Sözleşme yırtıp atıldı: F-35 anlaşması resmen iptal edildi

ABD'nin savaş uçağı F-35'lerle ilgili sıcak bir olay yaşandı. ABD, İsviçre'nin talep ettiği savaş uçakları için fiyat arttırdı. Avrupa ülkesi ise pazarlık masasında kalktı.

İsviçre Federal Hükümeti, ABD ile yapılan F-35 savaş uçağı alımı anlaşmasının fiyat artışından dolayı tartışma konusu olması nedeniyle Federal Savunma, Sivil Koruma ve Spor Bakanlığına (DDPS) çeşitli seçenekleri derinlemesine inceleme talimatı verdi.

Hükümet, ABD'den F-35 savaş uçağı alımına ilişkin yazılı açıklama yaptı. Federal Konseyin, savaş uçağı tedarikine ilişkin bir sonraki adımları belirlediği aktarılan açıklamada, "Yaz dönemi boyunca yapılan görüşmeler, ABD'nin tutumundan sapmaya hazır olmadığını açıkça ortaya koydu. Dolayısıyla İsviçre, F-35A savaş uçağı için sabit bir fiyat belirleyemiyor. Federal Konsey, DDPS'ye kasım sonuna kadar çeşitli seçenekleri derinlemesine inceleme talimatı verdi." ifadeleri kullanıldı.

Açıklamada, son haftalarda, yeni F-35A savaş uçağının tedariki için sabit bir fiyat belirlenmesi konusunda Beyaz Saray'ın üst düzey temsilcileriyle yoğun görüşmeler yürütüldüğü kaydedilerek, fiyat konusunun, ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ile İsviçreli mevkidaşı Martin Pfister arasındaki bir telefon görüşmesinde de ele alındığı belirtildi.

İsviçre ile ABD arasında 19 Eylül 2022'de 36 "F-35A" temin etmek için yaklaşık 7,4 milyar dolarlık anlaşma imzalandığı aktarılan açıklamada, haziran ayı sonunda bunların tedariki için 650 milyon ile 1,3 milyar İsviçre Frangı arasında değişen ek maliyetler açıklandığı hatırlatıldı.

Açıklamada, buna gerekçe olarak ABD'deki enflasyon, küresel piyasalardaki emtia fiyatlarının gelişimi ve ABD'nin dünya çapında uyguladığı tarifelerden kaynaklanan fiyat artışları gibi çeşitli faktörlere işaret edildi. Federal Konseyin, ABD hükümetiyle yapılan müzakereler sonucunda sabit fiyattan vazgeçildiği ve enflasyondan kaynaklanan ek maliyetlerin dikkate alındığını belirttiği açıklamada "Federal Konsey, F-35A'nın tedarikine kararlılığını sürdürüyor. Amaç, diğer uçaklara göre önemli bir teknolojik avantaja sahip ve şu anda Avrupa genelinde yaygın olarak kullanılan bir savaş uçağı edinerek İsviçre'yi havadan gelen tehditlerden korumaktır." ifadelerine yer verildi. Açıklamada, DDPS'nin, kasım sonuna kadar Federal Konsey'e bundan sonraki adımlara ilişkin bir teklif sunacağı bildirildi.

ABD, karşılıklılık esaslı gümrük tarifelerinde değişikliğe gitmesi sonrasında İsviçre'ye yüzde 39 tarife uygulanması kararı almıştı. İsviçre Halk Partisi Milletvekili Jean-Luc Addor, ABD ile yapılan F-35 savaş uçağı satın alımı sözleşmesinde karşı karşıya oldukları fiyat artışlarını eleştirerek bu sözleşmenin adil olup olmadığının sorgulanması gerektiğini belirtmişti. İsviçre'nin ABD'den sipariş ettiği F-35A savaş uçakları için sözleşmede öngörülen sabit fiyatın, Washington yönetimi tarafından artırılmaya çalışılması, tartışmalara neden olmuştu.

sviçre, 19 Eylül 2022'de 36 "F-35A" temin etmek için yaklaşık 7,4 milyar dolarlık anlaşma imzalamış ancak ABD yönetimi artan enerji, ham madde fiyatları ve enflasyonu gerekçe göstererek fiyat artırma niyetini İsviçreli yetkililere ileterek ek ödeme talep etmişti. İsviçre basını, hükümet kaynaklarına dayandırdıkları haberlerde ABD'nin bu niyeti nedeniyle yeni fiyatın yaklaşık 1,7 milyar dolar artabileceği tahminine yer vermişti. İsviçre Savunma Bakanlığı, sabit fiyat konusunda ısrarcı olduklarını ancak anlaşmanın hukuki yoldan çözülemeyeceğini ve bu nedenle diplomatik görüşmeler yürüttüklerini açıklamış, anlaşmazlık çözülemezse İsviçre'nin alımı iptal edebileceğini bildirmişti.