Hemen hemen her sofrada var! Fiyat 3'e katlanabilir uyarısı

İklim değişikliğinin önemli buğday üretim merkezlerinde eş zamanlı kuraklık riskini artırması, küresel gıda fiyatları üzerindeki baskıyı büyütüyor. “Earth’s Future” dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, ısınmanın 3 dereceye ulaşması durumunda buğday fiyatları 2010’lardaki ortalama seviyesinin üç katına kadar çıkabilir.

Araştırmacılar, 2000-2021 dönemindeki küresel buğday fiyatları ile başlıca üretim bölgelerinde görülen kuraklık koşullarını karşılaştırdı.

İnceleme sonucunda, fiyatlarda yıllar arasında yaşanan değişimin yaklaşık yüzde 74’ünün şiddetli su kıtlığıyla açıklanabileceği belirlendi.

Farklı bölgelerdeki önemli üretim merkezlerinin aynı dönemde susuzluk yaşadığı yıllarda fiyat artışlarının daha belirgin hale geldiği tespit edildi.

Su kıtlığı ile fiyat arasındaki ilişkinin buğdayda mısıra kıyasla daha güçlü olduğu, pirinçte ise benzer bir bağlantının görülmediği kaydedildi. Bulgular, küresel buğday piyasasının eş zamanlı kuraklıklara karşı daha kırılgan olduğunu gösterdi.

İklim modellerinden yararlanan araştırmacılar, sıcaklık yükseldikçe şiddetli su kıtlığı yaşayan buğday ekim alanlarının genişleyeceği sonucuna ulaştı. Küresel ısınmanın 2 dereceyi bulması halinde ortalama buğday fiyatının ton başına yaklaşık 273 dolara çıkacağı hesaplandı. Artışın 3 dereceye ulaşması durumunda ise fiyatın 364 dolar seviyesine yükselebileceği öngörüldü. Bu rakam, 2010’da kaydedilen ve enflasyona göre düzeltilen küresel buğday fiyatının yaklaşık üç katına karşılık geliyor.

Uluslararası Gıda Politikası Araştırma Enstitüsü verilerine göre küresel buğday fiyatları, kuraklık ve Karadeniz’deki nakliye sorunlarının etkisiyle son haftalarda Ocak 2026 seviyesine kıyasla yaklaşık yüzde 25 arttı.

Buğday fiyatları enerji ve gübre maliyetleri, tahıl stokları, ticaret politikaları ve jeopolitik gelişmelerden de etkileniyor. Ancak çalışma, iklim kaynaklı su kıtlığının fiyatlar üzerindeki temel etkenlerden biri haline geldiğine işaret ediyor.

Çalışmanın başyazarı Miroslav Trnka’nın daha önce yürüttüğü araştırmalar, iklim değişikliğine karşı yeterli önlem alınmaması halinde yüzyılın sonuna kadar mevcut buğday ekim alanlarının yüzde 60’a varan bölümünün aynı anda şiddetli su kıtlığıyla karşılaşabileceğini gösteriyor. Başlıca üretim merkezlerinde kuraklığın eş zamanlı yaşanması, yalnızca üretimi değil, küresel gıda arzını ve fiyat istikrarını da tehdit ediyor. Araştırmacılar, geleceğe yönelik gıda güvenliği politikalarında bu riskin dikkate alınması gerektiğini vurguluyor.