Türk bilim insanları ortaya koydu! Her gün 3 santimetre küçülüyor

Antarktika’da yürütülen bilimsel çalışmalar buzullardaki hızlı değişimi gözler önüne serdi.

Türk bilim insanları, Ulusal Antarktika Bilim Seferleri kapsamında, Horseshoe Adası’nda 10 yıldır gözlemlenen buzul alanında büyük oranda kayıp yaşandığını ve Shoesmith Buzulu’nun günde 3 santimetre küçüldüğünü tespit etti.

10. Ulusal Antarktika Bilim Seferi, Cumhurbaşkanlığı himayelerinde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı uhdesinde ve TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM) Kutup Araştırmaları Enstitüsü koordinasyonunda gerçekleştirildi. Türkiye’nin Bilimsel Araştırma Kampı’nın bulunduğu Antarktika'daki Horseshoe Adası’nda 10 yıldır sürdürülen gözlemler, bölgedeki buzulların hızla değiştiğini ortaya koydu. 10. Ulusal Antarktika Bilim Seferi kapsamında yapılan ölçümlerde, Shoesmith Buzulu’nda son 10 yılda her yıl yaklaşık 10 metre kayıp yaşandığı tespit edildi.

10. Ulusal Antarktika Bilim Seferi Koordinatörü Prof. Dr. Burcu Özsoy, AA muhabirine, Türkiye’nin Bilimsel Araştırma Kampı’nın bulunduğu Horseshoe Adası’nda bulunan buzuldan her yıl karot alma çalışmaları gerçekleştirdiklerini söyledi. Özsoy, “Tabii bu buzulları aldığımız alanlarda o yıl nereden örnek aldığımız çok net bir şekilde, açık koordinatları belli. Bir sonraki yıl geldiğimizde, bir önceki yıl örnek aldığımız ya da küresel uydu sistemleri üzerinden belirli mesafede buzulları ölçtüğümüz alanların yok olduğunu görüyoruz.” dedi.

Sefer katılımcılarından İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Harita Mühendisliği Bölümü’nden Dr. Fahri Karabulut ise bu yıl sefer sırasında gerçekleştirdiği dron gözlemlerini tamamladığını ifade ederek, “Bu periyodik gözlemlerimizden beşincisi. Bundan önceki elde ettiğimiz sonuçlarda Horseshoe Adası’nda Shoesmith Buzulu’nda yaklaşık günde 3 santimetre kayıp olduğunu ve 30 metre yüksekliğindeki blokların koparak denize karıştığını tespit etmiştik. Bunu periyodik olarak sürdürerek buzul gözlemini devam ettiriyoruz.” şeklinde konuştu.

Karabulut, bu sene diğer senelerden farklı olarak gözle görülür bir şekilde buzullarda azalma yaşandığının altını çizerek, “Dron gözlemlerimizi yaptık, bunların analizini gerçekleştirip bir önceki dönemle kıyaslayarak ne kadar kayıp olduğunu görmüş olacağız.” ifadelerini kullandı. Buzulların dünyanın iklim dengesi için çok önemli olduğunu vurgulayan Karabulut, “Buzulların hızlı erimesi ani iklim olaylarına neden oluyor. Bir tarafta kuraklık yaşanırken bir tarafta seller çıkabiliyor. Geleceğe yönelik perspektiften modelleri oluşturulurken kullanılan bu verilerin zamansal ve mekansal çözümlerinin artırılması önemli. Biz de bu modellere destek olmak için elimizden gelen çalışmayı gerçekleştiriyoruz.” dedi.

Karabulut, Antarktika’da yapılan çalışmaların sürdürülebilirliğinin önemine değinerek, şunları kaydetti: “Çünkü buzulun uzun dönemli ve periyodik gözlemlenmesi gerekiyor. Biz de bunu elimizden geldiğince yapmaya çalışıyoruz. Bu alansal kayıp yükseklik olarak 30 metre buz kütlelerinin kaybının yanı sıra en son yaptığımız analizlerde Shoesmith Buzulu’nun denize doğru günde 3 santimetre hareket ettiği sonucuna vardık. Bu da senede yaklaşık 10 metreye tekabül ediyor. Kopma sonucunda çok büyük buz kütlelerinin tek seferde ya da parça parça denize karışıp yok olduğunu görebiliyoruz. Bu da denizin tuzluluğunu değiştiriyor ve dünyadaki okyanus akıntılarına olumsuz etkisi oluyor. Bunun da iklim değişikliğine çok olumsuz bir etkisi söz konusu.”

İstinye Üniversitesi’nden sefer katılımcısı Prof. Dr. Sertaç Öztürk, "Antarktika'da Kozmik Müon Akısı Ölçümü ve Güneş Aktivitelerinin Kozmik Müon Akısı Üzerinde Etkilerinin Araştırılması" projesi çalışmalarını yürüttü.

Öztürk, Antarktika'nın konumu ve çevresel koşulları nedeniyle parçacık fiziği, kozmik radyasyon ve çevresel radyasyon ölçümleri için dünyadaki en iyi doğal laboratuvarlardan biri olduğunu aktararak, “Horseshoe Adası’nda alınan veriler yalnızca temel fizik için değil, küresel iklim ve uzay hava durumu tahminleri için de kritik önem taşımaktadır.” diye konuştu.

Dünyanın manyetik alanının uzaydan gelen yüklü parçacıkları saptırarak bir kalkan görevi gördüğünü ifade eden Öztürk, sözlerini şöyle tamamladı:

"Antarktika’daki manyetik kesme değeri daha düşük olduğu için düşük enerjili parçacıklar buraya daha kolay ulaşabilmektedir. Bu da Antarktika için kozmik radyasyonun güneş aktivitelerine hassasiyetini artırmaktadır. Güneş patlamalarında meydana gelen değişimler haberleşme sistemlerinde arızalara yol açabilir. Antarktika’da kurulacak 7/24 çalışabilecek kozmik radyasyon dedektörleri ile bu patlamalar önceden belirlenebilir ve olası zararlar azaltılabilir. Ayrıca buzullar doğal bir filtre görevi görerek radyasyonu azaltmaktadır. Yapılacak termal nötron ve gama radyasyon ölçümleri, buzulların yoğunluğu ve kalınlığı gibi verileri uzun vadede ortaya koyarak küresel iklim değişiminin etkilerini daha net anlamamızı sağlayacaktır.”

Anadolu Ajansı, Horseshoe Adası’ndaki buz kaybını son üç yıldır aynı noktadan çekilen fotoğraflarla kayıt altına aldı.

Shoesmith Buzulu’nda yapılan bilimsel ölçümlerle tespit edilen değişimler, her yıl aynı referans noktalarından fotoğraflanarak görsel karşılaştırmayla belgelendi.

Bu çalışma, sayısal verilerin sahadaki karşılığını ortaya koyarken buzul alanındaki daralmanın gözle görülür boyuta ulaştığını gösterdi.