İşte bölgenin yeniden kalkınma süreci: Marmara Depreminin üstünden 27 yıl geçti

Merkez üssü Kocaeli'nin Gölcük ilçesi olan 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi'nin üzerinden 27 yıl geçti. AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, 17 Ağustos 1999'da saat 03.02'de 7,4 büyüklüğünde meydana gelen ve 45 saniye süren Marmara Depremi, Kocaeli, Yalova, Sakarya, İstanbul ve Düzce'de yıkıma neden oldu.

TBMM Deprem Riskinin Araştırılarak Deprem Yönetiminde Alınması Gereken Önlemlerin Belirlenmesi Amacıyla Kurulan Meclis Araştırması Komisyonunun Temmuz 2010 tarihli raporuna göre, depremde 17 bin 480 kişi hayatını kaybetti, 43 bin 953 kişi yaralandı. Yaklaşık 200 bin kişinin evsiz kaldığı, 66 bin 441 konut ve 10 bin 901 iş yerinin yıkıldığı depremden 16 milyona yakın kişi farklı düzeylerde etkilendi, 285 bin 211 konut ve 42 bin 902 iş yerinde hasar tespit edildi.

Depremde İstanbul'da 454 kişi yaşamını yitirirken Yalova, Düzce ve Gölcük'ten kentteki hastanelere getirilen yaralılardan hayatını kaybedenlerle bu sayı 981'e çıktı. İstanbul'da 1880 kişinin yaralandığı depremde 41 bine yakın konut ve iş yerinde hasar oluştu, 18 bin 162 konut orta ve ağır hasar yüzünden oturulamaz hale geldi.

Kentte ayrıca 3 bin 171 okuldan 820'si hasar gördü. Bunların 118'i orta, 13'ü ağır hasarlı olarak belirlendi. İstanbul'daki 10 bine yakın kamu binasının 1137'sinde az, 387'sinde orta, 37'sinde ise ağır hasar oluştu.

İstanbul'da depremden en çok zarar gören yer Avcılar oldu. İlçede 270 kişi hayatını kaybederken yüzlerce kişi yaralandı. 1823 konut ve 326 iş yerinin yıkıldığı ya da ağır hasar gördüğü ilçede, 5 bin 106 konut ve 872 iş yerinde orta hasar, 3 bin 685 konut ve 461 iş yerinde hafif hasar meydana geldi. Bakanlıklar ile TOKİ ve diğer kurumların işbirliğinde yapılan kentsel dönüşüm çalışmalarıyla "asrın felaketi"nin yaraları sarıldı.

Yıkımın yaşandığı kentlerde, TOKİ, belediye ve özel sektör tarafından deprem yönetmeliğine uygun yeni konutlar inşa edildi. Başta okullar ve hastaneler gibi kamu binaları olmak üzere hafif hasarlı binalar depreme karşı güçlendirildi.

- Kocaeli'nin yapı stoku kentsel dönüşümle yenileniyor Marmara Depremi'nde binlerce insanın yaşamını yitirdiği Kocaeli'de, yıkımların ardından deprem yönetmeliğine uygun binlerce konut inşa edildi. "Kentsel Dönüşüm Strateji Belgesi" kapsamında kentteki riskli alanlar tespit edildi, binlerce bağımsız birimle ilgili etüt raporu hazırlandı.

Kentsel dönüşüm çalışmaları kapsamında Gölcük, Çayırova, Gebze, Körfez, Derince ve İzmit başta olmak üzere birçok ilçede yeni projeler hayata geçiriliyor. Bu kapsamda yapı stoku açısından en riskli bölgelerden biri olan Cedit Mahallesi'nde başlatılan "Yerinde Kentsel Dönüşüm Projesi" ile 1105 hak sahibinin (1097 konut, 8 ticari birim) evleri yeniden yapılıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Kocaeli Büyükşehir Belediyesince finanse edilen projede, 12,6 hektarlık alanda kentsel dönüşüm gerçekleştirildi.

Bakan Murat Kurum'un da katılımıyla 13 Haziran 2026'da gerçekleştirilen kura çekimiyle 1097 konutun hak sahipleri belirlendi. Tamamlanma oranı yüzde 99 seviyesine ulaşan projede konutların anahtar teslimine başlandı. Gölcük'te "Merkez Kentsel Dönüşüm Projesi" kapsamında yapı stoku açısından riskli alan ilan edilen Merkez Mahallesi'nde 36 dönümlük alandaki 10 blokta 360 daire, 406 iş yeri ve 985 araçlık 2 katlı otopark yapım çalışması sürüyor.

- Kocaeli otomotiv ihracatında lider oldu Depremde can kayıpları, altyapının zarar görmesi ve enerji hatlarının kopması sebebiyle fabrikalarda üretimin bir süre durduğu Kocaeli'de hızla hasarlarını onaran sanayi şirketleri, üretime devam ederek ülke ekonomisine katkı vermeyi sürdürdü. Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerinden derlenen bilgiye göre Kocaeli, 22 milyar 928 milyon 716 bin dolarlık dış satımla Türkiye'nin 2025 yılındaki 273,4 milyar dolarlık rekor ihracatında yüzde 8,4'lük pay sahibi oldu.

