Milyonların beklediği düzenleme için tarih verildi: Emeklilik sistemi ve maaşlar kökten değişiyor

Türkiye yeni bir seçim atmosferine doğru sürüklenirken, milyonlarca çalışanı, emekliyi ve esnafı ilgilendiren sosyal güvenlik dosyaları bir kez daha siyasetin masasına taşınmaya başladı.

Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, ülkenin son 40 yıllık siyasi geçmişinde seçim dönemleri ile sosyal güvenlik reformları arasında çok güçlü bir bağ bulunduğunu vurguladı.

2027 yılında seçimin daha fazla konuşulacağını kaydeden Erdursun'a göre bu süreç bir takım düzenlemelerin de gündeme alınacağı zaman olacak. Erdursun, 1987, 1992, 1999, 2008 ve son olarak 2023 yıllarındaki seçim süreçlerinde kritik düzenlemelerin hayata geçirildiğini hatırlatarak, Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinin de 3 Mart 2023 tarihinde bu geleneğin bir parçası olarak yürürlüğe girdiğini belirtti. Erdursun'a göre, yaklaşan seçimler öncesinde kapalı duran dosyalar yeniden açılırken, sosyal güvenlik sisteminde çözülmeyi bekleyen başlıklar da dağ gibi yığılmış durumda.

Dünya gazetesindeki yazısında milyonlarca kişinin uzun süredir çözüm beklediği sorunları sıralayan Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun; düşük emekli aylıkları, kademeli emeklilik talepleri, Bağ-Kur'luların 7.200 gün beklentisi ve tescil mağduriyeti, stajyer ile çırakların sigorta başlangıç talepleri, memurların 3600 ek gösterge ve 2008 öncesi-sonrası ayrımı sorunları, askerlik borçlanmasında memuriyet tartışmaları, engelli bireylerin 2025 yılında değiştirilen emeklilik sistemine itirazları ile esnaf ve işverenlerin vergi ile Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) borçlarına yönelik yapılandırma beklentilerini ön plana çıkardı. Erdursun, bu sekiz başlığın önümüzdeki dönemde siyasi gündemi belirleyeceğini ifade etti.

En geniş kesimi ilgilendiren sorunun emekli aylıkları olduğunu belirten Özgür Erdursun, enflasyon oranlarına göre yapılan artışlara rağmen satın alma gücündeki erimenin devasa boyutlara ulaştığını vurguladı. Erdursun'a göre asıl problem yalnızca en düşük emekli aylığının tutarı değil, bizzat emekli aylığı hesaplama sistemi.

Uzun yıllar çalışan, yüksek kazanç bildiren ve fazla prim ödeyen sigortalıların bu emeklerinin karşılığını maaşlarında göremediğini belirten Erdursun, taban aylık uygulamasının giderek daha geniş kitleleri kapsaması nedeniyle çok prim ödeyenle az prim ödeyenin aylıklarının birbirine yaklaştığını ifade etti.

Erdursun, sosyal güvenliğin temel kuralı olan "çok çalışan ve çok prim ödeyenin yüksek maaş alması" prensibinin zedelendiğine dikkat çekerek, çözümün sadece en düşük aylığı ara ara artırmak olamayacağını kaydetti. Aylık hesaplama sisteminin kökten değiştirilmesi gerektiğini belirten Erdursun, geçmiş dönem Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlarından Faruk Çelik'in intibak konusundaki açıklamalarını hatırlatarak, seçim öncesinde iktidar kanadından da bu konuda sinyaller gelmesinin sorunun büyüklüğünü gösterdiğini aktardı. Erdursun, intibak düzenlemesinin seçim öncesindeki bir numaralı gündem maddesi olacağını kaydetti.

EYT yasasının ardından en çok tartışılan konunun kademeli emeklilik olduğunu belirten Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olanlar için yaş şartının kaldırıldığını, ancak 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında ilk defa sigortalı olan kadınların 58, erkeklerin ise 60 yaş şartıyla karşı karşıya kaldığını hatırlattı. Erdursun'a göre bu kesimin talebi herkes için yaşın tamamen sıfırlanması değil, sigorta başlangıç tarihine göre daha yumuşak ve kademeli bir geçiş sisteminin oluşturulması. Erdursun, 2008 sosyal güvenlik reformunda yaşın 65'e çıkarılmasının kademeli yapıldığını anımsatarak, uzun süredir örgütlenen bu geniş kesimin sesinin seçim yaklaştıkça daha gür çıkacağını belirtti.

Bağ-Kur'luların beklentisinin sadece prim gününün düşürülmesinden ibaret olmadığını vurgulayan Özgür Erdursun, sistemde iki büyük dosya bulunduğunu kaydetti. Erkekler için 9.000 olan prim gününün 7.200'e, kadınlar için 7.200 olan günün 5.400'e indirilmesinin yaklaşık 5 yıllık prim avantajı sağlayacağını belirten Erdursun, bu adımın küçük esnafın uzun süredir beklediği bir talep olduğunu ifade etti. Bakanlık tarafından bu konuda çalışmalar yapıldığına dair açıklamalar gelse de henüz kapsamın netleşmediğini belirtti.

Bununla birlikte, Erdursun'a göre en az prim günü kadar vahim bir diğer sorun ise Bağ-Kur tescil mağduriyetleri. Geçmişte vergi mükellefi olan, şirket ortağı ya da esnaf odası kaydı bulunan ancak tescili zamanında yapılmadığı için o yılları hizmetten saydıramayan çok sayıda insan var.

Erdursun, özellikle 4 Ekim 2000 öncesindeki bu mağduriyetin giderilmesini istedi. Çalışanların vergi ve oda kayıtlarıyla durumu kanıtlamalarına rağmen geriye dönük hizmet kazanamadığını belirten uzman isim, ödenmemiş primlerin gecikme bedeliyle birlikte ödenerek bu sürelerin hizmetten sayılması yönündeki talebin son derece haklı olduğunu vurguladı. Erdursun, çözümün prim gününün indirilmesi ve tescil sorununun çözülmesiyle birlikte bir bütün olarak ele alınması gerektiğini ifade etti.