Siz sorun SGK Uzmanı Murat Özdamar cevaplasın! Ölüm aylığında hisse paylaşımı

Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Özdamar sizlerden gelen sorulara cevap veriyor. İşte bu hafta sizlerden gelen sorular ve Özdamar’ın cevapları:

Soru: Ben halen kamu kurumunda işçi olarak çalışıyorum. Henüz emekli olmadım. Şu an emekli maaşımın ne kadar bağlanacağını e-Devlet programından hesaplatıyorum. Bu aylık hesabında acaba büyüme hızı yansıtılmış mı? İlyas Y.

Cevap: 5510 sayılı Sosyal Sigortala ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümlerine göre emekli maaşı; yıllık enflasyonun tamamı ile büyüme hızının yüzde 30’u üzerinden güncellenen aylık prim matrahı ile aylık bağlama oranı çarpımından oluşuyor. Bu yöntemle hesaplanan aylık, emeklilik başvurusu eğer yılın ilk altı aylık dönemi ise Ocak ödeme dönemi için gelir ve aylıklara uygulanan artış oranı kadar artırılır, yılın ikinci altı aylık dönemi ise önce Ocak ödeme dönemi, daha sonra Temmuz ödeme dönemi için gelir ve aylıklara uygulanan artış oranları kadar artırılır ve aylık başlangıç tarihindeki aylık tespit edilir. Emekli olan sigortalının eğer 2008/Ekim dönemi öncesinde prim günü varsa, 2008/Ekim dönemi öncesine ait kısmi aylık eski Kanun hükümlerine göre hesaplanır. Ancak her durumda aylık hesabında büyüme hızı değerlendirilir.

Emeklilik başvurusu 2026 yılında olan sigortalıların emekli maaş hesabında 2025 yılına ait büyüme hızının yüzde 30’uzun dikkate alınması gerekir. 2025 yılına ait büyüme hızı henüz açıklanmadı. Büyüme hızı her sene Türkiye İstatistik Kurumu tarafından Şubat sonu veya Mart başı gibi açıklanıyor. Eğer SGK tarafından büyüme hızının açıklanması beklenecek olsa 2026/Ocak ve Şubat ayında emeklilik başvurusu yapanlara 2026/Mart ayından önce emekli maaşı bağlanması mümkün olmaz. İşte SGK tam da bu nedenle, 2026/Ocak ve Şubat ayında emeklilik başvurusu yapanlara geç aylık bağlanmasın diye büyüme hızını dikkate almaksızın emekli maaşını hemen bağlamakta, Nisan ayında ise büyüme hızının yüzde 30’unu dikkate alarak emekli aylıklarını revize etmektedir. Buna bağlı olarak da emekli maaşına girdiği tarih 2026/Şubat ayı olanlara 2026/Şubat-Mart ayı için iki aylık fark ödeme, 2026/Mart ayı olanlara 2026/Mart ayı için bir aylık fark ödeme yapılmakta, 2026/Nisan emekli aylığı da güncel değeri üzerinden ödenmektedir.

SGK, e-devlet uygulaması üzerinden sunduğu hizmetler bakımından Kamu kurumlarında lider durumda. Yaklaşık olarak 180 farklı hizmet, e-Devlet üzerinden alınabiliyor. SGK’nın en güzel uygulamalarından bir tanesi de emekli olunması halinde bağlanacak emekli aylığının hesaplatılması uygulamasıdır. Bu uygulama, e-Devlet programına girilerek, tek bir tuşa basılarak çalıştırılabiliyor. Bir anlamda devrim niteliğindeki bu uygulama yaklaşık olarak da 15 yıldan bu yana bu sigortalıların hizmetinde. Okurlarımızdan bu program hakkında çok sayıda sorular alıyoruz. Soruların ilki programın gerçekten doğru çalışıp çalışmadığı. İkinci sıradaki soru ise büyüme hızının dikkate alınıp alınmadığı.

