen çalışmanın, uydu ve uzay teknolojilerinden savunma sanayisine, tıbbi araştırmalardan günlük hayatta kullanılan ürünlerin geliştirilmesine kadar birçok alana katkı sağlaması bekleniyor.

"TÜRKİYE, BİLİMSEL CAMİADA ÖNEMLİ BİR EŞİĞİ GEÇMİŞ OLDU" Açıklamada konuya ilişkin görüşlerine yer verilen TARLA Müdürü Dr. Özlem Karslı, kendi kurdukları hızlandırıcı sistemiyle ilk kez malzeme örneklerini ışınladıklarını belirterek, "Bu ışınlama deneyleriyle Türkiye, aslında bilimsel camiada önemli bir eşiği geçmiş oldu." ifadesini kullandı.

Deneyde cam ve pleksiglas örneklerini hızlandırıcıda ürettikleri gama ışınlarına maruz bıraktıklarını anlatan Karslı, camda renk değişimi, pleksiglasta ise yapısal değişimler ve kırılmalar gözlemlediklerini söyledi. Karslı, beklenen sonuçların elde edilmesinin deneyin başarıyla gerçekleştirildiğini gösterdiğini belirtti.

KANSER TEDAVİSİNDE KULLANILABİLECEK İZOTOPLARA YÖNELİK ÖN ARAŞTIRMALAR DA YAPILABİLECEK Uzaydaki uyduların radyasyona maruz kaldığını, bunun kamera lensleri ve sensörlerde bozulmalara yol açabildiğini anlatan Karslı, TARLA'da bu etkileri incelemeye ve gidermeye yönelik çalışmalar yürüttüklerinin altını çizdi.

Araştırmaların radyasyondan etkilenen uydu camlarının ve lenslerinin iyileştirilerek yeniden kullanılabilmesine katkı sağlayabileceğini belirten Karslı, savunma sanayisindeki optik sistemlerin geliştirilmesi ve otomobillerden cep telefonlarına kadar çeşitli ürünlerde kullanılan malzemelerin dayanıklılığının incelenmesi için de bu altyapıdan yararlanılabileceğini bildirdi. Karslı, tıbbi görüntüleme ve kanser tedavisinde kullanılabilecek izotoplara yönelik ön araştırmaların da TARLA'da yapılabileceğini kaydetti.

"ÜLKEMİZDE İLK DEFA SÜPERİLETKEN MODÜLLERİ KULLANARAK ELEKTRONLARI HIZLANDIRDIK" TARLA Hızlandırıcı Birim Yöneticisi Barış Yıldırım Demir, "Yaptığımız deney TARLA için bir dönüşüm noktası oldu. Çünkü ülkemizde ilk defa süperiletken modülleri kullanarak elektronları hızlandırdık." bilgisini paylaştı. Laboratuvarın araştırmacılara hizmet vermeye hazırlandığını, hızlandırıcı teknolojisi sayesinde malzemelerin uzun yıllar içinde karşılaşabileceği bazı etkilerin kısa sürede incelenebileceğini belirten Demirci, "Bir dakika ışınlamayla biz, güneşin verdiği 20 yıllık etkiyi bir dakikada öğrenebiliriz." açıklamasında bulundu.

AÜ'de bilgisayar mühendisliği alanında doktora yapan ve TARLA'nın demet teşhis biriminde görev alan Arif Öztürk ise elektronların hareketini takip eden sistemler üzerinde çalıştıklarını ifade etti. ABD'de Stanford Üniversitesi ve Silikon Vadisi, Japonya'da Tsukuba ve Güney Kore'de Pohang gibi merkezleri örnek gösteren Öztürk, hızlandırıcı teknolojilerinin bilimsel araştırmaların yanı sıra ülkelerin teknolojik gelişimine de katkı sağladığının altını çizdi. Öztürk, TARLA'da oluşturulan bilgi birikiminin Türkiye'nin savunma sanayisi ve sivil teknolojileri açısından önem taşıdığını vurgulayarak, "Ülkemize halihazırda bir bilgi kütüphanesi hediye etmiş durumdayız. Umarım bunu gün geçtikçe de artırırız." ifadelerini kullandı.