Savaşların tarzı değişti! Uyum sağlayan avantajlı çıkacak

Savunma uzmanı Nico Lange’e göre modern savaşların kaderini artık en pahalı ve en gelişmiş sistemler değil, düşük maliyetle üretilen ve çok sayıda kullanılan saldırı araçları belirliyor. Ucuz İHA’lar ve füzeler, milyarlarca dolarlık savunma sistemlerini ekonomik açıdan zorlayan yeni bir savaş düzeni yaratıyor.

Son yıllarda yaşanan çatışmalar, savaşın ekonomik mantığında köklü bir değişimi ortaya koyuyor. Modern savaş alanlarında artık pahalı ve sofistike silah sistemlerinden çok, ucuz ve seri üretilebilen saldırı araçlarının belirleyici olduğu bir dönem yaşanıyor.

İran ile ABD ve İsrail arasında yaşanan gerilim de bu dönüşümün somut örneklerinden biri olarak görülüyor. İran’ın siyasi ve askeri açıdan ağır darbeler aldığı, donanmasına ait gemilerin batırıldığı ve ülkedeki birçok askeri hedefin hava saldırılarıyla imha edildiği ifade edilse de, sahadaki ekonomik gerçeklik Batılı ülkelerde ciddi bir tedirginlik yaratıyor. Çünkü İran’ın elinde hâlâ binlerce ucuz insansız hava aracı, füze ve küçük saldırı botu bulunuyor ve bu sistemler savunma mekanizmalarını ekonomik açıdan zorlayabiliyor.

Basra Körfezi’ndeki savaş sahneleri bu yeni askeri ekonomiyi açık şekilde ortaya koyuyor. Birkaç bin dolara mal olan küçük bir insansız hava aracı, yüksek hızla bir ABD destroyerine yaklaşabiliyor. Bu durumda geminin savunma sistemleri devreye giriyor; radarlar, sensörler, güdümlü füzeler ve manevralar kullanılarak saldırı engellenmeye çalışılıyor.

Ancak bu savunma hamlesi milyonlarca dolarlık maliyet yaratabiliyor. Böylece saldırı tarafı ekonomik açıdan avantaj elde ederken savunma tarafı her başarılı müdahalede bile ciddi bir mali yükle karşı karşıya kalıyor. Bu durum, savaşın yeni ekonomisinin temel kuralını ortaya koyuyor: Ucuz sistemler pahalı sistemleri zorlayabiliyor, hatta bazı durumlarda onları ekonomik açıdan etkisiz hale getirebiliyor.

Bu yeni savaş düzeninde yalnızca teknoloji değil, üretim kapasitesi ve sayı üstünlüğü de büyük önem kazanıyor. İran gibi ülkeler, çok sayıda İHA, füze ve küçük deniz araçları üreterek savunma sistemlerini aşırı yüklemeyi hedefliyor. Amaç bu araçların mükemmel olması değil; yeterince ucuz ve çok sayıda olmaları. Böylece savunma tarafı her saldırıyı engellemek için daha pahalı sistemler kullanmak zorunda kalıyor ve maliyet dengesi tersine dönüyor. Bu strateji, savunma tarafı için taktiksel başarılar getirse bile uzun vadede ekonomik açıdan stratejik zayıflık yaratabiliyor.

Benzer bir tablo son yıllarda Ukrayna savaşında da görülüyor. Rusya ve İran gibi ülkeler, endüstriyel ölçekte insansız hava araçları ve füzeler üretirken Batılı ülkelerde hava savunma sistemlerinin üretim kapasitesi oldukça sınırlı kalıyor. Patriot ve THAAD gibi yüksek performanslı hava savunma sistemleri son derece etkili olsa da, bu sistemlerin mühimmat üretimi yıllık olarak oldukça sınırlı seviyelerde bulunuyor. Bazı uzmanlara göre yıllık üretim miktarı, yoğun bir çatışma ortamında yalnızca birkaç gün içinde tüketilebilecek seviyede. Bu nedenle Ukrayna, Avrupa ülkeleri, ABD ve Körfez ülkeleri mevcut savunma stokları için rekabet etmek zorunda kalıyor.

Savunma uzmanı Nico Lange’e göre NATO ülkeleri özellikle bu yeni savaş ekonomisine uyum sağlamakta zorlanıyor. Batılı askeri sistemler genellikle yüksek teknolojiye, karmaşık yapıya ve uzun üretim süreçlerine dayanıyor.

Ancak modern savaş ortamında yalnızca kalite yeterli olmuyor. Nicelik ve hızlı üretim kapasitesi de belirleyici hale geliyor. Eğer savunma sistemleri hızlı üretilemiyor, mühimmat stokları hızla yenilenemiyor ve maliyetler çok yüksek kalıyorsa, en gelişmiş silah sistemleri bile uzun vadede “asimetrik aşırı yüklenme” riskine maruz kalabiliyor. Savaşın yeni ekonomisi askeri planlamayı da değiştirmeye başlıyor. ABD ordusu son dönemde İran’ın Şahed tipi insansız hava araçlarını taklit eden ucuz İHA’ların seri üretimi üzerinde çalıştığını duyurdu.

Uzmanlara göre modern savaşlarda artık büyük miktarda basit ve dayanıklı sistemlere ihtiyaç duyuluyor. Savunma ve caydırıcılık ise ancak hızla ölçeklenebilen bir endüstriyel üretim kapasitesiyle mümkün hale geliyor. Bu nedenle yeni güvenlik stratejilerinin yalnızca askeri teknolojiye değil, aynı zamanda sanayi politikalarına ve hızlı üretim kabiliyetine dayanması gerektiği vurgulanıyor. Modern savaşın kaderini artık yalnızca teknoloji değil, üretim hızı ve maliyet dengesi belirliyor. Haber Kaynağı: The National Interest - Nico Lange