Rusya’nın Orta Asya’daki ağırlığı sarsılıyor! Türk savunma sanayisi dengeleri değiştiriyor

ORTA ASYA’DA TÜRKİYE’NİN AĞIRLIĞI ARTIYOR Kazakistan merkezli Altyn-Orda haber sitesi, Orta Asya’da değişen güvenlik dengelerini ve Türkiye’nin bölgede giderek artan rolünü mercek altına aldı. Analizde, Orta Asya ülkelerinin savunma alanında Rusya dışındaki seçeneklere daha fazla yöneldiğine dikkat çekilirken, Türk savunma sanayisinin bölge için giderek daha önemli bir alternatif haline geldiği belirtildi. Yaşanan değişimin yalnızca askeri boyutla sınırlı olmadığına işaret edilen analizde, Orta Asya, Hazar Denizi, Güney Kafkasya ve Türkiye’yi birbirine bağlayan yeni ekonomik alanın da giderek güçlendiği vurgulandı.

ORTA KORİDOR TÜRKİYE’YE UZANIYOR Bu yeni yapının merkezinde ise Orta Koridor bulunuyor. Kazakistan’dan başlayan güzergah Hazar Denizi üzerinden Azerbaycan’a, ardından Gürcistan ve Türkiye üzerinden Avrupa’ya ulaşıyor. Aktau, Kuryk ve Bakü limanlarının yanı sıra demiryolları, enerji ve petrol boru hatları, iletişim altyapısı ile diğer kritik ulaşım bağlantıları koridorun stratejik değerini artırıyor. Analizde, koridordan taşınan yükün, enerji akışının ve bölgeye yapılan yatırımların artmasıyla birlikte söz konusu altyapının güvenliğinin de çok daha önemli hale geleceği kaydedildi.

SAVUNMADA YENİ DÖNEMİN İŞARETLERİ Bölgede önümüzdeki dönemde ordular arasındaki koordinasyonun artırılması, hava savunma sistemlerinin birlikte çalışabilirliği, insansız sistemler, istihbarat paylaşımı, siber güvenlik ve kritik altyapıların korunması gibi başlıkların daha fazla gündeme gelmesi bekleniyor. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in Türk Devletleri Teşkilatı üyeleri arasında ortak askeri tatbikatlar düzenlenmesini önermesi de bu yöndeki dikkat çekici gelişmeler arasında gösterildi. Aliyev, söz konusu önerisini savunma ve güvenlik alanındaki işbirliğinin daha ileri bir seviyeye taşınması gerekliliğiyle ilişkilendirmişti.

“BİRLİK GÜCÜ 2026” İÇİN KRİTİK HAZIRLIK Temmuz ayında Azerbaycan’da “Birlik Gücü 2026” askeri tatbikatının hazırlık konferansı da gerçekleştirildi. Azerbaycan, Türkiye, Kırgızistan, Özbekistan, Pakistan ve İran’dan askeri temsilcilerin yer aldığı görüşmelerde, silahlı kuvvetler arasındaki birlikte çalışabilirliğin artırılması, tecrübe paylaşımı ve bölgesel güvenliğin güçlendirilmesi üzerinde duruldu. Bu temasların, bölgedeki askeri işbirliğinin yalnızca ikili ilişkiler üzerinden ilerlemediğini gösterdiğine dikkat çekildi.

RUSYA MERKEZLİ GÜVENLİK DÜZENİ SARSILIYOR Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra Orta Asya’daki güvenlik mimarisi uzun yıllar büyük ölçüde Moskova’nın etkisi altında şekillendi. Kazakistan ve Kırgızistan halen Rusya’nın öncülüğündeki Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü’nün (CSTO) üyeleri arasında bulunurken, Moskova bölgedeki askeri varlığını da sürdürüyor. Ancak analizde, Rusya’nın Ukrayna’da devam eden savaşı nedeniyle Moskova’nın geniş Avrasya coğrafyasında tek başına güvenlik sağlayıcı rolünü sürdürme kapasitesinin tartışılmaya başlandığı ifade edildi. Orta Asya devletlerinin de dış politikalarında daha bağımsız hareket ederek ilişkilerini çeşitlendirdiği belirtildi. Kazakistan ve Özbekistan başta olmak üzere bölge ülkelerinin Türkiye’nin yanı sıra Çin, Avrupa Birliği, ABD ve Güney Kafkasya ülkeleriyle ilişkilerini geliştirdiğine dikkat çekildi.

TÜRK SAVUNMA SANAYİSİ RUSYA’YA BAĞIMLILIĞI AZALTABİLİR Yeni güvenlik denkleminde Türkiye’nin en önemli avantajlarından birinin güçlü savunma sanayisi olduğu vurgulandı. Türk savunma sanayisinin insansız hava araçları, zırhlı araçlar, mühimmat, haberleşme sistemleri ve askeri eğitim alanlarında ulaştığı kapasitenin Orta Asya ülkeleri açısından önemli bir seçenek sunduğu belirtildi. Analize göre, Türk savunma ürünlerinin bölgedeki ağırlığının artması, Orta Asya devletlerinin Rusya merkezli savunma tedarik sistemlerine bağımlılığını zaman içerisinde azaltabilir.

AZERBAYCAN KİLİT NOKTADA Azerbaycan ise kurulmakta olan yeni denklemde coğrafi ve askeri konumuyla öne çıkıyor. Bakü’nün Orta Asya’yı Hazar üzerinden Türkiye ve Avrupa’ya bağlayan stratejik noktada bulunduğu, aynı zamanda modern savaş tecrübesine sahip bir orduya sahip olduğu hatırlatıldı. Azerbaycan’ın Türk savunma teknolojilerinden aktif biçimde faydalanırken Kazakistan ve Özbekistan ile askeri ve siyasi ilişkilerini de geliştirmesi, Bakü’yü Orta Asya ile Türkiye arasında önemli bir köprü konumuna taşıyor. TÜRKİYE MERKEZLİ YENİ GÜVENLİK HATTI Analizde ortaya çıkabilecek yeni güvenlik yapılanmasının Rusya, Çin veya İran’a karşı kurulmuş bir ittifak olarak değerlendirilmemesi gerektiğinin de altı çizildi. Asıl hedefin bölge devletlerinin kendi güvenlikleri konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmesi olduğu belirtilirken, Türkiye’nin savunma teknolojileri, askeri eğitim ve tecrübesiyle bu sürece önemli katkı sağlayabilecek ülkelerin başında geldiği kaydedildi. Tien Şan Dağları’ndan Kazakistan’a, Hazar Denizi üzerinden Azerbaycan’a ve oradan Türkiye’ye uzanan hattın önümüzdeki yıllarda yalnızca stratejik bir ticaret güzergahı değil, yeni ve daha bağımsız bir bölgesel güvenlik alanının omurgası haline gelebileceği değerlendiriliyor.