Şunu net olarak belirtelim. Emekli maaşı SGK hizmet dökümündeki mevcut hizmetler gözetilerek hesaplanıyor. Program emekli aylığını hatasız biçimde hesaplıyor. Ancak halen çalışması devam edenler için hesap tarihinde henüz verilmemiş bildirgeler olacağından bağlanan emekli maaşında bir farklılık oluşması mümkün. Bunu şöyle anlatalım. Sigortalı 15.1.2026 tarihinde emekli maaşını hesaplatmış olsun. Eğer işveren tarafından 2026/Aralık ayı bildirgesi henüz verilmemişse emekli maaşı hesabında 2025/Aralık ayı ve 2026/Ocak ayı prim günleri ve matrahları dikkate alınamadan, Eğer 2025/Aralık ayı bildirgesi verilmiş ise bu halde emekli maaşı hesabında 2026/Ocak ayı prim günü ve matrahı dikkate alınamadan aylık hesaplanacak. Bir anlamda henüz işten çıkmamış olanlar için hesap tarihine göre son bir ya da iki aylık prim günü ve prim matrahı dikkate alınmadan aylık hesaplanmış olacak. Eğer işten çıkışı hesap tarihinden iki ay ve daha önce gerçekleşmiş ise hesaplanan aylık tamamen doğru olacak.

Burada önemli olan bir diğer husus ise emekli maaş hesabının yapıldığı dönem. Eğer emekli maaşının ne kadar bağlanacağına ilişkin hesaplama Ocak-Mart aralığında ise emekli maaş hesabında büyüme hızının yüzde 30’u dikkate alınamadan yapılacak. Çünkü hesap tarihinde henüz büyüme hızı açıklanmamış ve program revize edilmemiş durumdadır. Emekli maaşının tam ve eksiksiz olarak yani büyüme hızının yüzde 30’unu ihtiva eder biçimde hesaplatılabilmesi ancak Nisan-Aralık dönemleri içerisinde mümkün olmaktadır. 2025 yılı için beklenen büyüme hızı ortalama olarak yüzde 3,5 olarak öngörülüyor. Eğer büyüme hızı öngörüldüğü biçimde yüzde 3,5 olarak gerçekleşirse, emekli maaşının ne kadar bağlanacağını 2026/ Nisan döneminden önce hesaplatanlar, şu an gördükleri emekli maaşını 1,0105 ile çarparlarsa yaklaşık olarak bağlanacak gerçek maaşı anlayabilirler.

Soru: Ben Aralık ayında eşimden boşandım. Ölen SSK emeklisi babamdan ölüm aylığı bağlanması için Ocak ayında başvuru yaptım. Bana 10.844 TL aylık bağlandı. Benim dışımda aylık alan bir kardeşim daha var. Ocak ayında kardeşime 17.949 TL ödeme yapılmış. Bu durumda aylık hissemiz aynı iken neden bana 17.949 TL aylık bağlanmadı. Bir hata olabilir mi? Songül G.

Cevap: Ölen bir sigortalının sadece hak sahibi bir kızına ölüm aylığı bağlanmış olsa bu kızın ölüm aylığı hissesi yüzde 50’dir. İki kızına aylık bağlanmış olsa her bir kızın ölüm aylığı hissesi yüzde 50’şer olacak. Yani aylık alan bir kız veya iki kız bulunsa ölüm aylık hissesi aynı, yani yüzde 50 oranında. Ölüm aylığı miktarı sadece aylık hissesinden ibaret değil. Sosyal sigortalarda aylık hissesinden bağımsız olarak bir de alt sınır yani en düşük bağlanacak aylık uygulaması bulunuyor. İlk defa 1.1.2000 tarihinden önce sigortalı olup 1.10.2008 tarihinden önce emekli olup 1.10.2008 tarihinden sonra ölen sigortalılar için emsali için ödenen en düşük ödenen aylık dikkate alınır. Aylık alan tek bir hak sahibi varsa bağlanacak aylık bu emsal alınan en düşük aylığın yüzde 80’inden az olamaz. Verdiğiniz bilgilere göre normalde ölen babanızın aylığı ek ödeme hariç 20.665,76 TL. Kardeşinizin hissesine göre bağlanacak aylık bu aylığın yarısı yani ek ödeme hariç 10.332,88 TL. Oysa tek bir hak sahibi alt sınır aylığı ek ödeme hariç 17.259,20 TL. Bu nedenle kardeşinize tek aylık alma dönemlerinde alt sınır aylık olan ek ödeme hariç 17.259,20 TL, ek ödeme dahil 17.949,61 TL ödeme yapıldı. Şimdi sizin aylığa girmenizle, her birinizin hissesi yüzde 50 alınarak ölenin aylığının tamamı size pay edildi. Böylece kardeşiniz alt sınır aylıktan çıktı. Hisse aynı kalmasına karşın aylığın azalma nedeni budur. Ayrıca sizin 1.1.2026 tarihinde aylığa girmenizle kardeşinize 2026/Ocak dönemi için fazla aylık ödenmesi nedeniyle 7.107 TL aylık borcu çıkarılmıştır.