Ne gezegen ne ay! Bilim insanları keşfedilen yeni gök cismine isim bulmakta zorlanıyor

Gökbilimciler, Güneş Sistemi’ndeki örneklerle açıklanması zor olan yeni bir kozmik yapı üzerinde çalışıyor. Dünya’dan yaklaşık 71 ışık yılı uzaklıktaki sistemde, bir kırmızı cüce yıldızın çevresinde kahverengi cüce, onun etrafında ise Jüpiter büyüklüğünde gaz devi bir gök cismi dönüyor. Keşif, “gezegen mi, uydu mu, yoksa bambaşka bir sınıf mı?” sorusunu gündeme taşıdı.

Sistemin merkezinde, Güneş’in kütlesinin yaklaşık yüzde 40’ına sahip kırmızı cüce bir yıldız bulunuyor. Bu yıldızın çevresinde ise ne tam bir gezegen ne de gerçek bir yıldız olarak tanımlanan kahverengi cüce dönüyor.

Asıl şaşkınlık yaşatan bölüm ise bu kahverengi cücenin etrafındaki dev gaz cismi oldu. Boyutu ve yapısı Jüpiter’i andıran bu obje, klasik anlamda bir uyduya benzemiyor.

Bizim Güneş Sistemi’mizde bir cismin başka bir gezegenin etrafında dönmesi genellikle “ay” olarak tanımlanıyor. Ancak bu yeni keşifte durum daha karmaşık.

Çünkü söz konusu gök cismi, küçük ve kayalık ya da buzlu uydulara benzemiyor. Kütlesi Jüpiter’in en az yüzde 90’ına denk geliyor ve kahverengi cücenin çevresindeki turunu yaklaşık 170 günde tamamlıyor.

Araştırmacılar, bu tür cisimleri tanımlamak için şimdilik “ekzosatellit” ifadesine yaklaşıyor. Ancak bu adlandırmanın kalıcı olup olmayacağı net değil.

Keşif, bilim insanlarının Güneş Sistemi’nden yola çıkarak oluşturduğu kavramların, başka sistemlerde her zaman yeterli olmadığını gösteriyor.

Kahverengi cüce ne anlama geliyor?

Kahverengi cüceler, gezegen ile yıldız arasında kalan gök cisimleri olarak biliniyor. Yıldızlar gibi oluşuyorlar ancak çekirdeklerinde düzenli nükleer füzyon başlatacak kadar kütleye ulaşamıyorlar.

Bu sistemdeki kahverengi cüce, Jüpiter’den yaklaşık 33 kat daha kütleli. Boyut olarak da Jüpiter’den daha büyük ve çok daha sıcak. Sistemin genç olması nedeniyle halen oluşumundan kalan ısıyla parlamaya devam ettiği belirtiliyor.

Bilim insanları, dev gaz cisminin nasıl ortaya çıktığını anlamaya çalışıyor. Bir ihtimale göre bu obje, kahverengi cücenin çevresindeki gaz ve toz diskinden oluştu.

Diğer ihtimal ise cismin daha sonra kahverengi cücenin kütle çekimiyle yakalanmış olması. Hangi senaryonun doğru olduğu henüz bilinmiyor.

Keşif, yalnızca yeni bir gök cismi bulunması açısından değil, astronomide kullanılan tanımların sınırlarını göstermesi bakımından da önemli görülüyor.

Bugüne kadar 6 bin 300’den fazla ötegezegen tespit edilse de öteuyduların bulunması çok daha zor oldu. Bu nedenle yeni sistem, benzer yapıların evrende ne kadar yaygın olabileceği sorusunu da gündeme getirdi.

Araştırmacılara göre bu sistem, oldukça karmaşık ve hareketli bir geçmişe sahip olabilir. Bugünkü yapısına nasıl ulaştığı net olarak bilinmese de, keşif gökbilimcilere evrendeki gezegen sistemlerinin sanılandan çok daha çeşitli olabileceğini gösteriyor.