Siz sorun SGK Uzmanı Murat Özdamar cevaplasın! Ölüm aylığına başvuru nasıl yapılır?

Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Özdamar sizlerden gelen sorulara cevap veriyor. İşte bu hafta sizlerden gelen sorular ve Özdamar’ın cevapları:

Soru: Tarım Bağ-Kur emeklisi dayım bu ay rahmetli oldu. İki kızı da evli. Yengemin emeklilik işlemini takip edecek bizden başka kimsesi yok. Yengeme emekli maaşı bağlanması için nereye başvuru yapmamız gerekiyor? Veli D.

Cevap: Geçimi sigortalı tarafından sağlanan eş ve çocuklar ile anne-babası sigortalının ölümü nedeniyle ciddi bir gelir kaybına uğrar. Buna bağlı olarak sigortalının ölümü sonrası geride kalan aile bireyleri yani dul eş, reşit olmayan yetim çocuklar ve anne-baba için sosyal bir tehlike oluşur. Sosyal sigorta sistemi, sigortalının hak sahibi olarak nitelediği aile bireylerini yani dul eşini, yetim çocuklarını, emekli maaşı bulunmayan geliri düşük anne-babasını sosyal koruma kapsamına alır. Sigortalının ölümü sonrası, sosyal tehlikeye uğradığı için geçim sıkıntısına uğraması muhakkak olan dul eş, yetim çocuklar, anne ve baba sürekliliği bulunan bir sosyal sigorta yardımına gereksinim duyar. Sigortalının ölümü sonrası geçimi sigortalı tarafından sağlanan dul eş, yetim çocuklar, anne ve babanın gereksinim duyduğu ölüm aylığı için 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda düzenlemeler yapılmıştır. Kanunda yer alan düzenlemelere bağlı olarak, emekli aylığı almakta iken ölen emekli sigortalının dul eşine, 18 yaşından küçük yetim çocuklarına, sigortalı çalışması bulunmayan bekar, boşanmış, dul kalmış kız çocukları, evli dahi olsa malul çocukları ile anne ve babasına ölüm aylığı bağlanır.

Emekli maaşı almakta iken ölen sigortalının eş, çocukları, anne ve babası ölüm aylığı başvurusunu e-devlet portalı üzerinden yapabilir. Şayet e-devlet portalı üzerinden elektronik başvuru yöntemi kullanılmayacak ise bu kez ıslak imzalı matbu ölüm aylığı başvuru formu SSK ve Bağ-Kur emeklisi için emekli dosyasının bulunduğu SGK Müdürlüğüne yapılmalıdır. Memur emeklisinin ölümü halinde ise başvurulması gereken yer SGK Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Kamu Görevlileri Emeklilik Daire Başkanlığıdır. Bu birimin adresi, Mithatpaşa Caddesi No: 7 Sıhhiye Ankara’dır. Emekli olan kişi eğer maaş gününden sonra ölmüş ise son emekli maaşına hak kazanmıştır ve emekliye borç çıkarılmaz. Ancak maaş gününden önce ölen emekli adına SGK tarafından bankaya yatırılan emekli maaşı çekilmemelidir. Zira SGK bu ölen emeklinin hak etmediği emekli maaşını bankadan isteyecektir. Maaş gününden önce ölüm nedeniyle hak edilmeyen emekli maaşı, ölenin yakınları tarafından çekilirse SGK yasal faizi ile birlikte bu maaşı geri isteyecektir. Emekli olmayan sigortalının ölümü halinde, dul eşine ve çocuklarına aylık bağlanabilmesi için sigortalının sağlığında en az 1800 gün sigorta prim gün sayısının bulunması gerekiyor. SSK sigortalısı iken ölen sigortalının 1800 gün prim bulunmasa dahi her türlü borçlanma hariç 900 gün prim ödemesinin olması ve ilk sigorta başlangıcı ile ölüm tarihi arasında geçen sürenin de en az beş yıl olması halinde hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanabilecektir.

Emekli maaşı bağlanmadan ölen sigortalının dul eşi, çocukları ve anne-babası da e-devlet portalı üzerinden ölüm aylık başvurusu yapabilir. Ancak bu yöntem yerine ıslak imzalı ölüm aylık başvuru formu ile de ölüm aylığı talebi yapmak da mümkündür. Bu durumda olanlar için başvuru yapılacak SGK Müdürlüğü, sigortalılık statüsüne göre farklılık gösterir. Bağ-Kur sigortalısı iken ölen sigortalının aylık bağlanma hakkı bulunan aile bireylerinin ölüm aylık başvurusu yapması gereken yer Bağ-Kur dosyasının bulunduğu SGK Müdürlüğüdür. SSK sigortalısı iken ölenler açısından ise aktif olarak SSK’lı çalışması devam ederken ölenler için müracaat yeri; SSK’lı çalışmanın geçtiği SGK Müdürlüğü, SSK sigortalılığına ara verildikten sonra ölüm gerçekleşmiş ise bu kez başvuru yapılacak yer aylık bağlanma hakkı bulunan aile bireyinin yasal ikamet adresinin bulunduğu SGK Müdürlüğüdür. Devlet memuru iken yani 4/c statüsünde sigortalı iken ölüm halinde ise aylık bağlanma hakkı bulunan aile bireyinin başvuruyu SGK Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Kamu Görevlileri Emeklilik Daire Başkanlığına yapması gerekir. Ölen sigortalıdan dolayı bağlanacak aylık SSK veya Bağ-Kur statüsünde ise ve başvuru e-devlet üzerinden yapılacak ise e-devlet üzerinden cenaze ödeneği için ikinci bir başvuru yapılması gerekmektedir. Cenaze ödeneği, dul eşe ödendiği için çocuklar ve anne-babanın başvuru yapmasına gerek yoktur. Eşin daha önce ölmesi veya boşanmış olması yani eşe aylık bağlanmama halinde cenaze yardımı çocuklara eşit pay olarak ödenir. Bu nedenle çocuklardan sadece birisinin başvuru yapması yeterlidir.

Ölüm aylığı, ölümü takip eden aybaşından geçerli olmak üzere bağlanır. Ölen kamudan emekli ise ölüm aylığı, ölüm tarihinden sonraki ayın 15’i, özel sektör emeklisi veya Bağ-Kur emeklisi ise ölüm tarihinden sonraki ayın 15’idir. 4/C emeklileri için ölüm aylığı, ölüm tarihinden sonraki ayın 1’i olacaktır. SSK ve Bağ-Kur emeklileri için emekli maaş ödeme günleri ayın 17’si ile 28’i arası olduğundan ilk maaş ödemesi için ayın 1’i ile maaş ödeme günü arası için birikmiş kıst aylık ödemesi de yapılacaktır. Eğer ölenin SGK’ya ödenmemiş Bağ-Kur prim borcu var ise ölüm aylığı bağlanabilmesi için hak sahipleri tarafından prim borçlarının ödenmesi gerekir. Prim ödeme vadesi takip eden ayın sonu olduğu için özellikle aktif Bağ-Kur sigortalıları, Ek-5 ve Ek-6 sigortalılarının, sigorta tescili ölüm tarihinde sonlanmış olacağından, henüz ödenmemiş ise ölümden önceki ay ile ölümün olduğu ayın 1’inden ölümün gerçekleştiği tarihe kadar olan sürenin prim borcunun ödenmesi gerekecektir. Yanı sıra, reddi miras ölüm aylığı bağlanmasına engel olmamakla birlikte ölenin prim borcu varsa aylık bağlanabilmesi için bu borcun ödenmesi de şarttır.