Siz sorun SGK Uzmanı Murat Özdamar cevaplasın! İlk işe giriş günü nasıl belirleniyor?

Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Özdamar sizlerden gelen sorulara cevap veriyor. İşte bu hafta sizlerden gelen sorular ve Özdamar’ın cevapları:

Soru: Ben bir şirkette engelli kadrosunda çalışıyorum. İlk sigortamın başladığı 2009 yılında Vergi Dairesinden yüzde 68 oranı üzerinden vergi indirim belgesi almıştım. Normalde seneye emekli olacaktım ancak engelli emekliliği kaldırılmış. Böyle bir değişiklik olabilir mi? Ahmet C.

Cevap: Engelli bireyler iş bulmakta zorlandığı gibi, iş bulmaları halinde bu işyerinde sürekli çalışmalarının önünde çeşitli engeller bulunuyor. Bu hususu dikkate alan yasak koyucu engellilerin yaş beklemeksizin emekli olmasına dair yasal düzenleme öngörmüştür. Engelli işçilerin emekliliğinde; ilk defa sigortalı olunan tarih 1 Ekim 2008 tarihi öncesi ise Gelir İdaresi Başkanlığından alınan vergi indirim belgesi esas alınarak, ilk defa sigortalı olunan tarih 1 Ekim 2008 tarihi sonrası ise SGK Sağlık Kurulunun belirlediği engellilik tespiti esas alınarak işlemler sonuçlandırılmaktaydı. Yine sigorta başlangıcına bakılmaksızın Bağ-Kur’lu ve 4/C sigortalısı memurların engelli emekliliği için engel oran tespitini de SGK Sağlık Kurulu yapmaktadır. SSK sigortalıları için sigorta başlangıcına göre iki farklı engellilik yöntemi günün şartlarına uygun bulunmamış ve 2025/Ocak döneminde yürürlüğe giren yasal düzenleme ile engelli emeklisi olmak için vergi indirim belgesi alma zorunluluğu kaldırılarak tüm sigortalıların engellilik oranını belirleme yetkisi SGK Sağlık Kuruluna verilmiştir. Bu nedenle engelli sigorta emekliliği halen devam eden bir uygulamadır. Mevcut yasal düzenlemeye göre sizin engellilik şartlarından emekli olabilmek için öncelikle SGK’ya engellilik oran tespiti için başvuru yapmanız gerekiyor. Başvuru üzerine SGK Sağlık Kurulu engellilik oranınızın en az yüzde 40 olduğu kararını verirse engeli emeklisi olma hakkınız oluşacak. SGK Sağlık Kurulu, engellilik oranınızı yüzde 40-49 aralığında belirlerse yani hafif düzey engelli kararı verirse 2009 sigorta başlangıcına göre 18 yıl sigortalılık süresi ve 4200 gün prim şartından, engellilik oranınızı yüzde 50-59 aralığında belirlerse yani orta düzey engelli kararı verirse 16 yıl sigortalılık süresi ve 3800 gün prim şartından, engellilik oranınızın ilk defa sigortalı olduğunuz tarihte zaten yüzde 60’dan fazla olduğunu belirlerse 15 yıl sigortalılık süresi ve 3700 gün prim şartından emekli olabileceksiniz. Yanı sıra belirteyim ki; sigorta başlangıcınız 1 Ekim 2008 tarihi öncesi olmadığından 2025 yılında engelli tespiti hakkında yasal değişiklik yapılmasaydı sizin engellilik tespitinizi yine SGK Sağlık Kurulu belirleyecekti.

Soru: Ben yaklaşık 15 yıla yakın çalıştığım ve SSK sigortalısı olduğum limitet şirket statüsüne sahip işyerinden geçen ay yüzde 25 oranında hisse alarak şirkete ortak oldum. Bu şirkette halen SSK’lı işçi olarak çalışıyorum. Yani sadece kardan da pay alacağım. SGK’dan Bağ-Kur sigorta kaydı açıldığı ve Bağ-Kur borcu olduğuna dair bana bir yazı geldi. Ben zaten SSK’lı çalışıyorum. Bu yazıya karşı ne yapmam gerekir. Bünyamin S.

