Neden bazıları hiç hastalanmıyor? Prof. Dr. Osman Müftüoğlu ne eksik ne fazla diyerek uyardı...

Uzun yaşamın en önemli sırlarından biri bağışıklık sisteminin esnekliğinde saklı. Bağışıklık sistemi bir orkestra şefi gibi çalışmalı. Ne eksik, ne fazla. Tam kararında

Ofiste biri hapşırıyor... Ertesi gün üç kişi yatakta. Ama bir kişi var ki hiçbir şey olmamış gibi dolaşıyor. Aynı mikroba maruz kalıyor... Aynı ortamda çalışıyor... Aynı havayı soluyor... Ama hastalanmıyor. Şans mı? Biraz... Genetik mi? Biraz... Peki en büyük sır ne?

Bilim insanları buna artık "immün dayanıklılık" (immune resilience) diyor. Ve görünen o ki uzun yaşamanın en önemli sırlarından biri de burada saklı. Yıllardır bağışıklık sistemini sadece "güçlü" ya da "zayıf" diye tanımlıyorduk. Oysa yeni araştırmalar bambaşka bir gerçeği ortaya koyuyor. Önemli olan sadece güçlü olmak değil... Doğru zamanda doğru tepki verebilmek. Çünkü bağışıklık sistemi de iyi bir orkestra şefi gibi çalışmalı.

Çoğumuz bağışıklığın ne kadar güçlü olursa o kadar iyi olacağını sanıyoruz. Aslında hayır. Bağışıklık sistemi bazen fazla gaz verince kendi vücuduna zarar vermeye başlıyor. Buna aşırı inflamasyon deniyor. COVID döneminde ağır hastalanan birçok kişide sorun yalnızca virüs değildi. Virüsün ardından kontrolden çıkan iltihap fırtınasıydı. Yani bazen düşman mikrop değil... Onu yok etmeye çalışan ordunun kontrolden çıkmasıdır.

Diğer uçta ise yetersiz tepki var. Virüs giriyor... Bakteri çoğalıyor... Bağışıklık sistemi ise adeta mesaiye geç geliyor. Bu kişiler enfeksiyonları daha ağır geçiriyor. İyileşmeleri uzuyor. Komplikasyon riskleri artıyor. Altın madalya "dengeye" En sağlıklı insanlar ne en fazla iltihap oluşturanlar... Ne de en az tepki verenler. En avantajlı grup kimler?

İşte buna bağışıklık esnekliği deniyor. Aynı grip herkesi aynı etkilemiyor Neden biri iki günde ayağa kalkıyor... Diğeri haftalarca toparlanamıyor? Çünkü enfeksiyon sadece virüsü temizlemekten ibaret değil. Asıl önemli olan... Vücudun eski sağlığına ne kadar hızlı dönebildiği. Bazı kişiler enfeksiyonu atlatıyor. Ama geride düşük düzeyli kronik iltihap kalıyor. Bu görünmez yangın; kalp hastalıklarından diyabete, Alzheimer'dan kas kaybına kadar pek çok yaşlanma hastalığının da zeminini hazırlayabiliyor.