Sektörler özelinde otomotiv endüstrisi, tek başına kent ihracatının yüzde 54'ünü sırtladı. Sektör, 2025 yılında yüzde 30'luk dikkati çeken artışla 12 milyar 344 milyon 307 bin dolarlık dış satıma imza attı. Böylece Kocaeli, Bursa ve İstanbul gibi devleri geride bırakarak otomotiv ihracatında Türkiye'nin lider ili oldu. Kentin, kimya, çelik, demir ve demir dışı metaller ile elektrik ve elektronik sektöründe de Türkiye'nin dış satımında önemli yeri bulunuyor. İstanbul'dan sonra en fazla ihracat yapan ikinci il olan Kocaeli'deki fabrikalarda üretilen ürünler, dünyanın dört bir yanından talep görüyor. Kent, Anadolu ve Kuzey Marmara otoyolları, Osmangazi Köprüsü, demir yolu hatları, limanları ve D-100 kara yoluyla Türkiye'nin önemli ulaşım merkezlerinden biri konumunda bulunuyor.

- Sakarya'da yatay mimari kararlılıkla uygulanıyor Sakarya, depremde en büyük yıkımın yaşandığı ikinci il olarak kayıtlara geçti. Şehirde 3 bin 891 kişinin hayatını kaybettiği depremde, 24 bini aşkın bina yıkıldı. Afet sonrası yapılan çalışmalarla depremin izleri silinen Sakarya'da, 15 Temmuz Camili, Korucuk ve Karaman mahallelerinde Valilik ve diğer resmi kurumların da içerisinde bulunduğu "yeni yerleşim bölgesi" oluşturuldu. Bu bölgede deprem yönetmeliğine uygun konutlar ve hastaneler inşa edilirken Büyükşehir Belediyesince sosyal alanlar yapıldı. Kentte Marmara Depremi'nin ardından yatay mimari kararlılıkla uygulanıyor. Büyükşehir Belediyesince olası afetlere hazırlıklı olunması ve kriz merkezi olarak kullanılması amacıyla depreme dayanıklı Afet Koordinasyon Merkezi açıldı. Kentte, Büyükşehir Belediyesi ile ilçe belediyelerince kentsel dönüşüm çalışmaları da devam ediyor.

Büyükşehir Belediyesince şehir merkezindeki Tığcılar Mahallesi'nde 4,67 hektarlık alanda başlatılan kentsel dönüşüm çalışmalarının 1. etabı 109 yapı ve 718 bağımsız bölümü kapsıyor. Yaklaşık 800 hak sahibini ilgilendiren dönüşüm kapsamında tahliye çalışmalarının depremin yıl dönümü olan 17 Ağustos'ta tamamlanması bekleniyor. Serdivan Belediyesince yürütülen "Advas Evleri Kentsel Dönüşüm Projesi" kapsamında 6 blokta bulunan 48 konut modern şehircilik anlayışıyla yeniden inşa edilecek. Dönüşümün tamamlanmasıyla bölgede 71 konut ve 10 iş yerinden oluşan yeni yaşam alanı oluşturulacak. Erenler ilçesi Yenimahalle ve Küpçüler mahallelerinde 666 dönüm alanda 9 etaptan oluşan "Erenler Belediyesi Kentsel Dönüşüm Projesi" hayata geçirildi. Yıkılanların yerine yapılan konutlar hak sahiplerine verilirken belediye bütçesiyle etap etap gerçekleşen projede çalışmalar sürüyor.

- İş dünyası teşviklerle ayağa kaldırıldı Sakarya'da sanayici ve yatırımcılara sağlanan teşviklerle iş dünyası da adeta ayağa kaldırıldı. Sakarya'nın 1999'da 180 milyon dolar olan ihracatı, yatırım ve teşviklerle 2024'te 6 milyar doları aştı. Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, 2024'te 6 milyar 279 milyon 938 bin dolarlık ihracat gerçekleştiren Sakarya, geçen yıl 147 ülke ve 8 serbest bölgeye 5 milyar 893 milyon 867 bin dolarlık dış satım gerçekleştirdi.

İhracatta 2025 yılını İstanbul, Kocaeli, Bursa, Ankara, İzmir ve Gaziantep'in ardından 7'nci sırada kapatan kent, bu yılın 7 ayında 3 milyar 209 milyon 705 bin dolarlık ihracat yaptı. Kentte 1999'da 1 organize sanayi bölgesi bulunurken, günümüzde yaklaşık 1900 hektar alan üzerine kurulu 7 organize sanayi bölgesinde 300 civarında firma yer alıyor. Sakarya 1. OSB, Sakarya 2. OSB, Sakarya 3. OSB, Ferizli OSB, Karasu OSB, Kaynarca Mobilya İhtisas OSB ve Doğu Marmara Makine İmalatçıları İhtisas OSB'de 30 binden fazla kişiyle üretim devam ederken, Sakarya Otomotiv ve Metal İhtisas OSB ile Sakarya Söğütlü OSB'de firmaların inşaat faaliyeti, kamulaştırma ve altyapı işlemleri sürüyor.