Cevap: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümlerine göre bir işveren yanında iş sözleşmesiyle çalışan diğer bir ifadeyle işverenin emir ve talimatı altına girerek emeğini sunan ve karşılığında ücret alan işçiler SSK sigortalısı olurlar. Kendi adına çalışan yani, vergi mükellefi olan veya tarımsal faaliyette bulunup ilgili tarımsal kuruluşlara kayıt yaptıran ya da limitet şirket ortağı olan ve anonim şirketin ortağı olup aynı zamanda da yönetim kurulu üyeliğine seçilenler Kanun hükmü gereği Bağ-Kur sigortalısı sayılırlar. Bağ-Kur kapsamında sigortalı sayılan kişiler şayet aynı zamanda başka bir işveren yanında SSK sigortalısı olarak çalışırsa SSK sigortalısı olarak prim ödenen dönemlerde Bağ-Kur sigortalılıkları askıya alınır. Bu durumdaki kişilere Bağ-Kur hizmeti verilmediği gibi Bağ-Kur prim borcu da çıkarılmaz. Ancak Kanun hükmü gereği, Bağ-Kur sigortalısı olması gereken şirket ortakları, ortak oldukları işyerlerinden SSK sigortalısı bildirilemezler, bildirilse bile SSK sigortalı hizmeti geçerli sayılmaz. Bunun nedeni hizmet akdi unsurlarının gerçekleşmemiş olmasıdır. Buna göre ortağı olduğunuz limitet şirket statülü işyerinden çıkışınızı ortaklık tarihi itibariyle yaptırtınız, kendinizi boş yere ortak şirketten SSK’lı bildirtmeyin. Ayrıca emeklilik planlamanızı da bu durumu dikkate alarak belirleyin.

Soru: Ben ölen babamdan dolayı SSK yetim maaşı alıyorum. Yaz tatilinde bir işyerinde ayda 15 gün üzerinden çalışmak için anlaşma yaptım. Sigortam yapılınca maaşım kesilecek mi? Arda A.

Cevap: Daha önce ölen anne ya da babasından yetim aylığı alan çocukların, sigortalı bir işe girince yetim aylıkları kesilirdi. Ancak 2017 yılı Nisan ayından geçerli olmak üzere 5510 sayılı Kanununda yeni bir düzenleme yapıldı. Bu yeni düzenlemeyle birlikte yetim aylığı alan çocuklardan 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını, yükseköğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmayan öğrenci yetimlerin SSK’lı bir işte çalışmaları halinde yetim aylıkları kesilmiyor. 25 Yaşını aşmamak koşuluyla öğrenim döneminiz boyunca SSK’lı olarak çalışmanız yetim aylığı almanıza engel olmayacak.

Soru: Ben 1977 doğumluyum 1998 yılı Mart ayından sigorta girişim var. İşyeri benim için işe giriş bildirgesi vermiş ama prim ödememiş. Sonraki sigorta girişim ise 2006 yılı. Bu nedenle EYT düzenlemesinden yaralanamadım. Mağduriyetimi nasıl giderebilirim? İsmail Hakkı A.

Cevap: İşveren tarafından işe giriş bildirgesinin verilmesi işe giriş bildirgesinde yer alan tarihin sigorta başlangıcı sayılmasına delil olmaz. Aynı zamanda işveren tarafından, çalışan sigortalının prim gün sayısı ve sigorta matrahının yer aldığı dört aylık dönem bordrolarının da SGK’ya verilmiş olması gerekir. Mevcut durumda 7000 gün primle 60 yaşında emekli olabileceksiniz. İşe giriş bildirgesi verilmesine rağmen priminiz yatırılmadığı için iş mahkemesine bir günlük sigorta tespit ve tescili davası açabilirsiniz. Mahkeme delil toplayıp tanık dinledikten sonra lehinize karar verirse yaşa tabi olmadan 5900 gün prim şartından emekli olmaya hak kazanırsınız. Prim gününüz oluşmuş ve bu yolu seçecekseniz dava öncesi emekli başvurusu yapmanız da isabetli olacaktır.